Мал патологиясы

Құжат туралы мәлімет

Ұйым

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті

Құжат

3-деңгейлі СМЖ құжаты
ПОӘК 042-14-18-23.1.04 02-2013
Баспа №3

Пән

«Мал патологиясы» пәнінің оқу-әдістемелік кешені
Семей, 2014

Мамандықтар

5В120200 — Ветеринариялық санитария
5В120100 — Ветеринариялық медицина

Алғы сөз

1) Құрастырылды

Құрастырушы: Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті, Ветеринариялық санитария кафедрасының профессоры Х. Жумабеков, доцент м.а. М. Нуркенова.

2) Талқыланды

Ветеринариялық санитария кафедрасының отырысында (хаттама: 20__ ж. №1).
Кафедра меңгерушісі: С. Дүйсембаев.
Аграрлық факультетінің оқу-әдістемелік бюросы отырысында (хаттама: 20__ ж. №1).
ОӘБ төрайымы: Г. Джаманова.

3) Бекітілді

Университеттің оқу-әдістемелік кеңесінің отырысында бекітіліп, баспаға ұсынылды (хаттама: 20__ ж. №1).
ОӘК хатшысы: Г. Искакова.

4) Енгізілуі

Алғаш рет енгізілген.

1. Жалпы жағдайлар

1.1 Оқытушылар және байланыс

Оқытушылар: Жумабеков Халит Смағұлұлы
Нуркенова Марал Кәріполлақызы
Кафедра: Ветеринариялық санитария кафедрасы
Байланыс: 53-19-70
Өткізілу орны: Оқу ғимараты №5
Пән: Мал патологиясы
Кредит саны: 7

1.2 Қысқаша сипаттама

«Мал патологиясы» пәнінің оқу-әдістемелік кешені ветеринариялық санитария және ветеринариялық медицина мамандықтарының студенттеріне арналған. Кешен студенттерді жануарлар алуан түрлілігімен, олардың құрылысының ерекшеліктерімен, тіршілік әрекетімен, ортаға бейімделуімен және таралу заңдылықтарымен таныстырады. Сондай-ақ өнімділікті арттыру, жануарларды тиімді пайдалану және табиғи қорын сақтау қағидаларын қамтиды.

Пәнді игеру барысында бұл кешен негізгі бағыттаушы құжат болып саналады.

1.3 Курстың мақсаты

Студенттерді тіршілік барысында әртүрлі себептерден туындайтын ағзадағы ауытқулармен және соған сәйкес дамитын патанатомиялық өзгерістермен жан-жақты таныстыру. Типтік патологиялық үдерістердің мәнін ашып, індеттік және инвазиялық аурулардың патоморфологиясына ерекше назар аудару. Аурудың материалдық негізін анықтау қағидаларын қалыптастыру.

Нені білу керек

Себептер, жағдайлар және ағзаның реактивтілігі: аурудың пайда болуы, дамуы және аяқталуындағы рөлі.
Типтік патологиялық үдерістер мен реакциялардың себептері мен механизмдері.
Патологияның басқа биологиялық және ветеринариялық пәндермен байланысы.
Патологиялық үдерістердің морфологиялық мәні, негізгі мал ауруларының морфологиялық көрінісі және патогенезі.

1.4 Курстың міндеттері

Ауру ағзадағы функционалдық өзгерістерді сипаттау және патологиялық үдерістер дамуының жалпы заңдылықтарын айқындау. Аурудың пайда болуын, себеп-салдарлық байланыстарын және патогенезін зерттеу. Типтік патологиялық құбылыстардың, жеке ағзалар мен жүйелер қызметі бұзылыстарының себептері мен даму заңдылықтарын талдау.

1.5 Пәнді игерген студент нені істей алуы керек

Қолдану және талдау

Клиникалық пәндерден алған білімді емдік-алдын алу тәжірибесінде қолдану.
Жалпы патология мәселелерін талдау және ветеринариядағы қазіргі теориялық көзқарастар мен бағыттарды бағалау.
Тәжірибелерді жоспарлау, жүргізу, алынған нәтижелерді өңдеу және талдау.

