Көбейткіштердің санға бөлінгіштігінің формуласы

Тәжірибе стансасы негізгі мектебі

Математика пәні • V класс • Жазба дәптер

Жинақтаған: Бисен Құдайберген Жетпісбайұлы Тәжірибе ауылы • 2010 ж.

«Ғылымның биігіне жетсең, әлемді де тани аласың!»

Алғысөз

Бұл жұмыс дәптері жалпы білім беретін 5-сыныпқа арналған Т.А. Алдабергенова мен Е.С. Байшолановтың (Алматы: «Атамұра», 2005) математика оқулығын тиімді меңгеруге көмектеседі. Оқулықтың алғашқы бетінде берілген шартты белгілерді күнделікті қолдануда мұғалім мен оқушының тәжірибесі кейде жеткіліксіз болып жатады.

Жаңа тақырыпты бастамас бұрын оқушылар дәптердегі сұрақтармен танысады. Осы арқылы мұғалім тақырыпты бекіту кезеңіне дейін оқушының қабілетіне сай түсіндіруге мүмкіндік алады. Оқушы қосымша жұмыс дәптері арқылы оқулықтан жауапты тауып, өз бетінше жазып үйренеді, қажет анықтамаларды жаттайды, есте сақтау қабілетін дамытады.

Тапсырмаларды жүйелі орындау нәтижесінде оқушы математика пәні бойынша мемлекеттік стандарт көлеміндегі білімді меңгеріп, пәнге қызығушылығын арттырады. Жұмыс дәптері уақытылы тексеріліп, бағаланып, сынып журналына белгіленіп отыруы тиіс. Бұл оқушының тақырыпты меңгеруін нығайтады, үй тапсырмасын ұқыпты орындауға ынталандырады және оқушылар арасында өзара жарыс тудырады.

Оқушы тек оқулықты оқып немесе мұғалім түсіндірмесін тыңдап қана терең білім ала бермейді. Сондықтан өздігінен жұмыс істеу дағдысын қалыптастыру маңызды. Жұмыс дәптері жаңа материалды меңгеруде, үй тапсырмасын әзірлеуде, білімді тексеруде және тақырыпты бекітуде қолданылатын тиімді құрал.

Бұл дәптер «Жаңа тақырып» жоспары ретінде де қызмет етеді: тапсырмаларды орындау арқылы оқушы өз білім деңгейін шынайы бағалай алады. Дәптер оқушының теориялық білімін жүйелеуге және тереңдетуге арналған.

Натурал сандар: кластар мен разрядтар

Бұл бөлім 5-сыныпта өткен материалды қайталауға, разрядтық құрылымды түсінуге және өлшем бірліктерімен жұмыс жасауға бағытталған.

Латын алфавиті (атаулары)

Төменде латын әріптерінің кең таралған атаулары көрсетілді (оқу тәжірибесіне қарай нұсқалар өзгеруі мүмкін).

Әріп	Атауы	Әріп	Атауы
A a	а	B b	бэ
C c	цэ	D d	дэ
E e	е	F f	эф
G g	джи	H h	эйч
I i	ай	J j	джей
K k	кей	L l	эль
M m	эм	N n	эн
O o	о	P p	пэ
Q q	кью	R r	эр
S s	эс	T t	ти
U u	ю	V v	вэ
W w	дабл-ю	X x	икс
Y y	игрек	Z z	зет

Ескерту: мәтіндегі кейбір атаулар жазылуы әртүрлі нұсқаларда кездесуі мүмкін. Мұнда оқу тәжірибесінде жиі қолданылатын атаулар берілді.

IV сынып материалын қайталау (сұрақтар)

Төмендегі тапсырмалар разрядтар, өлшем бірліктері, амалдар және қарапайым теңдеулер бойынша білімді қайталауға арналған.

1. 6-шы разряды 9-ға, 4-ші разряды 2-ге, 3-ші разряды 5-ке, 2-ші разряды 1-ге, 1-ші разряды 1-ге тең санды жазыңдар.
2. Жүз мыңды 10-ға көбейткенде көбейтінді неге тең?
3. Мыңдықтар класының бірліктерін атаңдар.
4. Алты жүздік, төрт ондық, үш бірліктен тұратын санды жазыңдар.
5. Тоғыз миллион және он үш миллион сандары қалай жазылады?
6. Миллиондар класының разрядтарын жазыңдар.
7. Солдан оңға қарай разряд бірліктері қалай артады?
8. 341 санын разрядтық қосынды түрінде жазыңдар.
9. Салыстырыңдар: 7063 пен 7033; 8449 бен 8449; 3321 мен 3321.
10. 1 тоннада неше килограмм бар?
11. Ауырлық өлшем бірліктерін атаңдар.
12. 1 метрде неше миллиметр бар?
13. Ұзындық өлшем бірліктерін атаңдар.
14. Квадраттың периметрі дегеніміз не?
15. Квадраттың және тіктөртбұрыштың ауданын қалай табады?
16. Уақыттың өлшем бірліктерін атаңдар.
17. 1 ғасырда неше жыл бар?
18. 3 сағат 24 минутта неше минут бар?
19. Қабырғасы 6 см квадраттың периметрі мен ауданын табыңдар.
20. 0 санына бөлуге болмайды.
21. 0 санын бөлуге болмайды (бөлгіш 0 бола алмайды).
22. 0-ге көбейтуге болады, бірақ 0-ге бөлуге болмайды.
23. 837 санын 3-ке баған түрінде көбейтуді орындап, түсіндіріңдер.
24. 837 санын 3-ке көбейткен нәтижені тексеру жолын көрсетіп, түсіндіріңдер.
25. Жылдамдық өлшем бірліктерін атаңдар.
26. Теңдеулерді шешіңдер:

