Қазақша рефераттар

Шетелдік Орта Азияның өсімдіктері

Құжат туралы мәлімет

Бұл мәтін Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті, Жаратылыстану факультеті, География кафедрасында әзірленген «Шетелдік Орта Азияның физикалық географиясы» пәніне арналған оқу бағдарламасының мазмұнын қамтиды (Түркістан, 2008).

Нормативтік негіз

ҚР Білім және ғылым министрлігінің 23.12.2005 ж. №799 бұйрығымен бекітілген мемлекеттік жалпыға міндетті білім стандарты негізінде дайындалған.

Қаралуы және бекітілуі

  • Кафедра мәжілісінде қаралды (28.08.2008).
  • Факультеттің оқу-әдістемелік кеңесінде қаралды (02.09.2008).
  • Университеттің оқу-әдістемелік кеңесінде бекітілді (02.09.2008).

Авторлар мен рецензенттер

  • Құрастырған: г.ғ.к., аға оқытушы Құрбаниязов А.
  • Пікір жазғандар: г.ғ.к., аға оқытушы Сейтниязов Қ.; аға оқытушы Құрманбай А.

Кіріспе: пәннің қысқаша сипаттамасы

Болашақ мамандар география тарихын терең меңгеру үшін негізгі және қосымша әдебиеттерді тиімді пайдаланып, оқу құралдарымен жұмыс істеуді, сондай-ақ оқытудың жаңа технологияларын қолдануды игеруі қажет. Пәнді дербес оқып-үйрену географиялық ғылымдардың өзара байланысына сүйенеді.

Оқыту барысында қалыптасқан білім, білік және дағдылар келесі пәндерді меңгеруге негіз болады: Жалпы жертану, Халықтар географиясы, Әлеуметтік-экономикалық география және т.б.

Курс нені қарастырады?

Курс Шетелдік Орта Азия мемлекеттерінің географиялық орны, жер бедері, климаты, ішкі сулары, топырағы, өсімдіктері мен жануарлар дүниесін, сондай-ақ пайдалы қазбалар сияқты бағыттарды қамтиды.

Пәнаралық байланыс

  • ТМД-ның физикалық географиясы
  • Материктер мен мұхиттар географиясы
  • Оңтүстік Қазақстанның топонимикасы

Пәннің мақсаты

Курстың негізгі мақсаты — болашақ мұғалімдерді география ғылымының қазіргі кезеңіндегі теориялық-әдіснамалық негіздермен қаруландыру. Сонымен қатар табиғи және қоғамдық-экономикалық жағдайлардың динамикалық өзгерісі жағдайында білім алушының тұлғалық дамуын қолдап, тұтас педагогикалық процесті тиімді ұйымдастыра білу құзыретін қалыптастыру.

Пәннің міндеттері

Негізгі оқу нәтижелері

  • Шетелдік Орта Азия мемлекеттерінің жер бедері мен табиғи жағдайларының заңдылықтарын меңгеру.
  • Географиялық орны және табиғи ресурстар қоры мен түрлері туралы жүйелі түсінік қалыптастыру.
  • Физикалық-географиялық аудандастыру принциптерін қолдану.
  • Табиғи процестерді зерттеу және талдау дағдыларын дамыту.
  • Табиғи ресурстардың таралу заңдылықтарын оқып-үйрену.

Студент нені білуі тиіс?

Оқу нәтижесінде студенттер табиғат компоненттерінің қалыптасу себептерін, жер бедерінің даму ерекшеліктерін, топырақ, өсімдік және жануарлар дүниесінің таралуын талдай білуі және табиғи ресурстардың кеңістіктік таралу заңдылықтарын түсіндіре алуы қажет.

Қысқартулар

СӨЖ
Студенттің өзіндік жұмысы
ОБСӨЖ
Оқытушы басшылығымен орындалатын студенттің өзіндік жұмысы

Пререквизиттер және постреквизиттер

Пререквизиттер

3-курс студенттері бұл пәнді меңгеруде «Жалпы жертану» және «Құрлықтар мен мұхиттардың физикалық географиясы» пәндерінде алған білімдерін қолданады.

Постреквизиттер

Пәнді толық меңгеру нәтижесінде студенттер мемлекеттердің орналасуы, шаруашылық түрлері, халқы және мемлекетаралық әлеуметтік жағдайлар туралы түсінігін тереңдетіп, келесі оқу курстарын игеруге қажетті базаны қалыптастырады.

Жұмыс оқу жоспарынан көшірме

Семестр Лекция Практика ОБСӨЖ СӨЖ
V семестр 15 15 30 30
Барлығы 15 15 30 30

Негізгі бөлім: мазмұндық модульдер

I. Географиялық орны және зерттелу тарихы

Орта Азия аумағының физикалық-географиялық орналасуы, шекаралары, географиялық координаттары және аумақтың солтүстіктен оңтүстікке, шығыстан батысқа созылу ерекшеліктері. Зерттелу тарихына қысқаша шолу.

II. Жер бедері және геологиялық құрылысы

Орографиялық ерекшеліктердің тектоникамен байланысы; платформалық жазықтар мен қатпарлы таулы өңірлер (каледон, герцин, мезозой, альпілік қатпарлық). Пайдалы қазбалардың таралуы, минералдық ресурстарды ұтымды пайдалану және жер қойнауын қорғау мәселелері.

