Қазақша рефераттар

Лептоспира бактериялары

Лептоспироз туралы қысқаша

Лептоспироз (грек. leptos — жіңішке, speira — ирекше/бұрама, osis — ауру) — адамдарда, сүтқоректілерде және құстарда кездесетін, тез жұғатын жұқпалы ауру. Қоздырғышы — спираль пішінді лептоспира бактериялары.

Негізгі зақымданатын ағзалар

Бауыр, бүйрек және ұсақ қан тамырлары.

Қауіптілігі

Асқынған жағдайда ауыр өтеді, дер кезінде емделмесе өлімге әкелуі мүмкін.

Қазақстандағы атауы

Көбіне «су безгегі» деп аталады.

Тарихы және жіктелуі

Лептоспирозды 1888 жылы Ресей ғалымы Н.П. Васильев сипаттаған. Қоздырғышын 1914–1915 жылдары жапон зерттеушілері А. Инадо және А. Ито сарғаюмен ауырған адамдардан анықтаған.

Қазіргі клиникалық түрлері

Қоздырғыш түріне, клиникалық белгілеріне және ауру ағымына қарай лептоспироз көбіне үш түрге бөлінеді:

  1. Интерогеморрагиялық лептоспироз — дене сарғаюымен өтеді; Васильев–Вейль ауруы деп те аталады.

  2. Каникол (Помон) лептоспирозы — қан құйылу белгілері байқалуы мүмкін.

  3. «Су қызбасы» (жеңіл түрі) — сарғаюсыз өтеді.

Қазақстандағы таралуы

Қазақстанда лептоспироз көбіне «су безгегі» деп аталады және республиканың солтүстік және шығыс аймақтарында жиірек кездеседі.

Инфекция көзі және жұғу жолдары

Кімдер жиірек ауырады?

  • Тағам өнеркәсібі қызметкерлері

  • Шахтерлер

  • Қалалық қоқыс тазалаушылар

  • Ветеринарлар

  • Ит питомниктері мен жануарлармен жұмыс істейтіндер

Инфекция көзі

Жабайы жануарлар

Дала және су тышқандары, егеуқұйрықтар.

Үй жануарлары

Ірі қара, шошқа, әсіресе иттер.

Қалай таралады?

Лептоспира бактериялары тасымалдаушы жануарлардың бүйрегінің ұсақ өзекшелерінде өсіп-өніп, сақталады да, сыртқы ортаға несеп арқылы бөлінеді.

Адамға жұғу жолдары

  • Ластанған су, топырақ, тағам арқылы.
  • Тұрмыстық және мал өнімдерін өңдейтін өндірістердің қалдықтарымен жанасу арқылы.
  • Ауыз қуысы, мұрын, көздің шырышты қабықтары және зақымданған тері арқылы.

Жұққаннан кейін лептоспира шамамен 3–5 минут ішінде қанға өтіп, бүйрек пен бауыр тіндеріне таралып, жылдам көбейе бастайды.

Белгілері, ағымы және салдары

Инкубациялық кезең

Аурудың жасырын (инкубациялық) кезеңі орта есеппен 7–13 күн.

Алғашқы белгілер

  • Дене қызуының күрт көтерілуі: 39–40°C
  • Қалтырау, бұлшықеттердің қатты ауыруы
  • Көздің қызаруы
  • Лоқсу, құсу, ұйқының бұзылуы

Асқынған жағдайда

  • Сандырақтау
  • Мұрыннан қан кету
  • Ерін мен мұрын айналасында ұшық
  • Бауырдың ұлғаюы, бөртпе, сарғаю

Дер кезінде ем қолданылмаса, әсіресе егде жастағы адамдарда, ауру өлімге әкелуі мүмкін. Ал сарғаюсыз жеңіл түрімен ауырғанда, көбіне 6–12 апта ішінде толық сауығу байқалады.

Диагностика, ем және алдын алу

Диагностика

Диагноз зертханалық әдістер арқылы нақтыланады.

Емі

  • Антибиотиктер: пенициллин, тетрациклин және т.б.
  • Гамма-глобулин егу

Алдын алу

  • Медицина-санитарлық және ветеринарлық кешенді шараларды сақтау
  • Халықты таза, сапалы ауыз сумен қамтамасыз ету
  • Мал суаратын жерлерден ауыз су алмау