x − 1509 = 2356

x + 3020 = 5820

x · 8 = 7280

30030 : x = 67
27. Қосылғыштардың орнын ауыстырғаннан қосынды өзгермейді.
28. Көбейткіштердің орнын ауыстырғаннан көбейтінді өзгермейді.
29. 1 га (гектар) қанша м²-қа тең?
30. 100 м² қанша арға тең?
31. Куб пен параллелепипедтің айырмашылығы қандай?
32. Үш таңбалы санды соңында бір нөлі немесе екі нөлі бар санға көбейту ережесін жазыңдар.
33. Теңсіздіктің дұрыс немесе бұрыс екенін тексеріңдер (мәтіндегі үлгілер бойынша).
34. Теңдеулерді шешіңдер (мәтіндегі үлгілер бойынша).
35. Өрнектің мәнін табыңдар:

a · 8, мұндағы a = 305

a + 375, мұндағы a = 246
36. Бөлуді баған түрінде орындап, тексеріңдер: 2262 : 87; 22320 : 36.
37. Қалдықпен бөлуді орындаңдар: 36681 : 96; 87399 : 215.
38. Сандарды салыстырыңдар: 515 835 және 563 1 001; 213 000; 739 999 және 740 000.
39. Кластарды атаңдар.
40. Әрбір класс неше разрядтан тұрады?
41. Үш таңбалы санға 1-ді қосқанда нәтиже қандай болады?
42. 0 санына екі таңбалы санды қосқанда қандай қосынды шығады?
43. Үш таңбалы саннан 1-ді азайтқанда нәтиже қандай болады?
44. Санды 1-ге және 0-ге көбейткенде нәтиже қалай өзгереді?
45. 0-ді санға бөлу және санды 1-ге бөлу туралы қорытынды жаса.
46. 1/2; 1/4; 1/10 бөлшектерінің нені білдіретінін түсіндір.
47. 1 сантиметрдің 1/10 бөлігі деген не?
48. Ойлаған санымды 17-ге бөлгенде 340 шықты. Қандай сан ойладым?
49. Транспортирмен бұрышты қалай өлшейді?
50. 348 000 санын 40-қа баған түрінде бөліп шығару жолын түсіндір.
51. Калькулятормен жұмыс істеу тәртібін түсіндір.

Тараулар мен тапсырмалар (қысқаша құрылым)

Төмендегі бөлімдер дәптер мазмұнындағы сұрақтар мен тапсырмалардың бағытын жүйелейді. Кейбір жолдар бастапқы мәтінде қысқартылып немесе белгісіз таңбалармен берілгендіктен, мұнда олар мағыналық тұрғыда біріздендіріліп ұсынылды.

I тарау

§ 1. Өрнектер

Санды өрнек, әріпті өрнек, математикалық өрнек ұғымдары
Коэффициент және әріптік өрнектегі коэффициенттер
Өрнек жазуда қолданылатын әріптер

§ 2–3. Қасиеттер және ықшамдау

Қосудың ауыстырымдылық және терімділік қасиеттері
Көбейтудің ауыстырымдылық қасиеті
Үлестірімділік заңы (қосуға және азайтуға қатысты)
Өрнекті ықшамдау және мәнін табу

§ 4–5. Теңдеу, периметр, аудан, көлем

Теңдеу және теңдеудің түбірі
Периметр формулалары: тіктөртбұрыш, үшбұрыш, квадрат
Аудан формуласы: тіктөртбұрыш, квадрат
Көлем: тікбұрышты параллелепипед, куб
Жол, заттың құны сияқты тәуелділіктер формуласы

II–VI тараулар

II тарау. Бөлінгіштік, жай және құрама сандар

Бөлінгіштік анықтамалары, еселік және бөлгіш
Жұп/тақ сандар, 2/5/10-ға бөлінгіштік белгілері
Жай және құрама сандар, қасиеттері
Жай көбейткіштерге жіктеу, ЕҮОБ және ЕКОЕ

III–IV тараулар. Бөлшектер

Үлес, жай бөлшек, аралас сан
Бөлшекті қысқарту, дұрыс/бұрыс бөлшек
Координаталық сәуле және координата
Жай бөлшектерді қосу, көбейту, бөлу
Санның бөлігін табу

V–VI тараулар. Ондық бөлшек, статистика, процент, калькулятор

Ондық бөлшектерді салыстыру, азайту, көбейту, бөлу
Дөңгелектеу және жуық мән
Арифметикалық орта, өзгеріс ауқымы, жиілік, мода
Микрокалькулятормен амалдар орындау
Процент: анықтама, түрлендірулер, есептер

Жазу үшін

Бұл бөлім оқушының есеп шығарудағы қадамдарын, анықтамаларды және қорытындыларды таза әрі жүйелі түрде жазып отыруына арналған.

Ескертпелер / анықтамалар

Есеп шығару барысы