Қазақша рефераттар

Эпидемиялық процесс факторлары

Дәрістік кешен · Дәріс №2

Тақырып: Эпидемиялық процесс туралы ұғым

Бұл дәріс эпидемиялық процестің ғылым ретіндегі анықтамасын, эпидемиологияның жұқпалы емес ауруларды оқытудағы орнын және маңызын, сондай-ақ пәннің міндеттері мен әдістерін жүйелі түрде түсіндіруге арналған.

Мақсаты

  • Эпидемиялық процесс ұғымын ғылым ретінде дәл анықтау.
  • Жұқпалы емес ауруларды оқытуда эпидемиологияның орны мен маңызын ашу.
  • Эпидемиология пәнінің міндеттері мен әдістерін сипаттау.

Дәрістің тезистері

Эпидемиялық процесс анықтамасы

Эпидемиялық процесс — әлеуметтік-экологиялық жүйе; яғни паразиттік микроорганизмдердің халық арасында өмір сүруін, өсіп-өнуін және таралуын қамтамасыз ететін көпдеңгейлі, тұтас әрі күрделі жүйе.

Эпидемиялық процестің қозғаушы күші

Эпидемиялық процесті дамытатын себептер мен жағдайлардың байланысы оның негізгі қозғаушы күшін құрайды. Бұл байланыс биологиялық, әлеуметтік және табиғи факторлардың өзара әрекеттесуінен тұрады.

Факторлар: әлеуметтік, биологиялық және табиғи

Әлеуметтік фактор

Материалдық игілікпен өлшенетін және әлеуметтік ортаның нақты элементтерімен айқындалатын қоғамдық қатынастар бірлігі. Ол эпидемиялық процесті күшейтуі немесе тежеп, қоздырғыштардың өмір сүруіне жағдай жасауы не керісінше кедергі болуы мүмкін.

Биологиялық фактор

Популяциялық деңгейде қарастырылатын паразит пен иенің эволюция барысында қалыптасқан өзара қарым-қатынасы.

Табиғи фактор

Қоршаған орта жағдайларының (климат, география, маусымдық өзгерістер және т.б.) эпидемиялық процестің қарқынына ықпалы. Әлеуметтік және табиғи жағдайлардың эпидемиялық процестегі орны негізгі және реттеуші сипатта болады.

Қоздырғыш туралы түсінік және жіктеу

Адамның жұқпалы ауруларының қоздырғыштары экологиялық тұрғыдан жіктеледі. Бұл жіктеу қоздырғыштың табиғи ортада және адам популяциясында тіршілік ету ерекшеліктерін, берілу мүмкіндіктерін және тұрақтану жолдарын түсінуге көмектеседі.

Эпидемиялық процесс дамуының механизмі

  • Паразит пен ие популяцияларының өзара әсерлесуі және олардың динамикалық өзгерістері.
  • Паразитарлық жүйе қызметіндегі ішкі және сыртқы реттеуші механизмдердің диалектикалық бірлігі.

Фазалылығы және кезеңдердің арақатынасы

Фазалардың ауысуы

Қоздырғыштың резервация фазасынан эпидемиялық таралу фазасына өтуі және кері қайтуы белгілі заңдылықтарға бағынады. Бұл ауысуда әлеуметтік және табиғи жағдайлардың рөлі ерекше.

Эпидемиялық және эпидемияаралық кезең

Эпидемиялық кезең мен эпидемияаралық кезең өзара байланыста қарастырылады; олардың арақатынасы қоздырғыштың популяцияда сақталуы мен таралу қарқынына тәуелді.

Жалпы алғанда, эпидемиялық процесс адам қоғамында микроорганизмдердің паразиттік түрлерінің өмір сүруін, көбеюін және таралуын қамтамасыз ететін биоәлеуметтік көпдеңгейлі жүйе ретінде қарастырылады.

Әдебиеттер

Негізгі

  1. Әміреев С.Ә., Темірбеков Ж.Т. Эпидемиология. Т.1. Жалпы эпидемиология. Алматы: Ғылым, 2000. 551 б.
  2. Әміреев С.Ә., Момынов Т.Ә., Черкасский Б.Л., Оспанов К.С. Жұқпалы аурулардың стандарттық анықтамасы және атқарылатын шаралар алгоритмдері. 1 т. Алматы, 2009.
  3. Әміреев С.Ә., Жаханов А., Құдайбергенұлы Қ. Медициналық паразитология. Алматы: Кітап баспасы, 2005. 422 б.

Қосымша

  1. Жұқпалы ауруларды иммундық алдын алу. Оқу-әдістемелік құрал. Әміреев С.Ә., Нажмеденова А.Ғ., Даниярова А.Б., Ғабасова М.Қ., 2008.
  2. Жалпы дезинфекция негіздері. Оқу-әдістемелік құрал. Қ.Н. Нәбенов, 2006.

Бақылау сұрақтары (кері байланыс)

Тақырыпты бекіту үшін төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз:

  1. Эпидемиялық процесс дегеніміз не?
  2. Эпидемиялық процестің құрылымы мен көріну формаларын атаңыз.
  3. Эпидемиялық процеске әсер етуші факторларды атаңыз.

Қысқаша қорытынды

Эпидемиялық процесс — қоғам, қоздырғыш және қоршаған орта тоғысатын күрделі жүйе. Оны түсіну алдын алу мен бақылау шараларын ғылыми негізде жоспарлауға мүмкіндік береді.