Менің жаңағы айтқан өсиетіме сен әлі түсінбеген екенсің
Бір саятшы тор құрып, аң мен құс ұстап күн көреді екен. Бір күні құрған торына бармақтай ғана торғай түсіп қалыпты. Саятшы торғайды тордан босатып алып, уысына қыса ұстап, үйіне қарай беттейді.
Жолда келе жатқанда торғай адамға жалынады: – Мен бармақтай ғана торғаймын, аузың толып асайтын етім жоқ. Союға жарамаймын: қабырғам қылтандай, сирағым шидей. Қапасқа қамап қойсаң, құсадан босқа өлемін ғой. Мен аспан астында шарықтап ұшып жүруім керек. Қанатымды сермеп, еркімше самғауым керек. Қоя берші мені, кең дүниеге жіберші.
Екі өсиет
Торғайдың арман-тілегін қызық көрген адам әзілдей күліп: – Босатып жіберсем, не бересің? – дейді.
Сонда торғай: – Өзім білетін екі өсиетім бар еді, соны үйретейін, – дейді.
Адам сенер-сенбесін білмей, таңырқап: – Ал, ендеше, үйрет, – дейді.
Торғай қиналғандай болып: – Бір өсиетімді қолыңда тұрғанда-ақ айтайын. Екіншісін босатқан соң, жерге қонып тұрып айтайын. Әйтпесе, сен қос қолдап уысыңды қысып ұстап тұрғанда, өкпем аузыма тығылып, жөндеп сөйлей алмаймын, – дейді.
Сонда адам торғайды уысынан босатып: – Мейлі, қиналма. Еркін тұрып-ақ айта бер, – дейді.
Торғайдың айтқаны
- Бірінші өсиет: Өткен іске өкінбе.
- Екінші өсиет: Көзіңмен көрмеген нәрсеге ешқашан сенбе.
Адам онша разы болмай: – Өсиетіңнің бар-жоғы осы ма? Оны өзім де білемін, – дейді.
Торғай: – Жоқ, сен әлі ештеңені түсінбедің, – дейді.
Бұған адам таң қалады: – Қалайша? Нені түсінбедім дейсің? – дейді.
Сынақ пен сабақ
Торғай күліп: – Менің бөтегемде жұдырықтай гауһар бар еді, – дейді.
Мұнда адам не істеді?
Мұны естіген адам қарсы алдындағы шөпке қонып отырған торғайды қайта ұстамақ болып, тұра ұмтылады. Бірақ торғай пыр етіп ұшып, әр жерге бір қонып, ұстатпай қояды.
Сонан соң адам өкпесін айтып: – Сен мені алдадың, – дейді.
Торғай сабырмен: – Жоқ, мен сені алдаған жоқпын, сынадым, – дейді. – Жаңағы өсиеттерімді сен әлі де түсінбедің.
Сосын торғай соңғы сөзін айтады: – Өзің ойлашы: менің бүкіл тұрқым бармақтай ғана. Оған жұдырықтай гауһар қалай сыяды?
Негізгі ой
Оқиға адамға екі нәрсені еске салады: өткенге байланып қалмауды және көрмегенге сене салмауды. Әйтпесе, аңғалдық пен ашкөздік ақылға тұсау болады.