Вегетативті тамырлар тонусы бұзылыстарының гипертоникалық және гипотоникалық формалары

Вегетативті тамырлар тонусының бұзылыстары (тамырлар дистониясы)

Тамырлар тонусының вегетативті бұзылыстары әдетте екі типте өтеді: гипертоникалық және гипотоникалық формалар.

Негізгі айырмашылық

Гипертоникалық тип: Артериялық қысымның жоғарылауы.
Гипотоникалық тип: Артериялық қысымның төмендеуі.

Қай жаста жиірек кездеседі?

Артериялық гипертензия көбіне жасөспірімдерде байқалады. Қан қысымының жоғарылауы көп жағдайда алғаш рет мектептегі профилактикалық тексерулерде анықталады.

Гипертоникалық тип

Таралуы: 5–10% Көбіне: мектеп жасындағы балалар Ерекшелік: криздер сирек

Қауіп факторлары

Тұқым қуалаушылық (ата-анасында немесе жақын туысқандарында гипертонияның болуы)
Стресстік жағдайлар, үйдегі қолайсыз психологиялық ахуал
Мектеп жүктемесінің ауырлығы, қосымша сабақтардың көп болуы
Күн тәртібінің бұзылыстары, гиподинамия
Тамақтану режимінің бұзылыстары, артық салмақ
Инфекциялық-аллергиялық факторлар
Созылмалы инфекция ошақтарының болуы

Клиникалық көрінісі

Шағымдар (көбіне сирек)

Ашуланшақтық
Бас ауыруы
Жүрек тұсында жайсыз сезім

Қарағанда/тыңдағанда

Тахикардия
Систоликалық шу
Кейін жүрек шекарасының кеңеюі

Артериялық қысым

Қан қысымы жас нормасынан жоғары. Ересектермен салыстырғанда балаларда гипертониялық криздер әдетте болмайды.

Алдын алу

Психоэмоциялық жүктеме

Балаға әсер ететін психикалық жүктемені азайту, үйдегі және мектептегі күйзеліс факторларын төмендету.

Күн тәртібі

Ұйқы мен демалысты жеткілікті ұйымдастыру.

Қимыл белсенділігі

Гиподинамиямен күресу, тұрақты қозғалысты әдетке айналдыру.

Созылмалы инфекция

Созылмалы инфекция ошақтарын санациялау.

Ата-анасында гипертониясы бар балаларға ерекше бақылау қажет.

Емдік іс-әрекеттер және бақылау

Тұрақты гипертензия анықталса, жылына 2–3 рет әрқайсысы 15–20 күн емдік шаралар жүргізіледі.

Медикаментозды қолдау

Ашуланшақтық кезінде

Бром препараттары, валериана.
Витаминді терапия

Аскорбин қышқылы, В тобының витаминдері.
Аллергияға қарсы препараттар

Димедрол, дипразин, пипольфен және т.б.
Тұрақты гипертензияда

Раунатин (2 мг тәулігіне 2 рет), резерпин (0,1 мг тәулігіне). Препараттар қан қысымын қатаң бақылаумен 10–15 күн тағайындалады.

Диспансерлік қадағалау

Кім бақылайды?

Балалар аймақтық педиатрдың диспансерлік бақылауында болады.

Мектептегі алдын алу

Профилактикалық шараларды мектептің медицина қызметкері жүргізеді.

Гипотоникалық тип

Таралуы: 4,4% Рөлі жоғары: тұқым қуалаушылық Ерекшелік: жиі сырқаттанғыштық

Негізгі шағымдар

Бас ауыруы
Бас айналу
Тез шаршағыштық
Ұйқышылдық
Жиі естен тану
Жүрек тұсында ауырсыну
Брадикардия

Объективті белгілер

Тері және аяқ-қол

Тері түсі боз, аяқ-қолдары цианозды.

Жүрек тондары

Жүрек тондары әлсіз естіледі.

Аускультация

Жүрек ұшында систоликалық шу естілуі мүмкін.

Алдын алу және өмір салты

Қозғалыс

Емдік дене шынықтыру және спорт, таза ауада серуендеу ұсынылады.

Тамақтану

Ас рационы құнарлы, С және В витаминдеріне бай болуы керек.

Емдеу тәсілдері

Дәрілік препараттар

Тонус көтеретін дәрілер

Кофеин, женьшень тұнбасы, лимонник.
Пантокрин

10–20 тамшы тәулігіне 2–3 рет, 2–3 апта.
Қосымша

Көк тамырға 40% глюкоза ерітіндісін енгізуге болады.

Су процедуралары

Циркулярлы душ

Қалпына келтіру әсері жақсы болуы мүмкін.
Қарағай ванналары

Жалпы тонусты арттыруға көмектеседі.

Артериялық гипотензиясы бар балалар диспансерлік бақылауда болады.

Маңызды ескерту

Бұл материал оқу-әдістемелік сипатта берілген. Дәрілік препараттарды тағайындау, дозаны таңдау және бақылау міндетті түрде дәрігердің қарауымен жүргізілуі керек.