Тұшпара қалыптайтын автоматтың құрылысымен танысу

5В072400 Технологиялық машиналар және жабдықтар Ет және сүт өндірісінің технологиялық жабдықтары-1 2 межелік бақылау

Тақырып: тұшпара қалыптайтын автоматтың құрылысымен танысу

Бұл әдістемелік ұсыныстар пәнді оқу барысында білім алушының теориялық білімді қаншалықты меңгергенін және оны практикалық есептерді шешуге қолдана алатынын бағалауға арналған. Тапсырмалар пәннің негізгі бөлімдерін қамтиды және есептеу-графикалық жұмыс түрінде орындалады.

Әдістемелік талаптар

Жұмыс А4 форматында орындалып, есептеу жұмыстарына қойылатын талаптарға сай рәсімделуі тиіс.
Өздік жұмыс анық әрі ұқыпты жазылуы қажет.
Есептеу-графикалық жұмыстың мұқабасында: студенттің аты-жөні, мамандығы, курсы, тобы, нұсқа нөмірі және тапсыру уақыты көрсетілуі керек.
Есептерді шығарғанда қысқаша түсіндірме беріледі; қолданылатын формулалар міндетті түрде көрсетіледі.
Сызбалар масштабты сақтай отырып орындалады.
Жұмыс соңында пайдаланылған әдебиеттерге сілтеме жасалады.
Есептерге қажетті жетіспейтін параметрлерді оқулықтардың қосымша кестелерінен немесе анықтамалықтардан алуға болады.

1. Жұмыстың мақсаты

Жұмыстың мақсаты — тұшпараны қалыптау принциптерін, тұшпара жасайтын машинаның құрылысын оқып-үйрену және тұшпара автоматтарының жұмысымен, сондай-ақ қондырғы бөлшектерімен танысу.

Сонымен қатар:

Кинематикалық және технологиялық сұлбаларды тұрғызу және есептеу;
Жұмыс бөлшектерінің эскиздерін орындау бойынша бастапқы түсінік қалыптастыру.

2. Жұмыстың мазмұны

1 Тұшпараны қалыптау процесін оқып-үйрену.
2 Тұшпара жасау аппаратының әрекет принципі мен құрылысын меңгеру.
3 Реттеуші органдардың, қондырғылардың міндетін және жұмыс принциптерін оқып-үйрену.
4 Автоматтың негізгі технологиялық, күштік және кинематикалық есептеулерін орындауды үйрену (студент өздігімен анықтаған параметрлер бойынша).
5 Өнім сапасы мен өнімділікті арттыруға бағытталған автоматты жетілдіру ұсыныстарын әзірлеу.

3. Жалпы мәлімет

Тұшпара өндірісінің технологиялық процесі мына операциялардан тұрады: дайындау, мөлшерлеу-қалыптау, сондай-ақ қатыру және орау.

Дайындау операциялары әдетте ет кескіш машиналарда, араластырғыштарда және басқа жабдықтарда жүргізіледі. Ал мөлшерлеу және қалыптау үй жағдайында қолмен орындалуы мүмкін немесе өндірісте арнайы құралдар мен тұшпара жасайтын машиналар қолданылады.

1935 ж. — Алексеев ұсынған шешім

Алғаш рет 1935 жылы Алексеев қолмен өндіру технологиясын қайталайтын тұшпара жасайтын машинаны ойлап тапты. Ол көпұялы жабылатын штамп түрінде болды. Штамп ашық тұрған кезде қамыр таспасы беріледі, ал үстіне ет турамасының белгілі мөлшері түседі. Плита бір рет айналғанда турамасы қамырмен жабылады, келесі айналымда штамптың қозғалмайтын бөлігі арқылы басылып, тұшпара қалыптасады.

Алайда бұл машина қолмен қалыптаумен салыстырғанда еңбек өнімділігін айтарлықтай арттыра алмады.

1936 ж. — Вечкановтың принципі

Қалыптайтын сопло қамыр түтікшесін үздіксіз береді.
Соплоның ортасындағы түтік арқылы сығылған ауа қысымымен ет турамасы периодты түрде беріледі.
Толтырылған қамыр түтікшесі қалыптайтын барабанға жеткізіліп, нақты тұрпаттағы тұшпара штамп арқылы бөлінеді.
Бөлінген қамыр қалдықтары қайтадан шанаққа қайтарылады.

СУБ маркалы машиналар туралы

Скрыпник, Усик және Богачев ұсынған бірнеше қалыптайтын барабаны бар СУБ маркалы қалдықсыз тұшпара жасайтын машина ең қолайлы шешімдердің бірі ретінде танылып, өнеркәсіпте кең қолданылды және Мемлекеттік сыйлыққа ие болды.

