Айнагүл апай мектепте ұстаз болып, Игерген мұғалімнің мамандығын
Ұстаз үні: мектеп радиосы, қоңырау және жадыда қалған күндер
Мұғалімдер күні — жүрекке жақын, қадір-қасиеті бөлек күн. Бұл күнде ұстаздың еңбегі шәкіртінің биікке ұмтылған талабымен, адал еңбегімен ақталып, ұстаз арманының орындалғанын айқын көрсетеді.
Естеліктен үзінді
«10 А сыныбына — математика, 3-кабинет. 10 Б сыныбына — әдебиет, 5-кабинет…»
Бұл — 80-жылдары бізге физикадан сабақ берген, 90-жылдары №25 мектепте оқу ісі меңгерушісі болған, кейін құрметті демалысқа шыққан Сәбит Жалғасбаев ағайдың мектеп радиосынан сабақ кестесін хабарлаған үні.
Сол сәттерде электр қоңырауы да қайта-қайта безілдеп, сабаққа кіруге асықтыратын. Мұғалім есікті аша бергенде-ақ, тентек қоңырау өз дегенін істеп, ортасындағы ұзынша тілі қабырғаға бір-ақ мәрте соғылса да, үні алысқа жететін. Сыртта тұрған оқушылар да сол әмірлі үнге үйренген сана ырғағымен сыныпқа қарай лап қоятын.
Өтпелі кезеңнің тынысы
Сайт бетінде бұдан бұрын жарияланған «Қоңырау» әңгімесіндегі осы көрініс 90-жылдар ішіндегі №25 мектеп өмірінен алынған. Алайда өтпелі кезеңде, 80-жылдардағыдай мектеп маңдайындағы радио түгілі, электр жарығы жиі болмай, электр қоңырауы да үнсіз қалатын күндер кездескен. Сондай шақта үстел үстінде жез қоңырау тұратын: салмақты, момақан, бірақ пәрмені бар белгі.
Балжан апай: география, кітап және мәдениетке бастайтын жол
80-жылдары бізге географиядан сабақ берген, 90-жылдары да №25 мектепте еңбек етіп, кейін құрметті демалысқа шыққан Балжан Нұрпейісова апай бірде сабақ үстінде: «Біз оқыған мектепте үзілісте вальс ойнап қоя беретін еді», — деп қызықтыра айтқан. Үлкендер оның Алматының қызы екенін де жиі еске алатын.
Тамыр мен тағылым
Балжан Нұрпейісова апай — қазақтың күй анасы атанған Дина Нұрпейісованың туған немересі. Динаның ұлы Жұрынбайдан тараған. Сондықтан Балжан апайдың өмір жолында өнер мен тәрбие тоғысқан ерекше із бар еді. Бұл дерек қазақ баспасөзінде бірнеше рет айтылғанымен, мектеп ішіндегі тірі тағылым ретінде әрдайым әсерлі сезілетін.
Балжан апайдың бір айрықша қыры — кітапты көп оқуы. Ең маңыздысы: өзі ғана оқып қоймай, шәкірттерін де сол кітаптар әлеміне жетелейтін. Әсіресе сынып жетекшісі болған сыныбын кеңінен таныстырып, оқуға баулитын.
Түлектер дәстүрі және мектептің ұйытқы ұстаздары
2017 жылдың қараша айында жарияланған «80-жылдардағы ұстаздар» мақаласында сол кездегі №25 мектеп директоры Есетов Амангелді ағай туралы: «Амангелді ағай сабақты керемет береді!» — деп айтқан да 66-жылғы аға-апаларымыздың, 1983 жылы мектеп бітірген түлектердің математиктері еді. Олар 2013 жылы мектеп бітірулерінің 30 жылдығын атап өтті.
Мерейтой үстіндегі көрініс
Сол мерейтойлық дастарқан басында Сәбит Жалғасбаев ағай да, бір кездегі сынып жетекші Балжан Нұрпейісова апай да болды. Бұл — мектеп пен түлек арасындағы үзілмеген сабақтастықтың белгісі.
Елеулі түлектердің ізі
Мектеп тарихында 1979 жылы бітірген елеулі түлектер де бар: олардың арасынан үш бірдей алтын медаль иегері шыққан. Сондықтан да ел ішінде «Шәпеш, Айнаш, Балжандар балаға келген бағынан» деген сөздің айтылуы тегін емес шығар.
Қожабақыда 20 жылдық кездесуге 63-жылғылар бастамашы болса, 66-жылғылар 10 жылдық дәстүрге жол ашқан еді. 2013 жылы 30 жылдық мерейтой кезінде осы жолдардың авторы №17 «Айгүл» балабақшасының тәрбиеленушілерімен кездесуге арнап «Үзілмесін ешқашан достар әні!» деген өлең-тақпақ жолдарын жазған болатын. Онда елге сыйлы, әр салада еңбек еткен түлектердің есімдері аталып, достық пен парыз, еңбек пен мамандыққа адалдық дәріптелді.
