Ауру тарататын ошақтар залалсыздандырылуда

Оңтүстік өңірде ауыз су мәселесі әлі күнге дейін күрделі күйінде қалып отыр. Кей ауылдар тасымалданған суды сатып ішеді, ал кей елді мекендерде ауыз су күніне сағаттап қана беріледі. Мұндай жағдайда құбыр ішінде қалған микробтар тез көбейіп, соның салдарынан ішек аурулары жиілейді.

Тұрақты су беру — санитарлық қауіпсіздіктің өзегі

Облыстық мемлекеттік санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау департаменті ауыз судың тұрақты, үздіксіз берілуін талап етеді. Бұл — тек тұрмыстық жайлылық емес, жұқпалы аурулардың алдын алудың негізгі шарты.

Гепатит: бір түрі бәсеңдеді, екіншісі әлі жоғары

Қуанышты жаңалық — облыста бұрын жиі кездесетін гепатиттің «В» түрі едәуір азайған. Вакцина уақытылы егіліп келеді, қазір екі жасқа дейінгі балалар арасында бұл дерт тіркелмейді.

Алайда гепатиттің «А» түрі республика бойынша әлі де жоғары деңгейде. Оның таралу ошақтарының бірі — сапасыз ауыз су. Вакцинация жұмыстары қаржы тапшылығына байланысты жеткілікті деңгейде жүргізілмей отыр: 2006 жылы 7 млн теңге, 2007 жылға 14 млн теңге бөлінгенімен, бұл қаражат небәрі екі ауданды ғана қамтуға жетеді.

Қаржыландыруды ұлғайту уәдесі

Облыстық әкімдікте өткен жиында өңір басшысы Өмірзақ Шөкеев бұл бағыттағы қаржыны төрт-бес есе арттыру ниетін білдірген.

Жазғы маусым: табиғи ошақтар оянатын кезең

Жаз келгенде дәрігерлер мен санитарлық қызметтің жауапкершілігі еселенеді. Аптап ыстықта бірқатар аурулар өршіп, әсіресе мал мен кенелер арқылы таралатын қырым-қанды қызбасы және безгек қауіпті бола түседі.

Алдын алу шараларының ауқымы

Эпидемиологиялық қор есебінен жыл сайын мал қоралары мен елді мекен айналасы залалсыздандырылады. Мақсат — қырым-қанды қызбасы, безгек, тері лейшманиозы сияқты аурулардың таралуына жол бермеу.

Бөлінген қаржы: 14,5 млн теңге
Нәтиже: Тері лейшманиозы 7 есе төмендеді, безгек тіркелмеді

Табиғи ошақтар қатарына Созақ, Отырар, Ордабасы, Мақтаарал, Сарыағаш аудандары мен Кентау қаласының 38 елді мекені кіреді. Жұмыстар 2 407 487 шаршы метр аумақта, 1 177,5 үй-қорада және 99,23 гектар анофелогендік су қоймаларында жүргізілген.

Базарлар: қала орталығындағы санитарлық тәуекел

Аурулардың ықтимал таралу көздерінің бірі — қала орталығында бірінің үстіне бірі орналасқан базарлар болды. Халық тығыз, тұтынушы көп. Жазда қайдан келгені белгісіз ет пен сүт өнімдерінің ағылуы күшейеді. Кей жерлерде тағам ашық аспан астында, қоқысқа жақын маңда дайындалып, санитарлық талаптар сақталмайтын жағдайлар да кездескен.

Базарларды қала сыртына шығару

Өңір басшылығы бұл үрдістің әрі санитарлық қауіп тудыратынын, әрі қала келбетін бұзатынын атап, базарларды сыртқа көшіруді қатаң қолға алды. Нәтижесінде талап сақталмаған, түрлі аурулардың ошағына айналу қаупі бар базарлар шаһар сыртына шығарылды.

Сот шешімімен жабылғаны

Шағым қаралғанша қалғаны

Келесі қадам

Жаңа орындарда қатаң бақылау

«Таза су» және санитарлық тазалау: атқарылған жұмыстар

Облыстық санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау департаментінің директоры Берік Торғауытов атқарылып жатқан жұмыстарды жүйелі түрде түсіндірді. Оның айтуынша, «Таза су» бағдарламасы аясында 2005–2010 жылдары облыстың 40 нысанында құрылыс жүргізіліп, 13 нысан пайдалануға берілген.

Негізгі бағыттар

Ауыз су және кәріз жүйелеріне мониторинг жүргізу, ағымдағы жөндеу жұмыстарын күшейту.
Иесіз су кешендеріне жауапты тұлғаларды бекіту, залалсыздандыруды жүйелеу.
Елді мекендерді санитарлық тазалау және көріктендіру: көктемгі және күзгі екі айлық, апталық санитарлық күндер, сенбіліктер.
Ретсіз қоқыс орындарын жою, контейнер алаңшалары мен арнайы техниканы көбейту.

