Электроқозғалтқыш құрылғы
Әдістемелік нұсқау туралы
Бұл материал Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университетінде 5В072600 – «Жеңіл өнеркәсіп бұйымдарының технологиясы мен құрамы» мамандығы бойынша оқитын студенттерге арналған. Пән: «Былғары және үлбір өндірісінің кәсіпорындарын жобалау және жоспарлау».
Құжат түрі
Әдістемелік нұсқау (курстық жоба мен есептеулерді орындауға арналған).
Оқу мақсаты
Былғары және үлбір өнеркәсібін жобалауда қолданылатын техникалық және технологиялық есептеу әдістерін меңгерту.
Қамту аясы
Кәсіпорынды салу, қайта құру, жабдықты таңдау және шикізат қажеттілігін есептеу алгоритмдері.
Жобалау негізі: мақсат және құжаттама
Жобалау – әртүрлі құжаттардан тұратын кешен: техникалық шешімдер, есептеулер, сызбалар, сметалар және түсіндірме жазбалар. Сонымен бірге жоба кәсіпорынды құрудың немесе қайта құрудың экономикалық тиімділігі мен техникалық орындылығын дәлелдейтін көрсеткіштерді қамтиды.
Негізгі терминдер
- Техникалық қайта жарақтандыру
- Моральдық және физикалық тозған жабдықты өнімділігі жоғары жаңасына ауыстыру. Әдетте, жалпы қуат өзгермейді.
- Технологиялық қайта жарақтандыру
- Қуатты және негізгі жабдық құрамын түбегейлі өзгертпей, өндірістің жекелеген сатыларына жаңа технология енгізу.
- Кәсіпорынды қайта құру
- Технологиялық ағындарды өзгерту, жабдықты алмастыру, цехтарды кеңейту, ғимарат биіктігін ұлғайту және жоспарламаны жаңарту.
Жаңа технология енгізудің күтілетін әсері: шикізат шығынын азайту, дайын өнім шығымын арттыру, сапаны көтеру, қалдықты азайту және еңбек шығынын қысқарту.
Курстық жобаның құрылымы
Курстық жоба жобалау әдістерін тәжірибеде қолдануға бағытталады және кейін дипломдық жобаның технологиялық бөліміне негіз болады.
Мазмұндық бөлімдер
- Тақырып бойынша әдеби шолу.
- Цехтар арасында берілетін шала фабрикат, дайын өнім және шикізат сипаттамасы.
- Өндіріс әдістемесін және технологиялық жабдықты таңдауды негіздеу.
- Жобаға қабылданған технологиялық әдістеме.
- Технологиялық жабдықтың сипаттамасы.
- Көтергіш-көлік құралдарының сипаттамасы.
Есептік бөлімнің құрамдастары
- Берілген қуат бойынша шикізат қажеттілігін есептеу.
- Шикізат қозғалысы, шығым кестелері және партияларды жинақтау (перекомплектовка).
- Шикізат пен дайын өнім сорттылығын есептеу.
- Жабдықтар мен машиналар санын жобалық қуатқа сәйкестендіру.
- Химиялық материалдар шығынын есептеу (партия және жеке өңдеу бойынша).
- Су, бу, электр энергиясы шығындарын есептеу.
- Өндірісті механикаландыру деңгейін есептеу.
Графикалық бөлім
Графикалық бөлімге басты өндірістік ғимарат цехтарын жобалау және технологиялық жабдықты компоновкалау (орналастыру) кіреді. Қайта құру жобаларында цех сызбалары қайта құруға дейін және кейін беріледі.
Есептік бөлім: шикізат қажеттілігін анықтау логикасы
Негізгі мақсат
Жобаланатын қуатқа сәйкес шикізат мөлшерін тәуліктік партиялармен анықтап, ассортимент пен қабылдау режимін нақтылау.
Кіріс деректер
Қуат (Мг), жұмыс күні саны (Д), ассортимент үлестері (aᵢ), шығын нормалары (Nᵢ), бірлік масса/аудан (mᵢ, Fᵢ), аппарат көлемі және толтыру коэффициенттері.
Нәтижелер
Тәуліктік қажеттілік, партия саны, партия массасы, бір партиядағы шикізат данасы, сондай-ақ ассортименттің есептік түзетілуі.
