Жылқы тұқымдары
Оқу-әдістемелік құжат (ПОӘК)
«Жылқы шаруашылығы: жылқының еті мен сүтін өндіру технологиясы» пәніне арналған оқытушының оқу жұмыс бағдарламасы (2013)
Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университеті, Аграрлық факультет
Мамандық: 5В080200 — Мал шаруашылығы және аңшылықтану (морфология негіздерімен)
Құжаттың мәртебесі және келісу
Құрастырушы
Мал шаруашылығы және аңшылықтану (морфология негіздерімен) кафедрасы, доцент м.а. Габдуллин П.Р. (2013).
Талқыланды
- Кафедра мәжілісінде (хаттама: 2013 ж., № …). Кафедра меңгерушісі: Тугамбаева С.М.
- Аграрлық факультетінің оқу-әдістемелік бюросында (хаттама: 2013 ж., № …). Төраға: А. Тлеубаева
Бекітілді
Университеттің оқу-әдістемелік кеңесінде қаралып, баспаға ұсынылды (хаттама: 2013 ж., № …). ОӘК төрайымы: Г. Искакова.
1. Қолданылу аймағы
Бұл оқу жұмыс бағдарламасы «Жылқы шаруашылығы: жылқының еті мен сүтін өндіру технологиясы» пәні бойынша оқытушыларға арналған және 5В080200 мамандығы студенттеріне арналған оқу-әдістемелік кешеннің құрамына кіреді.
Құжат оқу процесін ұйымдастырудың негізгі тәртібін жүйелейді және регламенттейді: мал азығы түрлері, ауыл шаруашылығы малдарын азықтандыру тәсілдері, сондай-ақ өндірістік технологиялар бойынша жұмыс жүргізу қағидаларын біріздендіреді. Бағдарлама кафедраның оқу процесінде қолдануға арналған.
2. Нормативтік сілтемелер
Оқу процесін ұйымдастыруда бағдарлама төмендегі құжаттардың талаптарына сүйенеді:
- ҚР МЖМБС 23.12.-2005 — 5В080200 мамандығы бойынша мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты (ҚР БҒМ 26.04.2004 ж. № 779 бұйрығымен бекітілген).
- УСТ 042-СМУ-4-2013 — пәннің оқу-әдістемелік кешенін әзірлеу және рәсімдеуге қойылатын жалпы талаптар.
- ҚП 042-1.01-2013 — құжаттандыру процедурасы: пәннің оқу-әдістемелік кешенінің құрылымы мен мазмұны.
3. Жалпы ережелер
3.1. Пәннің қысқаша мазмұны
«Жылқы шаруашылығы: жылқының еті мен сүтін өндіру технологиясы» — ауыл шаруашылығының маңызды салаларының бірі. Жылқы еті мен қымызы, сондай-ақ қазы-қарта, жал-жая сияқты ұлттық тағамдар халық арасында кең таралған.
Бұдан бөлек, жылқы терісі жеңіл өнеркәсіпте былғары бұйымдарына, ал қаны вакцина мен сарысу (сыворотка) өндіруге қолданылуы мүмкін. Халықаралық көрмелерде де жылқы өнімдері мен жылқыға деген сұраныс артып келеді.
Негізгі акцент
- Ет және сүт өндірісінің технологиясы
- Асылдандыру және өнімділікті арттыру
- Азықтандыру нормасы мен рационы
3.2. Курстың мақсаты
Қазақстандағы негізгі жылқы тұқымдарын, сол тұқымдарды өсіретін ірі шаруашылықтар мен фермалардың жұмысын, сондай-ақ азықтандыру түрлерін оқыту және тәжірибелік деңгейде меңгерту.
3.3. Пәннің негізгі міндеттері
Студенттер жылқы шаруашылығы өндірісінің теориясын, бағыттарын, өсіру технологиясын және азықтық қасиеттерді ескере отырып, өнімділікті арттыруға бағытталған азықтандыру ерекшеліктерін терең меңгеруі тиіс.
3.4. Оқу нәтижелері (студент білуі және істей алуы тиіс)
- Жылқы өсіру (селекция) әдістерін білу.
- Асылдандыру жұмыстарын ұйымдастыру және жоспарлау.
- Дене өлшемдері мен тірі салмақты бағалау.
- Норма және рацион ұғымдарын түсіну.
- Азықты әзірлеу және малға беруді ұйымдастыру.
3.5. Пререквизиттер
- Жануарлар морфологиясы
- Жануарлар биохимиясы
- Мал шаруашылығы негіздері
3.6. Постреквизиттер
- Ірі қара шаруашылығы: сүт пен ет өндіру технологиясы
- Қой шаруашылығы: етін, жүнін, елтірісін өндіру технологиясы
- Құс шаруашылығы: құс өнімдерін өндіру технологиясы
- Жылқы шаруашылығы: жылқы сүтін және етін өндіру технологиясы
Оқу жүктемесі (оқу жоспарының үзіндісі)
| Курс | Семестр | Кредит | ДР (сағ) | ЗТ (сағ) | ОБӨЖ (сағ) | СӨЖ (сағ) | Барлығы (сағ) | Қорытынды бақылау |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 4 | 3 | 3 | 15 | 30 | 22,5 | 67,5 | 135 | Емтихан |
Ескерту: Кесте деректері бастапқы құжаттағы оқу жоспары үзіндісіне сәйкес берілді.
4. Пәннің оқу жұмыс бағдарламасының мазмұны
Дәріс тақырыптары
- 1.Кіріспе. Пәннің даму тарихы
- 2.Жылқының дене мүшелері, түр-түсі, ен-таңбасы және басқа белгілері
- 3.Жылқының жасын анықтау
- 4.Жылқыны таразыға тарту, өлшемдерін өңдеу және индекстерін есептеу
- 5.Аттың жегі саймандары: арбаға жегу, ер-тұрман және ерттеу
- 6.Жұмысшы жылқыларын күту: тазалау, тағалау, азықтандыру, суару және пайдалану
- 7.Жылқының сүт өнімділігі
- 8.Жылқыларды үйрету, жарату және сынау
- 9.Жылқы тұқымдары
- 10.Жылқы шаруашылығындағы асылдандыру жұмыстары
- 11.Түйенің тістері және жасын анықтау
- 12.Түйенің дене мүшелері мен салмағын өлшеу және сапасын бағалау
- 13.Түйенің түрлері, тұқымдары және тұқымаралық будандары
- 14.Түйені азықтандыру және күту
- 15.Түйенің сүт өнімділігі
Тәжірибелік сабақтар
- Жылқының түрлері, дене мүшелері, дене бітімі, сыртқы тұлға кемшіліктері мен ақаулары
- Жылқыны қарау, суреттеу, бағалау және суретке түсіру әдістері
- Жылқының жұмыс өнімділігі
- Жылқы шаруашылығының еті және басқа өнімдері
- Жылқыны ұрықтандыру тәсілдері
- Төлдің өсіп-жетілуі, дамуы және бағып-күтілуі
- Жергілікті жылқы тұқымдарын бағалау
- Жылқы аурулары
- Түйенің дене құрылысы мен экстерьері (сыртқы тұрқы)
- Түйелерді сыртқы пішініне қарап сипаттау, баға беру және суретке түсіру
- Түйенің төлдеуі және боталарды күту
- Түйеден алынатын өнімдермен танысу
- Түйенің сапасын бағалау
- Түйені асылдандыру
5. Студенттердің өздік жұмыстарының тақырыптары
5.1
Жылқыны өлшеу түрлері
5.2
Жұмысшы жылқыларын күту жолдары
5.3
Жылқыларды азықтандыру
5.4
Қазақстандағы жылқы тұқымдары
5.5
Түйенің түрлері және тұқымдары
5.6
Түйе жүнінің сапасы
6. Оқу-әдістемелік карта (қысқаша)
Оқу-әдістемелік картада әр апта бойынша дәріс және тәжірибелік сабақ тақырыптары, қолданылатын көрнекі құралдар (слайд, схема, кесте, график), өз бетімен оқуға ұсынылатын сұрақтар және бақылау формалары (ауызша сұрау, зертханалық нәтиже, бақылау жұмысы) көрсетілген.
Бақылау формалары
- Ауызша сұрау
- Зертханалық/тәжірибелік жұмыс нәтижелерін бағалау
- Бақылау жұмыстары
Оқу материалдары
- Слайд-лекциялар
- Схемалар мен кестелер
- Графиктер және иллюстрациялық материалдар
- Плакаттар, оқу стендтері
7. Оқу-әдістемелік әдебиеттермен қамтамасыз ету
| № | Оқулық/құрал атауы | Дана саны | Студенттер саны | Қамтамасыз ету (%) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Әкімбеков Б. «Етті-сүтті жылқы шаруашылығы». Алматы, 1984 | 5 | 5 | 100 |
| 2 | Омарқожаев Н. «Мал азықтандыру пәнінің практикумы». Алматы, 2004 | 10 | 5 | 100 |
| 3 | Абанова М.Н. «Мал азықтандыру практикумы». Алматы, 2007 | 31 | 5 | 100 |
8. Әдебиеттер
8.1. Негізгі әдебиеттер
- Әкімбеков Б. «Етті-сүтті жылқы шаруашылығы». Алматы, 1984.
- Омарқожаев Н. «Мал азықтандыру пәнінің практикумы». Алматы, 2004.
- Абанова М.Н. «Мал азықтандыру практикумы». Алматы, 2007.
8.2. Қосымша әдебиеттер
- Барминцев Ю.Н. «Мясное и молочное коневодство». М., 1963.
- Барминцев Ю.Н. «Проблема мясного коневодства». Животноводство, №8, 1961.
- Буденный С.М. «Книга о лошади». Т. 2–3. М., 1959.
- Борисов М.Н., Дзюбенко А.М., Федотов П.А. «Табунное коневодство». Казгосиздат, Алма-Ата, 1958.
Қысқаша түйін
Құжат пәнді оқытуды жүйелеуге арналған: мазмұны, мақсат-міндеттері, оқу нәтижелері, тақырыптық жоспар, студенттердің өздік жұмыстары және негізгі әдебиеттер толық қамтылған. Негізгі басымдық — жылқы шаруашылығының ет-сүт бағытындағы технологияларын, асылдандыруды және азықтандыруды ғылыми-тәжірибелік тұрғыда меңгерту.