III. Климат

Климат қалыптастырушы факторлар: күн радиациясы, радиациялық баланс, ауа массалары, циклондар мен антициклондар, төсеніш беттің әсері. Климаттың адам өмірі мен шаруашылық қызметіне ықпалы, климаттың тарихи өзгерістері және антропогендік факторлар.

IV. Ішкі сулары

Өзендер, көлдер мен бөгендер: су балансы, қоректену көздері, су режимі және шаруашылықта пайдалану. Көлдердің генезистік типтері, су химиясы, рекреациялық мүмкіндіктер. Жер асты суларының қалыптасуы, таралуы, экологиялық мәселелері және құқықтық реттеу.

V. Топырақ жамылғысы, өсімдіктер және жануарлар дүниесі

Зоналылық, провинциялық және биіктік белдеулілік заңдылықтары. Топырақтың зоналық типтері, таулы аймақ топырақтары, мелиорация, топырақты қорғау және пайдалану. Өсімдік жамылғысының даму тарихы, флораның алуан түрлілігі, өсімдік ресурстарын қорғау. Фаунаның қалыптасуы, зоогеографиялық облыстар, аңшылық-ресурстық әлеует және қорғау шаралары.

VI. Экологиялық проблемалар және қоршаған ортаны қорғау

Табиғи ресурстарды ұтымды пайдалану және табиғатты қорғаудың өзектілігі. Физикалық-географиялық аудандастырудың принциптері мен әдістері, қолданбалы аудандастыру сұлбалары. Шаруашылықты орналастыру, табиғатқа әсер ету және ресурстарды пайдалану бойынша бағдарламаларды ақпараттық тұрғыда қамтамасыз ету. Табиғат пен қоғамның өзара байланысын географиялық тұрғыдан зерттеу.

Семинарлық-практикалық сабақтар тақырыптары

1–5 тақырыптар

  1. 1.Пәнге кіріспе: мақсат-міндеттер, қалыптасуы мен даму тарихы.
  2. 2.Аймақ табиғаты: географиялық орны, табиғат кешендері, климат жағдайлары.
  3. 3.Геологиялық құрылым және жер бедері.
  4. 4.Табиғи ресурстар және өндіріс орындары.
  5. 5.Климат: күн радиациясы, жауын-шашын, аймақтық ерекшеліктер.

6–10 тақырыптар

  1. 6.Өсімдіктер: зоналық таралуы, түрлері, ботаника-географиялық аудандастыру.
  2. 7.Жануарлар: ерекшеліктері және табиғи зоналар бойынша мекендеуі.
  3. 8.Топырақ жамылғысы: жазық топырақтары, табиғи және антропогендік өзгерістер.
  4. 9.Жер беті және жер асты сулары: өзендер, көлдер, жер асты сулары.
  5. 10.Қорықтар және сирек түрлер: қорықтар, Қызыл кітаптағы жануарлар мен өсімдіктер.

СӨЖ тапсырмаларының үлгілік тізімі

Төмендегі тақырыптар студенттің дербес жұмысын жоспарлауға арналған (қайталанатын тұстар редакциялық тұрғыда ықшамдалды).

Аймақтық сипаттамалар

  • Өзбекстан, Тәжікстан, Түрікменстан: физикалық-географиялық сипаттама.
  • Таулы және шөл зоналарының табиғаты.
  • Өлкелік нысандар: Арал теңізі, Каспий теңізі, Алакөл.

Су және жер бедері

  • Амудария, Сырдария, Зарафшан, Қашқадария: сипаттама және режим.
  • Шардара және өзге су қоймалары: физикалық-географиялық сипаттама.
  • Тянь-Шань, Памир: даму тарихы және табиғи ерекшеліктері.

Ресурстар және биота

  • Пайдалы қазбалар: таралуы және игеру мәселелері.
  • Өсімдік жамылғысының таралуы және ресурстарын қорғау.
  • Жануарлар дүниесі: зоналық ерекшеліктер және қорғау.

Әдебиеттер

Негізгі әдебиеттер

  1. 1.Джаналиева Г.М., Будникова Т.И. және т.б. Физическая география Республики Казахстан. Алматы: Қазақ университеті, 1998.
  2. 2.Гельдыева Г.В., Веселова Л.К. Ландшафты Казахстана. Алма-Ата: Ғылым, 1992. 172 б.
  3. 3.Бесполов В.Ф. Геологическое строение Казахской ССР. Алма-Ата: Наука, 1971.
  4. 4.Абдуллин А.А. Геология Казахстана. Алма-Ата: Наука, 1981. 312 б.
  5. 5.Исаченко А.Г., Шляпникова А.А. Природа мира. Ландшафты. М.: Мысль, 1989. 504 б.

Қосымша әдебиеттер

  1. 1.Ахмедсафин У.М., Шлыгина В.Ф. және т.б. Формирование подземного стока на территории Казахстана. Алма-Ата, 1970.
  2. 2.Комплексная характеристика пастбищ пустынной зоны Казахстана / ред. Курочкиной Л.Я. Алма-Ата: Наука, 1990. 232 б.
  3. 3.Поляков В.Н. Ландшафттық экологияның қазіргі жағдайы мен даму перспективалары. Изв. АН СССР. Сер. Геогр. 1990. №4. 21–32.
  4. 4.Котляков В.М., Кочуров Б.И. және т.б. Экологиялық карталарды құрастыру тәсілдері. Изв. АН СССР. Сер. Геогр. 1990. №4. 36–48.
  5. 5.Преображенский В.С. Экологиялық карталар: мазмұны мен талаптары. Изв. АН СССР. Сер. Геогр. 1990. №6. 30–41.