Этнопедагогиканың оку пәні ретіндегі негізгі міңдеттері
Этнопедагогиканың оқу пәні ретіндегі негізгі міндеттері
Этнопедагогика — этникалық қауым педагогикасының қалыптасуы мен дамуын зерттейтін педагогикалық білімдердің жаңа саласы. Педагогиканың дамуын халықтың педагогикалық дәстүрлерімен сабақтастыра қарастыру тек қызығушылық тудырып қана қоймайды; тарихи-педагогикалық зерттеулердің нәтижелілігін арттырады, ғылыми теориялардың өміршеңдігін тексеруге және болашақ зерттеулердің бағыттарын айқындауға мүмкіндік береді.
Педагогика мен халықтық тәрбиенің арақатынасы
Дегенмен педагогика мен халықтық тәрбиенің бірлігі — олардың бірдейлігі емес. Этностық тәрбиенің сипаты терең өзгешеліктерге ие болғандықтан, оны мазмұндау қазіргі тәрбие теориясы мен практикасы үшін ерекше маңызды.
Нақтылау: халықтық педагогикада белгілі бір этникалық қауымға тәуелсіз эмпирикалық білімдер мен құралдар да ұшырасады, ал этнопедагогика нақты ұлттың өзіндік, ерекшелік танытқан этникалық педагогикалық дәстүрлерімен тікелей байланысты.
Курстың мақсаты: болашақ маманды кәсіби тұрғыда қаруландыру
Этнопедагогика курсы болашақ маманды тәрбие жүйесіндегі этникалық ерекшеліктер мен ұлттық даралық туралы біліммен қаруландырады. Сондай-ақ көп ғасырлық тәрбие тәжірибесі нәтижесінде жинақталған педагогикалық байлықты практикада қолдану дағдыларын қалыптастыруды көздейді.
-
Этнос педагогикасының пайда болуы, дамуы және қазіргі жағдайын түсіндіру
-
Оның халық өміріндегі орнын және адамзат педагогикалық мәдениеті дамуындағы рөлін ашып көрсету
Әлеуметтік тәжірибе, тарихи зерде және дәстүр бірлігі
Этностың орнықты әлеуметтік қауым ретінде тұлғаның тарихи зердесін қалыптастыруы, сондай-ақ әлеуметтік тәжірибенің этномәдени дәстүрлер бірлігін қамтамасыз етудегі қуатты фактор екендігін көрсету — курстың маңызды мазмұндық желілерінің бірі.
Этникалық тәрбие дәстүрлері адамды әлеуметтендірудің ықпалды құралы бола отырып, балалар мен жасөспірімдерді қоғамда тіршілік етудің әртүрлі тәртіптеріне дайындауға қабілетті. Сонымен бірге этностың педагогикалық мәдениетін қоғам дамуының барлық кезеңдеріне тән әлеуметтік-тарихи құбылыс ретінде ұғынуға жол ашады.
Ішкі заңдылықтар: жалпы және даралық қырлар
Этнопедагогика өзіндік ішкі тарихи-педагогикалық даму заңдылықтарына ие. Бұл заңдылықтарды шартты түрде жалпы және даралық элементтер құрайды.
Жалпы заңдылық
Этностық тәрбиенің қоғамдық болмысқа, өмір салтына, қоғамдағы өндірістік қатынастардың дамуына және оның қайта құрылуына тәуелділігімен айқындалады.
Даралық заңдылық
Ұлттық «адамшылық табиғатты» адамгершілік тұрғыдан қорғауға, генофондты сақтауға және оның табиғи дамуын қамтамасыз етуге бағытталған әлеуетімен сипатталады.
Болашақ маманға қойылатын кәсіби талаптар
Болашақ маман тәрбие жұмысының сапасы мен нәтижелілігі ғасырлар бойы қалыптасқан этнопедагогика жетістіктерін тиімді пайдаланумен тікелей байланысты екенін түсінуі қажет.
Студент меңгеруі тиіс дағдылар
- Халық өміріндегі құбылыстардың педагогикалық мәнін талдау және олардың қазіргі тәрбие міндеттеріне сәйкестігін ажырата білу.
