Бiр кедей күнi бойы жұмыс iстеп, қатты шаршайды
Сиқырлы жүзік туралы хикая
Бір кедей күнұзақ жұмыс істеп, қатты шаршайды. Бір аршаны әрең кесіп, жерге құлатқанда, ағаштың ұшар басынан екі жұмыртқа домалап түсіп, жарылып қалады. Біріншісінен бүркіттің балапаны шығады да, лезде өсіп, адам бойымен бірдей болады. Екінші жұмыртқа жарылғанда, ішінен алтын жүзік шығады.
Бүркіт қанатын қағып-қағып алып, кедейге былай дейді:
«Ей, адам ұлы! Сен мені құтқардың. Мен саған мына алтын жүзікті сыйлаймын. Бұл — сиқырлы жүзік. Бірақ бұл жүзіктен өміріңде бір-ақ тілек тілейсің. Тілек орындалған соң, жүзік сиқырын жоғалтып, жай жүзікке айналады. Сондықтан тілек айтпас бұрын жақсылап ойлан. Әйтпесе кейін өкінесің».
Осыны айтып, бүркіт ұшып кетеді.
Баға жетпес сыйлық және сатқындық
Егінші қуаныштан жүрегі жарылардай болып, үйіне қайтады. Жолай зергердің дүкеніне соғып, қолындағы жүзіктің құнын сұрайды. Зергер: «Екі алтын шығар», — дейді. Егінші қарқылдап күліп, бұл жүзіктің сиқырлы екенін, оған ешбір баға жетпейтінін айтады.
Алайда зергер қара жүректі, арам адам еді. Ол егіншіні қоймай-қоймай қонаққа шақырып, түнде ұйықтап жатқан жерінде жүзігін ұрлап алады да, орнына соған ұқсас жай жүзікті қалдырады.
Ашкөздіктің ақыры
Келесі күні зергер есік-терезесін мықтап бекітіп алып: «Жүз мың алтыным болса…» — деп үлгергені сол еді, үстіне алтын жауа бастайды.
Ол жанталасып ары-бері қашады, бірақ есікті аша алмайды. Ақыры дүниеқоңыз зергер алтынға көміліп өледі. Алтындарын көршілері бөлісіп алады.
Сабырлы таңдау: тілек емес, еңбек
Ал қайырымды егінші болса, әйеліне жүзікті көрсетіп: «Аллаһ бізге рақым етті, енді қалаған тілегіміз орындалады», — дейді.
Әйелі: «Жер тілейік. Егістікке жер жетпей жүр ғой», — дейді. Бірақ егінші: «Жоқ. Бір жыл тырмысып еңбек етсек, жерді өзіміз-ақ сатып аламыз», — деп тоқтайды.
1-жыл
Өнім мол болып, жер сатып алады.
2-жыл
Әйелі ат пен сиыр тілейік дейді. Егінші тағы да еңбекті таңдап, келесі жылы ат пен сиыр сатып алады.
Әйелі ақыры: «Қаласаң патша болып, зәулім сарайда тұра аласың. Шаршап-шалдығып жүргенше, рахатқа батып отырмайсың ба?» — дейді.
Сонда егінші: «Біз әлі жаспыз, өміріміз алда. Аллаһқа шүкір, қазір бізде бәрі бар. Жүзiктен бір тілек сұрасақ, ол сиқырын жоғалтады. Алдымызда қиын жағдайлар болмайтынына кім куә? Бізді қандай сынақтар күтіп тұрғанын қайдан білеміз?» — деп жауап береді.
Осылайша ерлі-зайыптылардың арасындағы келіспеушілік тынады. Кедейдің қоймалары жыл сайын астыққа толып, олар бақытты да бақуатты отбасының біріне айналады.
Жылдар өте: жәдігердің тағдыры
Жылдар зулап өтеді. Адал еңбекпен өмір сүрген егінші де дүниеден өтеді. Жерлейтін кезде немерелерінің бірі қолындағы жүзікті шешіп алмақшы болады. Екіншісі қарсы болып: «Атамыз өмір бойы бұл жүзікті қатты қадірледі. Өзі үшін аса қымбат естелік болса керек. Өзімен бірге кеткені дұрыс», — дейді.
Осылайша үйге бақыт пен байлық әкелген жүзік егіншімен бірге көміледі — сырттай жай ғана зергерлік бұйым болғанымен, ішінде үлкен ғибрат сақталған еді.