Партия саны мен ассортиментті сәйкестендіру (жуықтау қағидасы)
Кейбір есептерде шикізат түрлері бойынша партия саны бөлшек болып шығуы мүмкін. Жалпы тәуліктік партия саны бүтін болуы тиіс, сондықтан бөлшек мәндер 0,25; 0,33; 0,50; 0,67; 0,75 сияқты мәндерге жуықталады. Жуықтау нәтижесінде жоспарланған ассортимент өзгерсе, есептік ассортимент қайта есептеледі.
Мысал (жуықтау)
- 0,3275 → 0,33
- 1,6171 → 1,67
- 1,8522 → 1,75
- 1,2032 → 1,25
Ескерту
Жуықталған мәндер бастапқы есептік мәндерден тым алшақ болса, дайын өнімнің жоспарланған ассортиментімен сәйкестік төмендеуі мүмкін.
Шикізатты есептеу әдістемелері (қысқаша құрылым)
Ірі қара терісі: аяқ киім үстіңгі бөлігіне арналған былғары
Әдістеме жылдық қуат, жұмыс күндері, жоспарланған ассортимент және 100 м² өнімге шаққандағы шығын нормалары арқылы тәуліктік қажеттілікті, партия массасын және қабылданатын партия санын анықтауға негізделеді.
- Шикізат түрін орналастыру коэффициентін есептеу.
- 100 м² бойынша орташа есептік норманы анықтау.
- Тәуліктік қажеттілік және тәуліктік партия санын шығару.
- Партия санына қарай ассортиментті түзету.
- Бір партиядағы шикізат данасы санын есептеу.
Шошқа терісі: хромдалған былғары
Шошқа терісі кәсіпорындарға көбіне ауданы бойынша қабылданады, сондықтан есептеуде 10 м² немесе 100 м² дайын өнімге кететін шикізат ауданының шығыны ескеріледі. Қажет болған жағдайда массаға қайта есептеу жүргізіледі.
- Ауданы бойынша тәуліктік қажеттілікті анықтау.
- Салмақ бойынша тәуліктік қажеттілікті шығару.
- Партия саны, партия массасы және шикізат данасын есептеу.
- Партияны бүтін санға келтіру үшін ассортиментті түзету.
Үлбір фабрикасы: тәуліктік қуат бойынша есептеу
Үлбір өндірісінде есептеу көбіне тәуліктік қуат (дана/тәулік) арқылы жүргізіледі. Партия массасы аппараттың пайдалы көлемі, толтыру және сұйықтық коэффициенттерімен байланыстырылады.
- Ассортиментті реттеу коэффициентін анықтау.
- Партия массасын және тәуліктік партия санын есептеу.
- Бір партиядағы әр шикізат түрінің данасын бүтін санға келтіру.
- Есептік шығарылым және ассортиментті нақтылау.
Есептеулердің практикалық қолданылуы
Қайта құру жобасын бастамас бұрын орнатылған жабдық бойынша кәсіпорын қуатын есептеп, қайта құру бағытын нақтылау қажет: қуатты түзету, жабдықты алмастыру, жаңа технология енгізу, цех аудандарын ұлғайту және басқа шаралар.
Негізгі талап: технологиялық операциялардың ағындылығы, алаңды ұтымды пайдалану, тасымалдаудың қауіпсіздігі, қызмет көрсету мен жөндеудің қолайлылығы.
Есептік мысал: жылына 200 млн кв.дм қуатты былғары зауыты
Бастапқы мәліметтер
- Жылдық қуат: 200 млн кв.дм
- Жұмыс күндері: 350 күн
- Жоспарланған ассортимент: ауыр өгіз — 40%, ауыр яловка — 30%, жеңіл өгіз — 30%
Бұл өндірісте «шикізат шығыны нормасынан» гөрі, көбіне дайын өнімнің шығу нормасы алынады. Шикізат шығыны дайын өнімге кері тәуелді түрде есептеледі.
