Қазақ халқының мәдени құндылықтары және өнері
Еліміз жаңа тарихи кезеңге аяқ басты
Біздің мақсатымыз айқын, бағытымыз белгілі: әлемдегі ең дамыған 30 елдің қатарына қосылу. Бұл межеге жету үшін сана іс-әрекеттен озып жүруі керек — яғни қоғам да, әрбір азамат та үздіксіз жаңғырып отыруы тиіс.
Негізгі қағида
Өмір сүру үшін өзгере білу керек; өзгеріске бейімделмегендер уақыт талабына төтеп бере алмайды.
Маңызды тұжырым
Рухани жаңғыру — табысты ел болуымыздың кепілі және ұлттық сананың көкжиегін кеңейтудің жолы.
ХХІ ғасырдағы ұлттық сана: жаңғырудың 6 бағыты
Әлем көз алдымызда құбылып, жаңарып жатыр. Осы өзгерістер аясында халқымыздың тағылымы мол тарихын, үзілмеген салт-дәстүрін өркендеудің берік діңі ете отырып, болашаққа сеніммен қадам басу — басты міндет.
1) Бәсекелік қабілет
Бүгінде табысқа жетудің шарты — жеке адамның ғана емес, тұтас ұлттың бәсекелік қабілетін арттыру. Болашақта елдің қуаты табиғи байлықпен емес, адам капиталымен және қабілетті азаматтарымен өлшенеді.
2) Прагматизм
Толыққанды жаңғыру үшін қасаң қағидалардан арылып, игі қасиеттерді қайта түлету қажет. Прагматизм — ұлттық және жеке мүмкіндікті нақты білу, оны үнемді пайдалану, болашақты жоспарлау, ысырапшылдық пен даңғойлыққа жол бермеу.
Қазіргі қоғамда мәдениеттің өлшемі — орынсыз сән-салтанат емес, керісінше ұстамдылық, қарапайымдылық, үнемшілдік.
3) Ұлттық бірегейлікті сақтау
Ұлттық жаңғыру — ұлттық сананың кемелденуі. Оның екі қыры бар: біріншісі — сана-сезімнің көкжиегін кеңейту; екіншісі — ұлттық болмыстың өзегін сақтай отырып, заманға сай өзгеру.
Тіліміз, музыкамыз, әдебиетіміз, жоралғыларымыз және ұлттық рухымыз мәңгі сақталуы тиіс. Абайдың даналығы, Әуезовтің ғұламалығы, Жамбылдың жырлары мен Құрманғазының күйлері — рухани мәдениетіміздің асыл қазынасы.
4) Білімнің салтанат құруы
Табыстың ең басты факторы — білім. Жастардың бағдарында білім әрдайым бірінші орында тұруы керек, өйткені білімді бәрінен биік қоятын ұлт қана биік нәтижеге жетеді.
5) Революциялық емес, эволюциялық даму
Тарих сабағы бір ақиқатқа көз жеткізді: тұрақты өркендеудің жолы — эволюциялық даму. Революциялық күйзелістердің формасы өзгергенімен, қаупі жойылған жоқ; сондықтан ел дамуы жүйелі әрі сабақтастықпен жүзеге асуы тиіс.
6) Сананың ашықтығы
Сананың ашықтығы — үш қабілетті білдіреді: әлемде не болып жатқанын түсіну; жаңа технология әкелетін өзгерістерге дайын болу; өзгенің тәжірибесінен үйреніп, озық жетістіктерді бойға сіңіру. Ашықтық — табыстың кілті.
Таяу жылдардағы міндеттер: мәдениетті әлемге таныту
Қоғамдық сана жаңғырудың қағидаларын қалыптастырумен қатар, заман сынына жауап беретін нақты жобаларды іске асыруды талап етеді. ХХІ ғасырдың жаһандық картасында өз орны бар ұлт болу үшін «Жаһандағы заманауи қазақстандық мәдениет» жобасын жүйелі дамыту маңызды.
