Семейдің тұрған жері ерте замандардан ежелгі тайпаларға тұрақ болған
Семей өңірінің тарихи тамырлары
Семейдің тұрған жері ерте замандардан бері ежелгі тайпалардың тұрақ-мекені болған. Бұл өңірде қола дәуірінен бастап ғұндар, Түрік қағандығы дәуірінің жұрты, кейін Қыпшақ, Керей, Найман ұлыстары мекен еткені айтылады.
Ерте кезеңдер
- Қола дәуірінен басталатын қоныстану
- Ғұндар мен Түрік қағандығы кезеңі
- Қыпшақ, Керей, Найман ұлыстарының ізі
Түйін
Семей аймағы — түрлі дәуірдің ізі қабаттасқан, тарихи жадысы терең өңір. Қаланың кейінгі дамуы осы ұзақ кезеңдік сабақтастықпен астасып жатыр.
Доржынкит және «Жеті шатыр» аңызы
XVI–XVII ғасырларда қазіргі Семей қаласы тұрған жерде Доржынкит қаласы болғаны айтылады. Құба қалмақтардың аңыздары бойынша, 1600 жылы Асма тархан Доржи есімді адам «Жеті шатыр» сарайларын тұрғызған. Бұл оқиға Ж. Аймауытовтың «Әнші» әңгімесінде де аталады.
Тарихи белгі
«Жеті шатыр» туралы дерек ауызша аңызға сүйенеді
Уездік қалаға айналу және сауда байланыстары
1782 жылдан бастап Семей уездік қала мәртебесіне ие болды. Сол кезден-ақ Орта Азия халықтарымен және көршілес елдердің Шәуешек, Құлжа, Қашғар сияқты қалаларымен сауда-саттық жандана түсті. Бұл байланыстар қаланың экономикалық әрі мәдени серпін алуына ықпал етті.
XIX ғасыр: өндіріс пен ағартудың өрістеуі
XIX ғасырда қалада бірнеше зауыт жұмыс істеді. Сонымен қатар оқу-ағарту ісі де қарқын ала бастады. Мұның нақты көрінісі ретінде уездік училищенің, әйелдер училищесінің және бес мұсылман медресесінің ашылуын атауға болады.
Білім
Уездік училище
Қалалық оқу жүйесінің қалыптасуына жол ашқан оқу орны.
Ағарту
Әйелдер училищесі
Қоғамдағы білім кеңістігін кеңейткен маңызды бастама.
Дәстүр
Бес медресе
Діни-ағартушылық бағыттағы білім ошақтарының көбеюі.
1917 жыл: саяси серпіліс және Алаш кезеңі
1917 жылы Семей қаласы саяси өмірге белсенді араласа бастады. Жергілікті Алаш қозғалысы қайраткерлерінің бастауымен Семей облыстық Қазақ съезі өтті. Қала атауын «Алаш қаласы» деп өзгерту жөнінде де елеулі әрекеттер жасалды. Сол жылдың күзінде Семейде Алаш партиясының Семей облыстық комитеті құрылды.
Рухани мұра: тұлғалар мен өнердің алтын арқауы
Семей өңірі — қазақ мәдениеті мен әдебиетінің ірі тұлғаларына бесік болған мекен. Бұл аймақ қазақтың ұлы ақыны Абай, философ-ойшыл Шәкәрім, әдебиет әлемінің майталманы М. Әуезов және дүние жүзіне танылған әнші Әміре Қашаубаев сияқты тұлғалардың туып-өскен жері ретінде қадірлі.
Ескертпе
Дереккөз белгісі: KZ портал — Қазақша шығармалар жинағы.