Газ заңдарын үйрену әдістемесі
Пән туралы қысқаша мәлімет
Пән атауы
Физиканы оқыту технологиялары мен әдістемелері
050110 — «Физика» мамандығы студенттері үшін
Оқу форматы
Оқу түрі: күндізгі
Курс: 3
Семестр: 5
Қорытынды бақылау: емтихан
Кредит және сағат жүктемесі
Кредит
3
Барлығы
135 сағ.
Лекция
30
Практика
15
СӨЖ / ОБСӨЖ
45 / 45
Оқу-әдістемелік кешен (силлабус) типтік бағдарлама негізінде құрастырылған және пәнді меңгеру барысында студенттің білімі, машығы мен құзыретін жүйелі түрде дамытуға бағытталған.
Құрастырушы
доц. Ходжахмедов Э.
Жетісай, 2007
Факультет
«Физика және математика»
«Сырдария» университеті
Кафедра
Жалпы математика және физика
ОӘК кафедра, факультет және Ғылыми кеңесте талқыланып мақұлданады
Мазмұны (құжат құрылымы)
Оқу-әдістемелік кешен пәнді жоспарлау, оқыту және бағалау үдерістерін бір жүйеге келтіреді.
- 1. Алғы сөз
- 2. Жалпы мәліметтер
- 3. Курстың мақсаты мен міндеттері
- 4. Пререквизиттер және постреквизиттер
- 5. Жұмыс оқу жоспарынан көшірме
- 6. Оқу сабақтарының құрылымы
- 7. Студентке арналған ережелер
- 8. Сағаттардың тақырып бойынша бөлінуі
- 9. Лекция мазмұны
- 10. СӨЖ жоспары
- 11. ОБСӨЖ жоспары
- 12. Бақылау түрлері (сұрақ/жазбаша/тест)
- 13. Рейтингтік бақылау жүйесі
- 14. Оқу процесінің картасы
Алғы сөз
Бұл оқу-әдістемелік кешен «Физиканы оқыту технологиялары мен әдістемелері» пәні бойынша 050110 — «Физика» мамандығы студенттеріне арналған. Құжаттың мақсаты — оқытушының жұмысын тиімді ұйымдастыруға қажетті материалдарды бір арнаға біріктіру және пәнді меңгеру барысында студенттің білімін, машығын, біліктілігін жоғары деңгейге көтеру.
Кредиттік технология талаптарына сәйкес оқу құжаттары бір кешенге біріктірілген. Жұмыстық бағдарламада оқу жұмысының негізгі түрлері көрсетіледі: практикалық сабақтар, СӨЖ (студенттің өзіндік жұмысы), ОБСӨЖ (оқытушының басшылығымен студенттің өзіндік жұмысы).
Силлабус семестр басында әр студентке беріліп, пәнді жүйелі жоспарлауға, қызығушылықты арттыруға, шығармашылық және зерттеушілік қабілеттерді дамытуға ықпал етеді. Дәрістің қысқаша конспектісі негізгі ұғымдар мен терминдерді дәл енгізуге және тақырыпты оқуда назар аударатын тұстарды айқындауға көмектеседі.
Пәнді толық меңгеру үшін студент ұсынылған әдебиеттермен тұрақты жұмыс жасап, СӨЖ көлемін толық орындауы тиіс. Тест тапсырмалары пән бойынша білімді өзіндік тексеруге, рейтингтік бақылауға дайындалуға және емтиханға жүйелі әзірленуге арналған.
Жалпы мәліметтер
Оқытушы
- Аты-жөні
- Ходжахмедов Эрмат (доцент)
- Кафедра
- Жалпы математика және физика
- Кабинет
- 207
- Уақыты
- 09:00–18:00
Сабақ уақыты мен орны
Аудитория, уақыт және байланыс деректері оқу бөлімінің кестесіне сәйкес нақтыланады.
Аудиториялық сабақтар
Уақыты: ________
Аудитория: ________
СӨЖ / ОБСӨЖ
Уақыты: ________
Аудитория: ________
Курстың мақсаты мен міндеттері
Мақсаты
Бұл курс болашақ физика мұғалімінің мектептегі физиканы оқыту әдістемесі бойынша меңгеруге тиіс теориялық білім, дағды және іскерліктер көлемін айқындайды.
Негізгі басымдық — орта мектеп физика мұғалімдерінің кәсіби-педагогикалық даярлығын күшейту: физиканы оқыту әдістемесінің ғылыми негіздерін ашу, физикалық ұғымдарды қалыптастыру және негізгі заңдардың мазмұнын тәжірибемен байланыстыра түсіндіру.
Сабақта демонстрациялық экспериментті үлгілі орындау, кестелер мен диаграммалар, диапозитивтер, бейнематериалдар сияқты көрнекі құралдарды тиімді қолдану ерекше маңызды. Дәрістерде демонстрациялық тәжірибелерді дайындау мен көрсетуге студенттердің қатыстырылуы қолдау табады.
Міндеттері
- Физика курсын оқытудың ғылыми және психология-педагогикалық негіздерін меңгерту.
- Оқыту принциптері мен әдістерін, сабақ түрлері мен ұйымдастыру формаларын игерту.
- Оқу жоспарын құрастыру, оқу орнының түріне қарай мазмұнды таңдау және әдістемелік амалдарды қолдану.
- Қазіргі заманғы оқу құралдарымен жұмыс істеу әдістерін таныстыру (техникалық құралдар, көрнекілік, бағалау).
- Ғылыми және оқу-әдістемелік әдебиеттермен өз бетінше жұмыс істеуді дамыту; семинарларда баяндама және іскерлік ойын сабақтарын өткізу.
- Мектеп курсына әдістемелік талдау жасап, пәнаралық байланысты орнату және оқуды өмірмен байланыстыру жолдарын көрсету.
Ерекше назар: жаңа мазмұн бағыттары
Бағдарламада салыстырмалылық теориясының элементтері, жартылай өткізгіштер, кванттық физиканың элементтері және атом ядросы физикасы сияқты жаңа тақырыптарды оқыту әдістемесін қарастыру көзделеді. Сондай-ақ техникалық оқу құралдарын қолдану, факультативтік курстарды талдау, оқу процесін ұйымдастырудың жаңа формалары мен технологиялық оқыту әдістері енгізілген.
Пререквизиттер және постреквизиттер
Пәнді меңгеру барысында студент жалпы және теориялық физика, педагогика-психология және қолданбалы пәндер бойынша білімін тірек етеді.
| № | Пререквизиттер | Постреквизиттер |
|---|---|---|
| 1 | