Ашамүйізді киік
Солтүстік Американың сирек кездесетін жануарлары: Ашамүйізді киік
Жалпы сипаттамасы
Ашамүйізді киік (Айырмүйіз) — күйіс қайыратын сүтқоректілерге жататын, ашамүйізділер тұқымдасының өкілі. Сыртқы бейнесі бөкенге ұқсас: дене тұрқы шамамен 1,5 м, шоқтығынан биіктігі 80 см, салмағы 35–60 кг.
Өлшемдері
- Дене тұрқы: ~1,5 м
- Биіктігі: ~80 см
- Салмағы: 35–60 кг
Сыртқы белгілері
- Түсі: ақшыл қоңыр, бауыры ақ
- Тамақ тұсында ақ «айшық» байқалады
- Текелерінде қара «маска» болады
Мүйізінің ерекшелігі
Ашамүйізді киіктің бұғылардан айырмашылығы — мүйізінің тек сыртқы қабатын ғана түсіруі; сүйекті негізі сақталады. Ал басқа қуысмүйізділерден айрықша белгісі — мүйіз қабығының жыл сайын, күйлеу кезеңінен кейін түсіп, қайта өсіп шығуы.
Маңызды: мүйіз қабығының жыл сайын жаңаруы — Ашамүйізді киіктің ең ерекше биологиялық белгісі.
Көбеюі мен өмір сүру ұзақтығы
Айырмүйіз жыл сайын мамыр–маусым айларында төлдейді. Ұрғашыларының шамамен 60%-ы егіз бұзау табады. Табиғаттағы орташа өмір сүру ұзақтығы 5–7 жыл.
Таралуы және мекен ету ортасы
Ашамүйізді киік Солтүстік Американың прерий далаларын мекендейді. Таралу аймағы Канаданың оңтүстік-батыс бөлігінен Мексиканың солтүстігіне дейін созылады.
Қорғау тарихы және қазіргі жағдайы
Өте көп аулануы салдарынан ХХ ғасырдың басында популяциясы күрт төмендеді: 1908 жылғы деректер бойынша саны шамамен 20 мыңға дейін азайып, кейбір өңірлерде мүлдем жойылып кеткен. Кейінгі қорғау шараларының нәтижесінде қазіргі таңда саны 2–3 миллионға дейін қалпына келтірілді.
Қауіп факторы
Шамадан тыс аулау
Салдары
1908 ж. популяцияның ~20 мыңға дейін азаюы, кей өңірде жойылуы
Нәтиже
Қазір 2–3 млн-ға дейін қалпына келуі
Қолданылуы туралы дерек
Кей деректерде Ашамүйізді киіктің мүйізінен дәрі жасалатыны айтылады. Алайда табиғи популяцияны сақтау үшін кез келген пайдалануды қатаң реттеу маңызды.
Мәтін өңделді: грамматикасы түзетілді, құрылымы ықшамдалып, мазмұны айқындалды.