Жөнделген ауыз су жүйелері

197

Жаңа контейнер алаңшалары

291

Қосымша контейнерлер

1042

Арнайы көлік

Дегенмен жаз айларында Шымкент қаласында көлік пен жұмысшылар тапшылығы салдарынан тазалық өз деңгейінде болмай, алаңдатарлық жағдай қалыптасты. Осыған байланысты жеке тұрғын үй секторын және көшелерді тазалаумен айналысатын 6 ЖШС құрылып, жұмыс істеп жатыр.

Бақылау, айыппұл және жүйелі талап

Санитарлық-ағартушылық жұмыстар кеңінен жүргізіліп, анықталған кемшіліктер бойынша айыппұлдардың 43 805 990 теңгесі бюджетке өндірілген. 447 нысанның жұмысы тоқтатылып, 925 іс тергеу және сот органдарына жолданған.

Әлі де шешімін күтетін басқарушылық түйіндер

Кей аудандық және қалалық басқармалар қолда бар құқықтар мен мүмкіндіктерді толық пайдаланбай отыр. Әсіресе мамандардың біліктілігін арттыру мәселесіне жеткілікті көңіл бөлінбейтін аумақтар ретінде Арыс, Бәйдібек, Мақтаарал, Ордабасы, Созақ, Төлеби, Түлкібас, Шардара, Түркістан, Әл-Фараби және Еңбекші басқармалары аталады.

Бақылаудың әлсіреуінен жекелеген жағдайларда құтыру дерті тіркелген. Сондай-ақ құрт ауруымен ауырғандармен байланыста болған балалардың барлығы бірдей толық тексерілмегені де айтылды.

Су инфрақұрылымындағы түйткілдер: нақты деректер

Халықты таза ауыз сумен қамтамасыз ету бағытында шешілмеген мәселелер аз емес. Сарыағаш қаласында, Ордабасы ауданындағы Темірланда, Түлкібас ауданындағы Тұрар Рысқұловта, Сайрам ауданындағы Ақсуда, Созақ ауданындағы Шолаққорғанда ауыз су кешендері 2003 жылдан бері іске қосылмай келеді.

Шардара қаласының ауыз су кешенін қалпына келтіруге 110 млн теңге бөлініп, толық игерілгенімен, тазалау қондырғылары ескі күйінде қалған.

Жүйелік проблемалар

Облыстағы 325 су жүйесінің 30-ы жұмыс істемейді.
Жұмыс істеп тұрған жүйелердің 224-і суды сағатпен береді.
218 жүйеде залалсыздандыру қондырғылары жоқ, санитарлық талаптар қарапайым тәсілмен ғана орындалады.
31 жүйеде жауапты тұлға бекітілмеген.
50 су жүйесінің санитарлық қорғау аймағы бұзылған.

Мұның бәрі су сапасының төмендеуіне тікелей әсер етеді және жұқпалы аурулардың қаупін күшейтеді.

Жұмысты жүйелеу: әр ауданға санитарлық құжат

Түйткілдерді саралай келе, департамент республикада алғашқылардың бірі болып әр ауданда санитарлық құжат әзірлетуге қол жеткізген. Бұл іске әкімдер де қатысады: өткір мәселелер белгіленіп, күрделі түйіндер уақытында шешілуі тиіс. Бұл тәсіл жұмысты жүйелеп, нақты нәтиже беруге бағытталған.

Санитарлық мәдениет: індеттің алдын алатын ең тиімді құрал

Індеттің көбі — білімсіздік пен тазалық сақтамаудан. Сондықтан ауыл-аймақтарда медицина қызметкерлерінің жұмысын тексеріп қана қоймай, тәжірибе үйрету үшін түрлі құрылым өкілдерінен құралған топтар жіберілуде.

Құрт ауруының алдын алу бойынша да жұмыстар күшейтіліп, СЭҚБ қызметкерлері мен мамандандырылған аурухана мамандары облыс тұрғындарын жаппай тексеруден өткізуді қолға алуда.

Қорытынды: жазға дайындық — денсаулықты қорғау

Адам денсаулығынан қымбат қазына жоқ. Оңтүстік — Қазақстандағы ең ірі әрі халқы тығыз өңірлердің бірі, елде дүниеге келетін әрбір бесінші сәби осы аймақтың еншісінде. Алда — жаз, бактериялар белсенділенетін кезең. Соңғы жылдары кейбір ауру түрлерінің азаюы үміт сыйлағанымен, шешілмеген мәселе де жеткілікті. Ең бастысы — өткен қателік қайталанбайтындай, әсіресе жас балалардың тағдыры таразыға түспейтіндей деңгейде жүйелі әрі қатаң жұмыс жалғасуы тиіс.