Программалау тілінде программа құру
Алгоритмнің программалау негіздеріндегі рөлі
Кез келген программалау тілінің іргетасы — алгоритм. Алгоритм есепті қалай шешу керегін ретімен сипаттайды, ал программалау тілі сол шешімді компьютер орындай алатын түрде жазуға мүмкіндік береді. Сондықтан алгоритмдік ойлау қалыптаспайынша, тілді меңгеру механикалық дағды деңгейінде қалып қоюы мүмкін.
Алгоритм нені береді?
- Есепті қадамдарға бөлу және құрылымдау
- Шешімнің логикасын дәл және түсінікті сипаттау
- Әртүрлі тілдер мен ортаға оңай бейімделу
Оқытудың ұстанымы
Оқушыларға алдымен таныс алгоритмдік тіл мен негізгі құрылымдарды (тармақталу, цикл, массив, процедура/функция) меңгертіп, кейін оны нақты программалау жүйесінде қолдануға үйреткен тиімді.
Орта мектепте программалау негіздерін оқыту
Бұл бөлімде мектеп оқушыларын программалауға баулу мәселелері қарастырылады. Программалау тілін таңдау мен оны оқыту әдістемесі — бір-бірінен бөлек, бірақ өзара тығыз байланысты міндеттер. Бұрын бұл мәселе көбіне мынадай жолмен шешілді: мектепте белгілі бір нақты тіл оқытылды; тіл таңдауы бағдарламалық талаптарға тәуелді болды (жиі жағдайда — BASIC); немесе компьютер түріне және оқушының даярлығына қарай басқа тілдер (мысалы, FORTRAN) енгізілді. Техникалық базасы мықты және әдістемесі қалыптасқан жекелеген мектептерде жаңа құралдар (мысалы, Turbo Pascal) оқытылды.
Қазіргі жағдай
Мектептерге жаңа компьютерлердің келуі программалау жүйесін таңдау мүмкіндіктерін кеңейтті: Turbo Pascal 7.0, Visual Basic, Delphi, C++ және басқа да тілдер мен орталар. Тізім үнемі толықтырылып отырады.
Таңдау қиындықтары және шешім
Бір жағынан, оқушыларға таныс алгоритмдік тіл арқылы программалау әдістерін түсіндіру дұрыс. Екінші жағынан, мектеп үшін қандай да бір жеке жүйені таңдау қажет болады және оқушының бұрын үйренген ортасына (мысалы, BASIC) үйренісіп қалуы да табиғи құбылыс. Сондықтан басты мақсат — белгілі бір құралды ғана үйрету емес, жалпы программалау негіздерін меңгерту және әртүрлі программалау жүйелеріне ортақ принциптермен таныстыру.
Turbo Pascal тілін мектепте оқыту
Үшінші бөлім толықтай мектепте Turbo Pascal программалау тілін оқытуға арналған. Мұнда тілдің мүмкіндіктерін оқу процесіне тиімді енгізу, негізгі құрылымдар арқылы алгоритмдік ойлауды бекіту және практикалық тапсырмалар арқылы программалау дағдыларын қалыптастыру мәселелері қарастырылады.
Неге Turbo Pascal?
Құрылымы анық, синтаксисі үйренуге қолайлы, алгоритмдік тәсілді бекітуге ыңғайлы.
Нені үйретеді?
Айнымалылар, тармақталу, циклдер, массивтер, процедуралар мен функциялар арқылы жүйелі ойлау.
Нәтиже
Оқушы нақты есепті шешуді алгоритмнен бастап, жұмыс істейтін программаға дейін жеткізе алады.
Информатика курсының міндеттері
Орта мектепте информатика курсын оқытудың мақсатына сай, алгоритмдеу мен программалауды оқытудың негізгі міндеттері төмендегідей:
-
1
ЭЕМ көмегімен шешілетін есептің қойылу техникасы туралы түсінік қалыптастыру.
-
2
Әртүрлі мектеп пәндеріндегі қарапайым есептер үшін шешу әдісі мен моделін таңдай білу.
-
3
Физика, математика және басқа пәндер бойынша ЭЕМ-де есеп шығаруға арналған қарапайым алгоритм құру іскерлігін қалыптастыру.
-
4
Кез келген программалау тілінде қарапайым программа құрып, оны есептегіш машинада орындау іскерлігін қалыптастыру.
-
5
Қазіргі есептегіш техниканың негізгі мүмкіндіктері және оның даму болашағы туралы білім беру.
-
6
ЭЕМ-нан алынған нәтижені талдау іскерлігін қалыптастыру.
Есепті компьютер көмегімен шығару кезеңдері
Кез келген есепті компьютер көмегімен шығару процесін төмендегі негізгі кезеңдерге бөлуге болады. Бұл кезеңдер жиынтығы ЭЕМ-де есеп шығарудың технологиялық тізбегі ретінде қарастырылады.
1) Есептің математикалық қойылымы
Берілгендер, ізделінетін шамалар және шектеулер нақты анықталады.
2) Модельді (есепті) қалыптастыру
Нақты есепке сәйкес модель таңдалып, шешу тәсілі негізделеді.
3) Алгоритм құру
Шешімнің қадамдық жоспары жасалып, логикасы тексеріледі.
4) Программа жазу
Алгоритм нақты программалау тілінде жүзеге асырылады.
5) Тестілеу және тексеру
Қателер ізделіп, түзетіледі; әртүрлі кіріс деректерімен дұрыстығы тексеріледі.
6) Нәтижені есептеу және сараптау
Алынған нәтиже талданып, қорытынды жасалады және қажет болса әдіс жетілдіріледі.
Қорытынды
Бітіру жұмысының негізгі мақсаты — орта мектепте программалау негіздерін оқытудың ерекшеліктерін ашу, алгоритмдік тіл туралы ұғымдарды тереңдету және оқушылардың тұрақты программалау дағдыларын қалыптастыру. Тиімді нәтиже тіл таңдаумен ғана емес, оқушының алгоритмдік ойлауын жүйелі дамыту және программалаудың негізгі принциптерін саналы меңгерту арқылы қамтамасыз етіледі.