Бүтін шығу нормалары
- Ауыр өгіз: 490
- Ауыр яловка: 386
- Жеңіл өгіз: 365
Бір дана массасы (кг)
- Ауыр өгіз: 45
- Ауыр яловка: 26
- Жеңіл өгіз: 24
Аппарат параметрлері (мысал)
- Барабан: БРГ-2, Vоб = 6,15 м³
- Толтыру коэффициенті: α = 0,9
- Сұйықтық коэффициенті: 3,5
| Шикізат түрі | Есептік ассортимент, % | Тәуліктік партия саны | Партия массасы, кг | Партиядағы дана саны |
|---|---|---|---|---|
| Ауыр өгіз | 39,9 | 4,3 | 5586 | 124 |
| Ауыр яловка | 31,6 | 2,5 | 5586 | 215 |
| Жеңіл өгіз | 28,5 | 2,2 | 5586 | 233 |
| Барлығы | 100,0 | 9,0 | — | — |
| Шикізат түрі | Партия массасы, кг | Партиядағы дана | Тәуліктік партия саны | Тәуліктік шикізат, кг | Шикізат бойынша ассортимент, % | Жылдық шығарылым, кв.дм |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Ауыр өгіз | 5586 | 124 | 4,3 | 24019,8 | 39,88 | 79 772 194 |
| Ауыр яловка | 5586 | 215 | 2,5 | 13965,0 | 31,62 | 63 234 137 |
| Жеңіл өгіз | 5586 | 233 | 2,2 | 12289,2 | 25,50 | 57 004 334 |
| Барлығы | — | — | 9,0 | 50 274,0 | 100,0 | 200 000 000 |
Шикізатты жібітуге жіберудің күнтізбелік жүйесі
Тәуліктік партия есебі негізінде шикізат түрлері бойынша және зауыт бойынша жалпы шикізат қозғалысының күнтізбелік кестесі құрылады. Бұл өндірістік ырғақтылықты және цехтардың жүктемесін теңестіруге мүмкіндік береді.
Ғимарат пен компоновка: негізгі талаптар
Бағандар торы және бірқабатты ғимарат
Жаңа цех тұрғызғанда бағандар торын таңдау міндетті. Бірқабатты ғимараттар үшін типтік өлшемдер: 18×6, 18×12, 24×6, 24×12 м. Мұнда бірінші сан – аралық, екінші сан – адым.
Былғары зауыттарының көп өндірістік ғимараттары бірқабатты унификацияланған типтік секция (УТС) түрінде жобалануы мүмкін.
Компоновка қағидалары
- Өндірістік алаңды ұтымды пайдалану.
- Жабдықты қызмет көрсету мен жөндеуге ыңғайлы орналастыру.
- Еңбек қауіпсіздігі және ішкіцехтық тасымалдау қауіпсіздігі.
- Шала фабрикатты тасымалдауда логистиканы қысқарту.
- Процестер мен операциялардың ағындылығын қамтамасыз ету.
Анықтамалық мәліметтер: аппараттарды толтыру коэффициенттері
| Процесс / жабдық | Толтыру коэффициенті (α) |
|---|---|
| Жуу чаналары, жақтаулық барабандар | 0,9 |
| Күлдеу барабандары | 0,7–0,8 |
| Хроммен илеу барабандары | 0,45 |
| Таннидпен илеу барабандары | 0,8 |
| Қатты терілер үшін майлау барабаны | 0,3 |
| Хромдалған теріні бояу-майлау барабандары | 0,45 |
Ескерту
Партия массасын есептегенде аппараттың пайдалы көлемі ескеріледі. Мысалы, Б-5000 баркасының пайдалы сыйымдылығы 5000 л.
Тері өндірісі бойынша анықтамалық көрсеткіштер
| Шикізат / шала фабрикат | Тығыздық |
|---|---|
| Жаңа сойылған (парное) шикізат | 1,1 кг/дм³ |
| Пресносухое шикізат | 1,3 кг/дм³ |
| Күлдеуден кейінгі голье | 1,2 кг/дм³ |
| Хромдалған қырналған шала фабрикат | 1,15 кг/дм³ |
Қорытынды ой
Бұл нұсқаудағы есептеу тәсілдері жобаның ең маңызды міндетін шешеді: берілген қуатқа сәйкес өндірісті теңгеру. Нәтижесінде шикізат қабылдау режимі, партиялау, цехтардың жүктемесі және жабдық саны өзара үйлестіріледі.