Бегұлы болыс Көшекұлы - Тама тайпасының Дәулеткелді руынан шыққан белгілі тұлға
Тегі мен өмірбаяны
Бегұлы болыс Көшекұлы — Тама тайпасының Дәулеткелді руынан шыққан белгілі тұлға, Қарақыз болысын басқарған ел ағасы. Ол шамамен 1858 жылы дүниеге келіп, 1929 жылы өмірден өткен.
Шежірелік сабақтастық
- Баян батыр — шөпшегі
- Ерубай би Жолдыбайұлы — немересі
- Көшек батыр Ерубайұлы — ұлы
Билікке келуі және мінез-бітімі
Бегұлы 18 жасында, Қосшығұл болыс Тауасарұлы күтпеген жерден қайтыс болғаннан кейін болыс басқарушылығына келеді. Бұл қызметті қатарынан төрт сайлау бойы ұстап тұрады. Ел ішінде оның жасынан-ақ басқаруға бейімділігі, ел ісін ұйыстыра алатын қабілеті айқын байқалғаны айтылады.
Ол көп сөйлемейтін, бірақ сөзі салмақты, ержүрек, батыр мінезді азамат болған. Отан құрып, отағасы атанғаннан-ақ ел алдына шығып, билік айтып, көпті өзіне қарата алатын қасиеті көрінген. Жұмбақтап сөйлеуі, ойлы да асыл сөздері жұртты елең еткізіп, аузына қаратқан деседі.
Жанбек болыс Торжанұлының өтініші бойынша келесі сайлауда жеңісті Жанбекке беріп, өзі кейін ел ақсақалы ретінде құрметке бөленеді. Содан соң Бегұлы — елдің бетке ұстар тұлғасы ретінде халық жадында қалады.
Мал шаруашылығындағы тәжірибесі
Ел аузындағы дерекке қарағанда, Бегұлы малын шөлге төзімді ету үшін суаруды қатаң тәртіппен реттеген. Бұл тәсіл оған жыл сайын елден ерте көшіп, Сарыарқаның шүйгін, құнарлы өңірлеріне бұрын барып қоныстануға мүмкіндік берген.
Жас мал
Құлын, жабағы, тайды күніне бір рет суарып отырған.
Биелер
Биелерді екі күнде бір рет суарған.
Бойдақ мал
Екі күн өткізіп, үшінші күні суарып отырған.
1928–1929: кәмпеске және қаза
1928 жылдың соңында Бегұлы кәмпескеге ілігіп, Әулиеата (қазіргі Тараз) түрмесіне қамалады. Сол жерде сырқаттанып, 1929 жылдың қаңтар айында өмірден өтеді.
Ел аузындағы ауыр болжам
Бегұлымен бірге тағы үш адам түрмеге түседі. Сонда ол қасындағы серіктеріне қарап: «Сен аштан өлесің, сен жолда өлесің, сен, Сыздық шырағым, осы жерден аман шығасың, мен осы жерден шықпаймын» дегені айтылады.
- «Сен аштан өлесің» — кейін аштықтан қаза болғаны айтылады.
- «Сен жолда өлесің» — пойызбен Сібірге айдалып бара жатып көз жұмған делінеді.
- «Сыздық шырағым, аман шығасың» — палуан Сыздық Жаңбыршыұлы түрмеден шыққанымен, Шу бойындағы елге қайтар жолда Шолақтау маңында шемен ауруынан қайтыс болғаны айтылады.
Тағы бір деректе, түнгі уақытта Бегұлы жатқан бөлменің есігі өз-өзінен тарс етіп ашылып кете берген соң, абақты басшысы оның қасындағы адамдарды басқа бөлмеге ауыстырып, өзін жалғыз камераға қалдырғаны айтылады. Құлып салынбай, есігі ашық тұрған күйі, Бегұлы сол қамауда дүние салады.
Жерленуі
Ел аузындағы мәлімет бойынша, абақты қызметшісі — өзбек жігіті — оны түн ішінде апарып, қазіргі Тараз қаласындағы драма театрдың астында қалған қалың қорымға жерлеген.
Бегұлыдан тараған ұрпақтан бұл күнде ешкім қалмағаны да айтылады.
Дереккөздер мен зерттеулер
Бегұлы болыс туралы бірқатар еңбектерде мәліметтер кездеседі. Атап айтқанда, белгілі жазушы Берік Шаханұлы, Жаңаарқалық тарих зерттеушілері, Созақтық жазушы Сүлеймен Тәбірізұлы, сондай-ақ Пернебай Дүйсенбин өз кітаптарында деректер келтіреді.
Елдік тұлға
Бегұлы — басқару ісінде орны бар, сөзі өтімді, елдің бірлігі мен кеңесіне ұйытқы болған тұлға ретінде сипатталады.
Тарихи жад
Оның өмірі мен қазасы туралы деректердің бір бөлігі ауызша тарихқа сүйенеді; сондықтан әр мәлімет түрлі нұсқада сақталуы мүмкін.