- Белгілі және аз мәлім халықтық педагогикалық шығармаларды анықтау, жинақтау, ізденіс жұмыстарына белсене қатысу.
- Көне әдет-ғұрыптардың қазіргі жағдайдағы педагогикалық мүмкіндіктерін бағамдау.
- Жаңа дәстүрлі халықтық мейрамдар мазмұны мен ескі тәртіптердің өзара ықпалын түсіндіру, қазіргі салттардың көне әдет-салттармен сабақтастығын аша білу.
Білім беру жүйесінде қолдану: енгізудің негізгі жолдары
Этнопедагогиканың халыққа білім беру саласында қолданылуына қатысты мәселелерді проблеманың өзіне және оны шешу жолдарына толық түсіндірме беру арқылы жүйелі баяндау тиімді. Сондықтан этнопедагогиканы оқу-тәрбие процесіне кеңінен енгізудің негізгі бағыттарының бірі — өткен кезеңдерде қисынсыз шеттетілген халықтық және табиғатпен үйлесімділік педагогикалық принциптерін жаңарту екені арнайы атап көрсетіледі.
Маңызды тұжырым
Халықтың педагогикалық даналығын және халықтық тәрбие құралдарын толық пайдалану педагогика ғылымын байытуға, білім беруді жаңартуға, сондай-ақ отбасы, балабақша және кәсіби оқу орындарының тәрбие мәселелерін шешудегі ынтымақтастығын нығайтуға елеулі үлес қосады.
Тұлға қалыптастырудың жетекші бағыттары
Этнопедагогикадағы мол деректермен танысу болашақ мамандардың оқытылатын материалға қызығушылығын арттырады, өйткені ол тұлға қалыптастырудың негізгі бағыттарын тұтас қамтиды:
Денсаулық және дене жетілуі
Бала денсаулығын сақтау, шынықтыру, өмір салтын реттеу.
Ақыл-ой және еңбекке дайындық
Танымдық дамыту, еңбек дағдылары мен жауапкершілікті қалыптастыру.
Адамгершілік-эстетикалық бағдар
Құндылық, талғам, әдеп нормаларын орнықтыру.
Мінез-құлықты реттеу
Әлеуметтік мінез-құлық мәдениетін дамыту, өзін ұстау әдебі.
Өзін-өзі тәрбиелеу
Өзін тану, өзін дамыту, мақсат қою және рефлексия.
Қайта тәрбиелеу
Әдет пен дағдыны түзету, оң мінез үлгілерін бекіту.
Оқу-әдістемелік жұмыстар: тәжірибеге енгізу формалары
Студентті этнопедагогика материалдарымен жұмыс істеуге баулуда, этнопедагогика элементтері бар сабақ жобаларын әзірлеу және өткізу, сондай-ақ сыныптан тыс жұмыстарды жоспарлау әдістемесін бірізді түрде меңгерту ерекше мәнге ие.
Ұсынылатын жұмыстар
Этнопедагогикалық тақырыптарды үйірме бағдарламаларына енгізу.
Этнопедагогикалық факультативтер ұйымдастыру.
Халық педагогтары шығармалары бойынша сабақтар циклін құрастыру.
Жоғары сыныптарға тарихи-этнопедагогикалық тақырыптар бойынша кештер дайындау.
Арнайы этнопедагогикалық газеттер мен хабарламалар ұйымдастыру.
Сабақтан тыс жұмыс түрлерін жоспарлау және нәтижесін талдау.
Қорытынды
Этнопедагогика пәні болашақ педагогтың кәсіби дүниетанымын кеңейтіп, ұлттық-этникалық ерекшеліктерді ескеретін тәрбиені ғылыми тұрғыда ұйымдастыруға көмектеседі. Оның басты құндылығы — халықтық педагогикалық мұраны қазіргі білім беру талаптарымен ұштастырып, тұлға қалыптастырудың барлық жетекші бағыттарына қолдана білуге үйретуінде.