Практикалық дағдылар

Тыныс алу және пульс жиілігі мен сапасын бағалау; гемоглобин деңгейін анықтау.
Фагоцитоз кезеңдерін талдау; анемия кезінде эритроциттер мен лейкоциттердің морфологиялық өзгерістерін анықтау.
Мал өлексесін сойып-зерттеу, патологиялық морфологиялық диагноз қою.
Сойып-зерттеу хаттамасын жазу; қосымша зерттеулер үшін патологиялық материалды алу және зертханаға жіберу.

1.6 Пререквизиттер

Жануарлар морфологиясы (латын терминологиясымен)
Жануарлар физиологиясы
Жануарлар биохимиясы

1.7 Постреквизиттер

Ветеринариялық-санитариялық сараптау
Ветеринарлық гигиена
Санитарлық паразитология

2. Пәннің мазмұны және сағаттарды бөлу

Төменде пән тақырыптарының қысқаша тізімі және жоспарланған көлемі берілген (дәріс және өзіндік жұмыс түрлері оқу жоспарына сәйкес бөлінеді).

№	Тақырып	Сағат (жиынтық)
1	Патофизиологияның мазмұны мен міндеті	1 + 2
2	Ауру туралы жалпы ілім	1 + 2
3	Жалпы этиология, патогенез, зиянды факторлардың ағзаға әсері	1 + 2
4	Реактивтілік және оның патологиядағы маңызы: стресс, иммунопатология, аллергия	1 + 2
5	Перифериялық қан айналысының патофизиологиясы. Домбығу	1 + 2
6	Қабыну: этиологиясы, патогенезі, жіктелуі	1 + 2
7	Қызба. Жылу алмасу	1 + 2
8	Жасушалар мен ұлпалардың патофизиологиясы. Ісіктер	1 + 2
9	Қан патофизиологиясы: анемия, лейкоцитоз, лейкопения. Лейкоз	1 + 2
10	Қан айналысының патофизиологиясы	1 + 2
11	Тыныс алу патофизиологиясы	1 + 2
12	Ас қорыту патофизиологиясы	1 + 2
13	Бауыр және бүйрек патофизиологиясы	1 + 2
14	Ішкі секреция бездерінің патофизиологиясы	1 + 2
15	Жүйке жүйесінің патофизиологиясы	1 + 2
Барлығы		15 + 30

3. Пәнді оқу жөніндегі әдістемелік нұсқаулар

Сабаққа дайындалу үшін алдын ала ұсынылған әдебиеттермен және әдістемелік нұсқаулармен танысыңыз. Сабақтың мазмұнына, мақсатына және негізгі сұрақтарына ерекше назар аударыңыз.

Оқу барысында бағдарламада берілген барлық сұрақтар бойынша жұмыс дәптеріне конспект жазылуы тиіс. Зертханалық сабақтарда тапсырмаларды талдау көбіне диалог форматында жүргізіледі.

Зертханалық сабақтарды бағалау

Сабаққа қатысу.
Тақырыпты талқылауда белсенділік көрсету.

Үй тапсырмасын жүйелі орындау және сабақтағы талқылауға белсенді қатысу — емтиханды сәтті тапсырудың маңызды кепілі.

4. Курстың форматы

Аудиториялық СОӨЖ сабақтары аудиториялық бақылау жұмысы (АБЖ) форматында жүргізіледі. СОӨЖ жоспарына сәйкес орындалған жұмыстар студенттің дәптерінде болуы керек.

АБЖ

Семестр бойы: 15 АБЖ.

Бағалау: 4 балдық жүйе.

СӨЖ

Семестр бойы: 15 СӨЖ.

Орындау: жеке дәптерде, әдебиеттерге сүйене отырып.

Аудиториядан тыс СОӨЖ студенттің бос уақытында дәріске дайындалу арқылы орындалады: материал жеке дәптерге жазылып, дәріс кезінде сұрақтарды талқылауға қатысу арқылы бағаланады.