Дегенмен қалдықсыз қалыптау тұшпара салмағының ауытқуына әкелуі мүмкін және оларды стандартты қалыптарға механикаландырылған түрде орналастыруды күрделендіреді.

Түрлері

СУБ-2 / СУБ-3 / СУБ-6

Таспа жылдамдығы

5–7 м/мин

Бір барабан өнімділігі

≈ 200 кг/сағ

1-сурет. СУБ-3М тұшпара автоматы (жалпы көрінісі)

Сілтеме: оқу материалы

Сурет берілмегендіктен, бұл бөлімде автоматтың негізгі тораптары төменде мәтін бойынша сипатталады.

СУБ-3М автоматының негізгі бөліктері

Негізгі тораптар

Тұрық (станина)
Қамырға және ет турамасына арналған екі шанақ
Тұшпара тұрпатын беретін қалыптау құрылғысы
Үш қалыптайтын (штамптайтын) барабан
Ет турамасын беретін жүйе (ротациялық сораппен)

Қозғалтқыш және берілістер

Электрқозғалтқыш
Магнитті қосқыш
Сына белбеулі жылдамдық вариаторы (фарш беруін реттеу)
Сына белбеулі, шестернялы және тісті берілістер

Қамыр беру (шнек)

Қамыр шанағының түбінде қалыптайтын құрылғыға түтік арқылы қамырды үздіксіз жіберетін винтті шнек орналасады.

Фарш беру (шнек + ротациялық сорап)

Фарш шанағының түбіндегі шнек фаршты ротациялық сорапқа жеткізеді. Сорап фаршты құбыр арқылы қалыптайтын құрылғыға жібереді.

Қалыптау түйіні (қамыр түтігі + ішкі толтырма)

Қалыптайтын құрылғы баллонының цилиндрлі қабырғасында сопақша тесігі бар. Баллонның ішінен түтікше өтеді; оның арнайы пішінді ұшы баллон тесігінен өткенде сопақша саңылау қалыптастырады. Осы саңылау арқылы конвейерге қамыр ығысқан түтік түрінде беріледі. Ал түтікшенің ішкі арналары арқылы ет турамасы беріліп, қамыр түтігінің ішін толтырады.

Конвейер және ұн себу

Конвейер тұрығы түтіктерден дәнекерленіп жасалады және алынатын парақты болатпен қапталған. Конвейерде жетекші және жетектегі барабандар, сондай-ақ қалыптау аймағында таспаны ұстап тұратын аралық барабан болады.

Штамптайтын барабан мен қалыптайтын қондырғы арасында ворошителі бар ұн бункері орналасады. Ұн фарш салынған қамыр түтігіне себіліп, тұшпараның ұяшықтарға жабысып қалуын азайтады.

4. Кинематикалық сұлба (СУБ-3М)

2-сурет. Кинематикалық сұлба

Сілтеме: оқу материалы

Сурет берілмегендіктен, кинематикалық байланыстар төменде мәтін түрінде жүйеленді.

Қозғалыс берілісі (негізгі тізбек)

Электрқозғалтқыштан қозғалыс сына белбеулі беріліс, тізбекті беріліс және шестернялар арқылы келесі тораптарға беріледі:

қамыр беретін шнек;
жетекші барабан;
ұн ворошителі.

Фарш беру тізбегі

Жылдамдық вариаторы және тізбекті беріліс арқылы қозғалыс:

фарш беретін шнекке беріледі.

Вариатор фарш беру қарқындылығын реттеуге мүмкіндік береді.

Өндірісте қолданылатын тұшпара машиналары

П6-НПА

60 кг/сағ

СУБ-2-67

400 кг/сағ

ВЗ-ФПА

—

П6-ФПВ

600 кг/сағ

5. СУБ-2-Н тұшпара автоматының құрылысы (қысқаша сипаттама)

СУБ-2-Н тұшпара автоматы мұздатқыш қондырғылары бар ет комбинаттарында және қоғамдық тамақтану кәсіпорындарында қамыр мен фарштан тұшпара жасауға арналған. Сонымен қатар картоп салмасы бар тұшпара (вареник) өндіруде де қолдануға болады.

Негізгі тораптары

тұғыр (станина);
қамыр мен фаршқа арналған екі шанақ;
тұшпара қалыптайтын құрылғы;
екі штамптайтын барабан;

ротациялық сорап;
ұн шанағы (ворошителімен);
таспалы транспортер.

