Вейтли нағыз айғайшыл
Жеті батырдың «ерлігі» туралы әзіл-әңгіме
Бір күні жау жүрек жеті батыр жолығып қалады. Біріншісінің аты — Шульц, екіншісі — Якли, үшіншісі — Марли, төртіншісі — Ергли, бесіншісі — Михель, алтыншысы — Ганс, ал жетіншісі — Вейтли.
Жетеуі жұп жазбай бірге жүріп, дүниені шарлап, «пәле іздеп», ерліктерін жұртқа танытпақ болады. «Сақтықта қорлық жоқ» деген оймен ұстаға барып, найза соғып беруді өтінеді. Жетеуіне бір ғана найза соқтырып алады; есесіне ол найза ұзын да берік екен. Найзаны жетеуі бірдей ұстап жүреді.
Саптағы тәртіп
- Алда — «ең күшті» Шульц.
- Оның соңынан — Якли, кейін — Марли, Ергли, Михель, Ганс.
- Ең артта — Вейтли.
Бір араның ызыңы — «барабан» мен «зеңбірек»
Жетеуі бір күн жүреді, екі күн жүреді. Үшінші күні ымырт жабылғанда аумақты шабындыққа келіп жетеді. Шабындықта шабылған шөп үйіліп жатыр екен.
Сол кезде батырлардың жанынан бір ара ұшып өтеді. Жай ұшып өтпейді, ыз-ыз етіп ызыңдап өтеді. Батыр Шульцтің зәресі ұшып, найзаны қолынан түсіріп ала жаздайды.
Қорқыныштың «аудармасы»
Шульц: «Тыңдаңдаршы! Барабан соғып жатыр!»
Якли: «Дәрінің иісі шығады. Қазір зеңбірекпен атқылайды!»
Мұны естіген соң Шульц тіпті сасып, найзаны тастай салып қаша жөнеледі. Қашып бара жатып, шөп арасында жатқан тырнауыштың басын байқамай басып қалады да, сабы маңдайына тарс ете түседі.
«Тұтқынға алыңдар!»
Шульц айғай салады: «Өз еркіммен берілем! Тұтқынға алыңдар!»
Якли, Марли, Ергли, Михель, Ганс, Вейтли де найзаны тастай салып: «Сен берілсең, біз де берілеміз! Бәрімізді тұтқынға алыңдар!» — деп шулап қоя береді.
Бірақ жан-жағына қараса, тұтқынға алатын ешкім жоқ: шабындықта өздерінен басқа тірі жан көрінбейді.
Сонда Шульц: «Бұл оқиға туралы ауыз ашпайық. Әйтпесе, күлкіге қалармыз», — дейді. Жетеуі де келісіп, бір-бірі байқамай айтып қоймасын деп, біразға дейін үндемей жүруге уағдаласады.
Егіс даласындағы «құбыжық»
Бірнеше күн өткен соң жетеуі бұрынғысынан да «қорқынышты» жағдайға тап болады. Егіс даласымен келе жатса, анадай жерде күнге қыздырынып, қалғып отырған бір қоянды көреді. Құлағы тікірейген, көздері әйнектей жалтырап, тым үлкен көрінеді.
Батырлар есеңгіреп қалады: «Зытып берсек пе, әлде мына құбыжыққа тап берсек пе?» — деп абыржиды.
Көптің «батылдығы»
Шульц: «Алдымызда қауіпті ұрыс тұр. Неғұрлым тайсалмасақ, соғұрлым тез жеңеміз» — дейді.
Қалғандары кезек-кезек: «Мен де» — деп қостайды. Ең соңында келе жатқан Вейтли де: «Мен де» — дейді.
Бәрі найзадан қосыла ұстап, қоянға қарай жүгіре жөнеледі. Біраз жүгіріп барып, қайта тоқтай қалады. Ең артта келе жатқан Вейтли: «Батыр Шульц, тартынба! Біз келеміз артыңда!» — деп айғайлайды.
Шульц оған қарсы: «Вейтли, сен нағыз айғайшыл екенсің! Өзің алға шық!» — деп баж етеді.
Осылайша «кім алға шығады?» деген даудан жетеуі біраз керісіп қалады. Ал қоян болса, тырп етпей сол орнында отыра береді. Ақыры Шульц «батырлығы ұстап», қайта жүгіре жөнеледі, өзгелері соңынан ұмтылады.
Айғайдың күші
Жетеуі жарыса: «Айт! Әне! Айт-айт!» — деп айғайға басады. Ең қаттысы — артта келе жатқан Вейтлидің дауысы болады.
Сол-ақ екен, қоян ұйқысынан шошып оянып, секең қаға жөнеледі. Шульц күрсініп: «Қап… тағы да масқара болдық. Ол — қоян екен» — дейді.
Өзен, балдыр және «шақырған бақа»
Жетеуі әрі қарай жүріп, үлкен өзеннің жағасына келеді. Қайық көрінбейді, көпір жоқ. Арғы бетке қалай өтпек? Арғы жағында қармақ салып бір балықшы отыр екен.
Шульц балықшыға айғайлайды: «Арғы жағаға қалай өтеміз?»
Балықшы: «Өткел іздеңдер!» — деп жауап береді.
Бірақ Шульц бұл сөзді «өзің кел» дегендей естіп, суға түсе салады да, алға жылжиды. Бірнеше қадамнан соң ары қарай жүре алмай тоқтап қалады: өзен терең екен, аяғы балдырға шырмалып қалған сияқты.
Қате белгі
Сол сәтте Шульцтің қалпағы суға түсіп, ағып бара жатқанда үстіне бір бақа мініп алады да, бақылдай бастайды: «Бақ, бақ!»
Якли мұны: «Шульц бізді шақырып тұр! Жүріңдер!» — деп түсінеді.
Бәрі суға түседі, аяқтары балдырға шырмалып қалады. Сонда жетеуі де: «Ойбай, батып барамыз! Көмектесіңдер!» — деп айғайлайды.
Арғы жағадан балықшы қайықпен келіп, оларды өзеннен шығарып алғанша, солай шулап тұра береді.
Саяхаттың соңы: үйдің қадірі
Батырлар жылынып, үсті-бастарын кептіріп, әрқайсысы өз үйіне тарайды. Сосын жетеуі бір ауыздан сапарға шыққаннан гөрі, үйде отырған әлдеқайда дұрыс деген тоқтамға келеді.
Соңғы «қаһармандық» қорытынды
- Шульц: «Енді қайтып саяхатқа шықпаймын».
- Якли: «Әрине, үйде отырған жақсы».
- Марли: «Үй жылы».
- Ергли: «Үй құрғақ».
- Михель: «Үйде ешкім соқтықпайды».
- Ганс: «Үйде жұмсақ төсекте ұйықтауға болады».
- Вейтли (енді алға шығып алып): «Үйде мен ешкімнен қорықпаймын».
Міне, осындай «батырлар» болған екен.