5. Курстың саясаты

Сабаққа қатысу

Дәрістер мен зертханалық сабақтарға қатысу міндетті. Сабаққа қатыспаған студент өтілмеген материалдың барлығы бойынша жауапты.

Тәртіп және академиялық адалдық

Сабақ барысын жүйелі бұзу аудиториядан шығаруға немесе курс бойынша «қанағаттанарлықсыз» бағалауға әкелуі мүмкін.
Көшіріп алу және плагиат (басқа студенттің жұмысын көшіру/қолдану) — «қанағаттанарлықсыз» бағамен бағаланады.

Тапсырмалар және емтихан

Бақылау тапсырмалары (СӨЖ) белгіленген мерзімде тапсырылуы тиіс; кешіктірілген жұмыс төмен баллмен бағаланады.
Ұялы телефондар сабақ кезінде өшірілуі тиіс.
Емтихан барлық жіберілген студенттер үшін билет жүйесі негізінде (тестілеу) өткізіледі.

Рубеждік аттестация қалай есептеледі

Рубеждік аттестация қорытындысы дәріс және зертханалық сабақтарға қатысу, дайындық деңгейі, аудиториялық бақылау жұмыстары (АБЖ), студенттің өздік жұмысы (СӨЖ) және өздік жұмыс графигін орындау көрсеткіштері арқылы қалыптасады.

6. Білімді бағалау саясаты

«Мал патологиясы» пәні бойынша бағалау апталық бақылаулар, аралық бақылаулар және емтихан нәтижелері арқылы жинақталады.

Негізгі кезеңдер

1–7 апталар аралығы: сабаққа қатысу және тақырыптық бақылаулар.
7-апта: аралық бақылау (АБ-1).
8–15 апталар аралығы: қорытынды жинақ балл.
15-апта: коллоквиум.

Баллдардың жиынтығы

8–15 апта аралығы: қорытынды балл жиыны: 300
Емтихан баллы: 400
Академиялық кезеңнің балл жиыны: 1000

Ескерту: Апталық тақырыптық баллдар оқу кестесіне сәйкес есептеледі.

7. Әдебиеттер

7.1 Негізгі әдебиеттер

Кожабеков З.К., Отенов А.М. Малдың патологиялық физиологиясы. Оқулық. Алматы: Ана тілі, 1992. 285 б.
Қожабеков З.К. Мал аурулары. Алматы: Қайнар, 1989. 384 б.
Лютинский С.И. Патологическая физиология сельскохозяйственных животных. М., 2002. 496 с.
Лютинский С.И., Степин В.С. Практикум по патологической физиологии сельскохозяйственных животных.
Жаров А.В., Налетов Н.А., Стрельников А.П. және т.б. Вскрытие и патологоанатомическая диагностика болезней сельскохозяйственных животных. М.: Колос, 1982.
Жаров А.В. Патологическая анатомия сельскохозяйственных животных. М., 2001.
Жаров А.В. Судебная ветеринарная медицина. М., 2001.
Қаракөбенов Н.Н. Соттық медициналық сараптама. Алматы, 1998.
Кокуричев П.И., Добин М.А. Основы судебно-ветеринарной экспертизы. М.: Колос, 1977.
Шишков В.П., Налетов Н.А. (ред.). Патологическая анатомия сельскохозяйственных животных. М.: Колос, 1980.
Шишков В.П., Жаров А.В. Практикум по патологической анатомии сельскохозяйственных животных. М.: Агропромиздат, 1989.
Қазақстан Республикасының Қылмыстық-процестік кодексі.
Ығылманұлы. Малдың жалпы патологиялық анатомиясы. Алматы: Агроуниверситет, 1997.
Жумабеков Х.С. Патологоанатомическая диагностика инвазионных болезней домашних животных и птиц. Алматы, 2001.

7.2 Қосымша әдебиеттер

Керімбаев Е.Б. Физиология терминдерінің орысша–қазақша түсіндірме сөздігі. Алматы, 1991.