Жұмыс принципінің өзегі

Қамыр шанағындағы шнек қамырды қалыптайтын құрылғыға береді; фарш шанағындағы шнек фаршты ротациялық сорапқа жеткізеді, ал сорап фаршты құбыр арқылы қалыптау аймағына жібереді. Қамыр конвейер таспасына түтік түрінде түсіп, ішіне фарш толтырылады. Бұдан кейін екі штамптайтын барабан тұшпараны қалыптап, ұн себу жүйесі жабысып қалуды азайтады.

6. Жұмысты орындау әдістемесі

1 Тұшпара автоматының құрылысымен танысу.
2 Автоматтың технологиялық сұлбасын тұрғызу.
3 Автоматтың кинематикалық сұлбасын тұрғызу.
4 Бөлшектер мен түйіндердің эскиздерін жасау.
5 Жұмыс органдарының айналу жиіліктерін анықтау.
6 Автомат өнімділігін анықтау.
7 Автомат қозғалтқышының қуатын анықтау.

7. Есептеулерді орындау (негізгі нұсқаулар)

7.1 Кинематикалық сұлба бойынша анықталатын шамалар

Кинематикалық сұлбаны тұрғызғанда төмендегі шамалар анықталуы керек:

тісті және шынжырлы берілістер үшін тістер саны;
сына белбеулі берілістегі шкивтердің диаметрлері;
беріліс қатынастары (жеке және жалпы);
қамыр шнегіне, фарш шнегіне және ротациялық сорапқа жалпы беріліс қатынастары;
таспалы транспортер жетекші барабанына жалпы беріліс қатынасы;
аралық біліктер мен жұмыс органдарының айналу жиіліктері;
айналу моменттері (жұмыс органдары мен аралық біліктер үшін).

7.2 Машина өнімділігін есептеу

Өнімділік формуласы

M = 60 · X · Z · n · q   (кг/сағ)

Z — бір барабандағы штамп ұяшықтарының саны;
n — штамптайтын диск/барабанның айналу саны (айн/мин);
X — қалыптайтын барабандар саны;
q — бір тұшпара массасы (г), қабылданады: q = 20 г.

Барабан айналу саны

n = V / (π · D)   (айн/мин)

V — транспортер таспасының жылдамдығы (м/мин), әдетте 3–5 м/мин;
D — барабан диаметрі (м).

Беріліс қатынасы арқылы

n = nₑ / u

nₑ — электрқозғалтқыштың айналу саны (айн/мин);
u — жалпы беріліс қатынасы.

7.3 Қозғалтқыш қуатын есептеу (негізгі тәуелділіктер)

Машинаға қажетті қозғалтқыш қуаты қамыр қоректендіргіші, фарш қоректендіргіші және таспалы транспортер үшін қажет қуаттардың қосындысымен анықталады:

N = N₁ + N₂ + N₃

Мұнда N₁, N₂, N₃ — сәйкесінше қамыр, фарш беру және транспортер жұмысына кететін қуаттар.

Ең үлкен қысымдар

P₁ — қамыр үшін: 1000 Н/см²
P₂ — фарш үшін: 200 Н/см²

Көлемдік шығындар

Жалпы көлемдік өнімділік:

Mₖ = M₁ + M₂
M₁ = 0.6 · Mₖ
M₂ = 0.4 · Mₖ

Ескертпе

Берілістердің пайдалы әсер коэффициенті (ПӘК) тісті, шынжырлы және сына белбеулі берілістердің ПӘК-тері арқылы есептеледі. Қуат қорының коэффициенті әдетте a = 1.1–1.3 аралығында алынады.

8. Пайдаланылған әдебиеттер

Еренғалиев А.Е., Қасенов Ә.Л., Орынбеков Д.Р. Ет өнеркәсібінің технологиялық жабдықтары. Шәкәрім атындағы Семей мемлекеттік университеті. Семей, 2010. 212 б.
Еренғалиев А.Е. Технологическое оборудование мясной промышленности: оқу құралы. Семипалатинск, 2002. 149 с.
Какимов А.К., Тулеуов Е.Т., Кудеринова Н.А. Переработка мясокостного сырья на пищевые цели. Семипалатинск: Тенгри, 2006. 130 с.
Какимов А.К. Механическая обработка и технология комбинированных мясных продуктов. Семипалатинск: СГУ им. Шакарима, 2006. 143 с.
Қасенов А.Л. Ет өнеркәсібіндегі технологиялық жабдықтар. Семей, 2002. 152 б.