Он бес одақтас мемлекетке ортақ мерейтой болған Ұлы Жеңіске биыл 72 жыл толғанымен, бұл мерекенің тойланып келе жатқанына 55 жыл
Жеңіс күні: ұмытылмас сынның ізі және бір әулеттің мұңы
Ұлы Жеңіс — алты одақтас мемлекетке ортақ мерейтой. Биыл Жеңіске 72 жыл толғанымен, бұл мерекенің ресми түрде тойланып келе жатқанына 55 жыл ғана.
Тарихи жады және мерекенің мәні
Соғыс аяқталған алғашқы жылдары КСРО басшылығы майдангерлер соғыстың зардабын ұмытып, халық соғыс психологиясынан арылуы керек деген ұстанымда болды. Сол себепті Жеңіс күні 17 жыл қатарынан тойланбаған.
Алайда Отан үшін төгілген қанның есесіндей болған жеңіс көңілге медеу болғанымен, сан мыңдаған жанды қан қақсатқан, ет жақынынан айырған қасіретті жылдардан кейін халықтың соғыс салмағын бірден ұмытуы мүмкін емес еді.
Сұрапыл соғыс қазақ халқы үшін де бес жылға созылған өте ауыр сынақ болды. Сол жылдары тұтас бір отбасының күйреп, бір емес, бірнеше азаматынан айырылған жағдайлар аз болмады.
Негізгі ой
Тыныш күн өзінен-өзі орнаған жоқ. Ол — ұрпақ үшін жанын қиғандардың аманаты.
Ақбайдағы бір әулеттің тағдыры
Осындай оқиғалардың бірі Ақбай ауылында орын алған. Бір жылдың ішінде бір әулеттен төрт бірдей ағайынды — Санаев Өтебай, Айтжан, Ален, Айтмағанбет — майданға аттанған. Өкінішке қарай, олардың екеуі ғана елге оралады.
Санаев Өтебай
Өтебай 1947 жылы елге оралып, екі жылдан кейін қайтыс болған. Келіні Қағаз Санаеваның естелігінде Өтебайдың жары Жансұлудың айтуынша, ол қайтып келгенде денесінде оқтың бытыралары қалып қойған екен. Ажалдың ортасынан аман шықса да, сол жарақаттың салдары ғұмырын қысқартқан.
Артында екі қызы — Ұшыға, Бақтылы және бір ұлы — Мұхтар қалған. Соғысқа аттанғанда Ұшыға мен Мұхтар ғана болған, елге оралғаннан кейін Бақтылы дүниеге келген.
Санаев Ален
Ален де елге қайтып оралған. Үш ұлы мен бір қызы болған. Екі ұлы өмірден өткен. Ал Миткіл есімді қызы мен Бақытжан есімді ұлы көзі тірі.
Бір әулеттің төрт бірдей азаматынан айырылу — бұл тек сан емес, әр шаңыраққа түскен ауыр мұңның өлшемі.
Санаев Айтжан
Айтжан майданнан оралмаған. Оның соңғы хаты Қағаз Санаеваның қолында сақтаулы екен.
Санаев Айтмағанбет
Айтмағанбет те елге оралмаған. Соғысқа кетерінде бір қызы болғанымен, ол сәби кезінде шетінеп кеткен.
Айтжанның арманы мен еңбегі
Айтжан жасынан білімге құштар болған. Ұстаздық оқу үшін қаражат тапшылығы қатты сезілген. Әкесі қолында жетерліктей мал-мүлкі болса да, баласын ұстаздық жолға жіберуге құлық танытпайды.
Сонда жеңгесі Жансұлу Айтжанға үлкен көмек жасайды: өзі сауған сиырлардың бірінің мойнына жіп байлап жіберіп, өріске шыққан соң сол сиырды тауып алып, сатып, керегіңе жарат дейді. Айтжан осылай оқуына қаржы тауып, білікті маман болып оралады.
Ғұмыры ұзақ болмаса да, ел есінде қалатындай өнегелі іс атқарған: Ақбай ауылында алғаш рет мектеп ашып, ұстаздық еткен.
Отбасы дерегі
- Айтжаннан екі ұл, бір қыз қалған.
- Ұлдары — Бектібай, Іздібай — үлкен қызметтер атқарған.
- Қызы Айжамал Жамбыл өңірінде ұстаздық етіп, әке жолын жалғаған.
- Бүгінде үшеуінің де көзі тірі емес.
Ой толғаныс: бейбіт күннің бағасы
Бұл мақаламен не айтқым келеді? Ойлаңызшы: бір емес, төрт бірдей бауыр еті баласын ажал аузына жіберген ана қандай күйде болды екен? «Ізімді жалғар ұрпағым, ертеңгі сүйенішім» деп сенген әкенің жүрегін қандай күйік өртеді екен?
Бұл — бір ғана мысал. Ол кезеңде мұнан да ауыр тағдырлар қазақ даласында мыңдап саналғаны анық. Қақ-соқпен ісі жоқ, соқтықпағанға күш көрсетпейтін халқымыз қаншама зұлматты бастан өткерді.
Ұрпақ үшін — жан құрбан
Арғы аталарымыз ұрпағы үшін қолынан найза мен қылышын тастамаған болса, бергі аталарымыз да сол ұрпақтың амандығы үшін ажалға бас тікті. Соғыс апталдай азаматтардан айырып, болашағымызды бұлыңғыр етіп, қазақ халқын қатты ойсыратты.
Жас буынның жауапкершілігі
Шыны керек, Жеңіс күні дегенде біз секілді жас буынның елең ете қалатыны шамалы. Өйткені біз жолға телміріп, сарылып ағасын, інісін не әкесін күткен жоқпыз. Қан майданның суығын сезінбедік. Бейбіт өмір бізге өздігінен орнай салғандай көрінеді.
Лайым, осы бейбіт өміріміз жалғаса бергей. Дегенмен, әр нәрсенің қадірін білген дұрыс. Бүгінгі тыныштық ата-бабамыздың арқасында орнағанын, солардың арқасында ұйқымыз тыныш, көңіліміз тоқ екенін ұмытпасақ екен.
Осы тұрғыдан көргенін айтып, бейбіт күннің қадірін сезіндіретін қадірлі ардагерлеріміз азаймаса екен.