Тілек
«30 жылдық мереке құтты болсын, үзілмесін ешқашан достар әні!»
Әдебиет, музыка және ойлау мәдениеті
Егер Балжан апай өзі оқыған кітаптарымен шәкірттерін таныстырып отырса, онда ол география әлеміне, бәлкім, әдебиет арқылы жетелегісі келген болар. Бұл ойдың өзегі бар.
Ойға түрткі болатын тұжырымдар
- Кеңестік математик Моисеевтің пікірінше, болашақ математик пен физиктерді дайындаудың бір жолы — мектептегі әдебиет сағаттарын көбейту; әдебиет мидың дамуына зор ықпал етеді.
- А. Эйнштейн: «Ғылыми ойлауда әрқашан поэзия элементі болуы тиіс» деген.
Бұл деректер О. Жәутіков атындағы физика-математика мектебінде қызмет еткен тәжірибелі орыс тілі мен әдебиеті ұстазы Гүлшәрбан Сабурованың мақаласында келтіріледі: бір шәкірт Пушкин, Есенин, Чехов, Блок арқылы әдебиетке құштар болып, кейін өзі сабақ бергенде Пушкинді оқыта отырып Абайды, Лермонтов арқылы Мағжанды, Есенин арқылы Мұқағалиды салыстыра танытқан. Оқушылар поэзияны терең түсінген сайын өлеңге ән қосудың, тіпті бұрын аспап ұстамағандардың домбыра мен гитара үйренуге талпынуының өзі — әдебиет пен музыканың табиғи бірлігі.
Әдебиет пен музыка — егіз ұғым
Қазақ ақыны Тынышбай Рахимов бұл бірлікті өлеңмен өрнектеген: ән мен өлеңді бөлек деу — қате; екеуі егіз. Мұқағали жырын шын ұқсаң, музыкаға ұласқан әуезді де сезесің.
Мектеп радиосының үні — өз алдына бір әуен
Балжан апайдың «үзілісте вальс ойнайтын» мектеп туралы әңгімесі әсерлі болса, ауыл мектебінің маңдайындағы радиодан сабақ кестесін саңқылдап тұрып хабарлайтын Сәбит Жалғасбаев ағайдың үні де біз үшін ешбір вальстен кем емес еді. Керісінше, жылдар өткен сайын жаңғырып, «ақ бантик», «күміс қоңырау үні» сияқты ұғымдармен қатар тұрып, қадірі кемімейтін құндылыққа айналды.
Жадыда жаңғыратын жолдар
«10 А сыныбына — әдебиет, 5-кабинет. 10 Б сыныбына — математика, 3-кабинет…»
Физик-ұстаз Сәбит Жалғасбаев ағай мен әдебиетші-ұстаз Жанділда Сүндетов ағай 1994 жылы мектептен бірге құрметті демалысқа шықты. Сол жылғы Мұғалімдер күні мерекесінде оларды шығарып салу рәсімі өтіп, №25 мектептің түлегі әрі бір кезеңде осы мектепте физика пәнінен әріптес болған, кейін аудандық білім бөлімінде басшылық қызмет атқарған Деменбай Әмірашев арнайы қатысып, қос ұстазға жүрекжарды лебізін білдірді. Сонымен бірге мектеп табалдырығын жаңа аттаған жас мұғалімдерге де ізгі тілек айтты.
Бүгін — Ұстаз күні: қоғам сенімі және өзгермейтін бейне
Бүгін — Ұстаз күні. Бір ғасыр бұрын, XX ғасыр басында, ғылым мен білім арқылы халық келешегіне сенген көзі ашық зиялылар қазақ баласы үшін мектеп пен оқу үйінің маңызын ерекше бағалаған. Сол кездегі ой: халықты ағарту ісін ауыл ішінде жүргізетін көзі ашық, көңілі таза, елге қызмет етемін деген азаматтар керек, ал оның ішінде ең алдымен мұғалімнің орны бөлек.
Кеше мен бүгіннің үндестігі
Уақыт өзгерді: білім мазмұны жаңарды, оқу үдерісі цифрланды, құрал көбейді. Бірақ бір нәрсе өзгермейді — мұғалімнің ішкі ұстаздық бейнесі. Ол — көзі ашық, көкірегі таза, анық халыққа қызмет етемін деген азаматтық болмыс.
Ұстазға арнау
Мұғалімдер күні бүгін — ұстаздың еленген күні,
Ұстаз жүрек білім атты өнермен сырласқан күні.
Олар шәкірт кеудесіне білімнен нәр құйып,
Өмір жолда ізгілікті еңбегімен танылған күні.
Бала жанының бағбаны болып, халыққа қызмет етіп жүрген Қазақстан Республикасының барша ұстаздарын төл мерекелерімен құттықтаймыз!