Шайға кел
Кешкі шайдың тыныштығын бұзған бір сәт
Жазғы уақыт. Кешкі мезгіл. Қараңғылық енді ғана қоюлана бастаған. Апасы мен көкесі ауызғы бөлмеде шай ішіп отыр. Жандарында әлі мектепке бара қоймаған бала да бар.
Сол кезде желмен толқып тұрған жапқыш серпіле ашылып, үйге жұмаланған кемпір кіріп келеді. Басындағы шашақты жаулығын өңіріне дейін тартып алған, үстінде жеңсіз камзол, сыртынан белін қабаттай буынған. Қолында талдан жонып жасалған ұзын ақ таяғы бар.
Диалогтың басталуы
Кемпір: «Қолғанат, маған пенсиямды бер! Маған ақша керек болып тұр!»
Көке: қағазы әлі келмегенін, сондықтан бере алмайтынын айтады.
Қатал мінездің ар жағындағы сабыр
Көкесі мінезі қаталдау кісі болғанымен, кейде дастарқан басында балалармен қалжыңдасып отыра беретін. Ал отбасылық мәселе көтерілсе, көбіне үнсіз қалып, дастарқанға қарап ойланып отыра қоятын әдеті бар еді.
Дәл осы жолы да ол «қалай шешеміз?» дегендей, ойланып қалған. Апасы да түсіндіріп көрді. Бірақ «кемпір» тоқтамады: «Бер, бер! Маған ақша керек! Пенсиямды бер!» — деп қайта-қайта қайталай берді.
Күтпеген бұрылыс: кемпірдің күлкісі
Бір мезетте әлгі кемпір еркектің дауысымен «ха-ха-ха-ха!» деп қарқылдай күліп жіберді. Күлкінің оқыстығы сондай — көкесі де, апасы да жалт қарады. Қарама-қарсы отырған бала да кемпірге тесірейе қарап қалды.
Кемпір басындағы жаулығын иығына түсіре салғанда, оның шын мәнінде кемпір емес екені анықталды: ол — байланыс бөлімінде механик болып істейтін кісінің өзі болып шықты. Яғни, көкесінің қарамағында жұмыс істейтін адамның «қулығы» еді.
Көкесі не күлерін, не ашуланарын білмей отырып қалды. Ал механик ішек-сілесі қатып күліп: «Қатырдым, әй, Қолеке! Осы жолы қатырдым емес пе?! Сенің ойланып отырғаныңды көргенде шыдай алмай қалдым», — дейді. Ақыры көкесі де, апасы да күліп жіберді.
Бұл қалжың қалай дайындалды?
Оқиғаның төркіні кейін белгілі болды. Механик кешкі шайын ішіп болған соң, үйдегі электр құрылғысын жөндемек болып, құралдарын іздеп ішкі бөлмеге кірген. Сол жерде кереует үстінде тұрған апасының киімдері көзіне түседі. Әлгі киімдерді апасы құдайыға, той-томалаққа ғана киетін сияқты.
Ол апасының киімдерін киіп алып, қолына ақ таяғын ұстап, бүкірейіп тұрып жұбайын шақырады. Әйелі күйеуін көріп, күлкіге қарық болады.
Үй ішіндегі «репетиция»
Механик: «Апама ұқсап тұрмын ба?»
Жұбайы: «Айнымай тұрсың! Тура апамша киініп алыпсың. Сөзің мен даусыңды да мүлтіксіз салып тұрсың!»
Сөйтіп, бір бөлмеде демалып жатқан үлкен кісінің «көшірмесі» келесі бөлмеде сөйлеп тұрады. Кейін ол: «Ендеше, осы қалпыммен барып, Қолғанатпен де қалжыңдасып қайтайын», — деп сыртқа шыққан екен.
Неге ешкім ренжімеді?
Көкесі бұл қалжыңға шындап ренжи алмады. Өйткені механиктің руы — Қаракесек. Ал Кіші жүздің Қаракесек руы — көкесінің анасы шыққан жер. Көкесінің анасы Қаракесектің қызы еді.
Жалпы көкесінің мінезі бар болғанымен, Қаракесектер онымен қатты қалжыңдаса береді екен. Көкесі де оны ауыр қабылдамай, «анамның шыққан жұрты ғой» деп, керісінше, солардың әзілінен серпіліп, өзі де қалжыңға жақын жүретін болыпты.
Түйін
Кейде ең есте қалатын сәт — үлкен оқиғалар емес, үй ішіндегі қарапайым шай үстін жылытқан бір-ақ әзіл. Дауыс, қимыл, мінезді дәл салған «көшірме» күлкіні де, жақындықты да күшейтеді.