Жаңа тәсілдер
- Мәдени құндылықтарды таныстырудың тың форматтарын ойластыру.
- Мәдени өнімдерді тек кітаппен шектемей, мультимедиа арқылы да кең тарату.
- Әлемдік аренаға шығатын заманауи мәдениет өкілдерін айқындау.
Нақты қадам
Ұлттық мәдениетіміздің озық үлгілерін іріктеп алғаннан кейін, оларды шетелдерде таныстыру рәсімдерін өткізу жоспарланады. Бұл — мәдени дипломатияның тиімді құралы.
Рухани мәдениет — адамның өзіне, басқа адамдарға және дүниеге қатынасын реттейтін дәстүрлер мен құндылықтардың жиынтығы.
Сабақ барысы: әдістер мен тапсырмалар
Тәрбие сағаты оқушыларды белсенді қатыстыруға бағытталған: топтық жұмыс, шығармашылық тапсырмалар және кері байланыс арқылы негізгі ой бекітіледі.
Қызығушылық ояту (5 минут)
«Достық торы»- Оқушылар бір-біріне сәттілік тілеп, жағымды ахуал қалыптастырады.
- Ән шумақтарын ұйқастыру арқылы 4 топқа бөлінеді, топ ережелері еске түсіріледі.
1-топ
«Қазақстан»
Ән: «Көк тудың желбірегені»
2-топ
«Салт-дәстүр»
Ән: «Қазақы дәстүрлер-ай»
3-топ
«Мәдени құндылықтар және өнер»
Ән: «Қара жорға»
4-топ
«Ұлттық ойындар мен тағамдар»
Ән: «Қазақы дастарханым»
Тұсаукесер (7 минут)
ТаныстырылымМұғалім рухани жаңғырудың мәнін түсіндіреді, ХХІ ғасырдағы ұлттық сана туралы негізгі бағыттарды талқылауға кіріспе жасайды.
Негізгі ой: сананың жаңғыруы — үлкен мақсаттарға жетудің алғышарты.
Негізгі бөлім (7 минут)
Постер / КоллажОқушылар үй тапсырмасын қорғайды: «Рухани жаңғыру» тақырыбында коллаж немесе постер ұсынып, топ ішінде ең үздік жұмыс таңдалады.
Тапсырмалар бағыттары
- Қазақстан — Еуразия жүрегінде.
- Қазақ халқының салт-дәстүрі.
- Қазақ халқының мәдени құндылықтары мен өнері.
- Қазақ халқының ұлттық тағамдары мен ойындары.
Кері байланыс (7 минут)
«Шығыс шеберлері жәрмеңкесі»Оқушылар қазақ халқының рухани мәдениетін шетелдік қонақтарға таныстыратындай форматта постерлерін қорғайды. Қолданылатын құралдар: флипчарт, маркер.
Бейнеролик талдауы (5 минут)
Қ. Мырза ӘліҚадыр Мырза Әлінің қазақтарды шетелдік қонақтарға таныстыру тақырыбындағы бейнеролигі қаралады. Оқушылар мазмұнын түсіндіріп, өз пікірін айтады.
Қорытынды (5 минут)
«Аяқталмаған сөйлем»Оқушылар «Рухани жаңғыру — ...» құрылымымен ой түйіндеп, негізгі мағыналарды бекітеді.
Үлгі тұжырымдар
- Рухани жаңғыру — дәуір талабына сай жаңғыру.
- Рухани жаңғыру — әлемдегі ең дамыған 30 елдің қатарына қосылуға бағыт.
Негізгі қорытынды
Рухани жаңғыру — ұлттық сана-сезімнің көкжиегін кеңейту, мәдениет пен өнерді жаңғырту, әрі табысты ел болудың берік негізі.
Қорытынды ой
Рухани жаңғыру — өткенді жоққа шығару емес, ұлттық болмыстың өзегін сақтай отырып, жаңа уақыттың талабына сай жаңару. Ол мәдениет пен өнерден бастау алып, білімге сүйеніп, ашық сана мен прагматизм арқылы нығаяды.