Бір күні арыстан, қасқыр және түлкі - үшеуі серік болып, аңға шығыпты
Аңшылықтан кейінгі бөліс
Бір күні арыстан, қасқыр және түлкі үшеуі серік болып, аңға шығады. Кешке дейін жортып жүріп, бір қоян, бір қырғауыл және бір елік ұстайды. Кеш бата үшеуі тамақтануға отырады.
Қасқырдың «үлесі»
Арыстан олжаны қалай бөлісудің жөнін таппай: «Мына олжаны сен бөлші», – деп қасқырға бұйырады.
Қасқыр: «Жарайды», – деп жалақтап, жемтіктің қасына отыра қалады да, сыбанып жіберіп бөлісе бастайды:
- Қоян жұдырықтай ғана екен, мұны ішек-қарны аш түлкі жесін.
- Қырғауыл қылшықты, мұны қылғынсам да мен жейін.
- Елік – тақсыр арыстан, бойың да, жасың да үлкен ғой, бұған ешкім таласпас: тарт сыбағаңды алдыңа.
Олжаны осылай бөліп берген қасқырдың қылығы арыстанның ашуын қоздырады. Арыстан бұрқылдап тұрып, қасқырға тап береді. Сөйтіп қасқырдың бір көзі ағып түседі.
Түлкінің тапқыр «әділдігі»
Арыстан енді түлкіге бұрылып: «Ал, енді сен бөліп көрші олжаны», – деп бұйырады.
Түлкі: «Жарайды, тақсыр», – деп олжаны бөлуге кіріседі:
Қоян – ауыз толмаса да көңілге тоқ, тақсыр. Бұл өзіңнің тіс қандырып, тіл басарың болсын.
Қырғауыл қылшықты болғанымен, құмар ас қой — бұл түскі асың болсын.
Ал жалғыз елік бүкіл елді тойдыра ма? Азулы ауызға лайық — кешке қарай өзің жейсің.
Ал біз өзіңнен артылған қалған-құтқанды жеп-ақ, жүрек жалғарымыз.
Түлкінің олжаны осылай бөлгені арыстанға ерекше ұнайды. Арыстан сүйсініп: «Оу, түлкіжан, олжаны бұлай бөлуді сен қайдан үйрендің? Өте дұрыс бөліс!» – дейді.
Түйін
Сонда түлкі: «Тақсыр, бұл әділдікті мен қасқырдың ағып түскен көзінен үйрендім», – деп жауап береді.
Негізгі ой
- Күштің алдында «әділдік» көбіне сақтыққа айналады.
- Тәжірибе — кейде өте қымбат ұстаз.
- Сөздің салмағын жағдайдың өзі өлшетеді.