Қазақша рефераттар

Көшпелілер мемлекеттілігінің пайда болуынының маңызы

Көшпелілер мемлекеттілігі туралы түсінік

Көшпелілер мемлекеттілігі — Еуразияның Ұлы даласында қалыптасқан қоғамдық-саяси ұйымданудың ерекше үлгісі. Оның пайда болуы мен дамуын түсіну үшін кеңістіктің, шаруашылықтың, әскери-саяси жағдайдың және рухани-мәдени дәстүрдің өзара байланысын бірге қарастырған жөн.

Негізгі мәселелер

  • 1 Көшпелілер мемлекеттілігі және оның пайда болуы.
  • 2 Көшпелілер мемлекеттілігінің дамуы туралы түсінік.

Ұлы дала және түркі дүниесі

Карпат пен Хинган тауларының аралығын қамтитын, шамамен 40–50 ендіктер бойымен созылған Еуразияның Ұлы даласы — әлемдік өркениеттің дамуына елеулі үлес қосқан түркі тілдес халықтардың тарихи мекені. Осы кеңістікте қалыптасқан мәдениет пен мемлекеттік дәстүрдің ірі арналарын түсінуде қазақ халқының орны айрықша.

Қазақ халқының тарихы мен тағдыры Ұлы даламен өзара сабақтас: ортақ, жалғас, қабаттас. Сондықтан қазақ тарихын дала өркениетінен бөле-жара қарастыру мүмкін емес.

Ұлы даланы айдын теңізге теңесек, сол «теңіздің» қайнар бастауы мен деңгейін айқындайтын негізгі тірек — осы кеңістікті қоныс еткен түркі тектес қауымдар, соның ішінде қазақ халқы екенін естен шығармау қажет.

Тарихи сананы қалыптастырудың маңызы

Бүгінгі күні халқымыздың тарихын жастардың зердесіне сіңіріп, оны тарихи тағылым ретінде таныту — әсіресе жоғары және орта оқу орындарында оқитын студенттердің тарихи санасын заман талабына сай қалыптастыру үшін аса маңызды. Жастар — елдің келешегі, қоғамның ертеңі. Қоғамда жүзеге асып жатқан әлеуметтік-экономикалық игі бастамалардың түпкі мақсаты да — солардың баянды болашағына қызмет ету.

Елдің азбауы, халықтың тозбауы үшін жоғары оқу орындарында білім алып жүрген жас буынның тарихи ойлауын ұштау қажет. Бұл міндет тек ұстаздарға ғана емес, бүкіл зиялы қауымға ортақ — әрі азаматтық, әрі адамгершілік жауапкершілік.

Оқу-әдістемелік өзектілік

Соған қарамастан, жоғары және орта арнаулы оқу орындарында Қазақстан тарихын қазақ жастарының ана тілінде оқып-үйренуіне мүмкіндік беретін оқулықтар жеткіліксіз. Көмекші оқу құралдарының да тапшылығы сезіледі. Осы қажеттілікті ескере отырып, ұсынылып отырған материал жастардың тарихты жүйелі оқып-үйренуіне септігін тигізеді деген ниетпен көпшілік назарына беріледі.

Тақырыптар қазақ халқы тарихының белгілі кезеңдерімен сабақтастырыла құрылды. Мазмұнын ашуда Қазақстан тарихы бойынша бұрын жарық көрген еңбектер кеңінен пайдаланылды. Сонымен бірге маңызды оқиғаларға қатысты соңғы жылдары ұсынылған тың бағалар, ашық айтылған сындар және жаңаша қалыптасып келе жатқан көзқарастар жан-жақты ескерілді.

Өзін-өзі бақылау сұрақтары

  1. Көшпелілер мемлекеттілігінің пайда болуының маңызы қандай?
  2. Көшпелілер мемлекеттілігінің пайда болуына әсер еткен негізгі себептерді атаңыз.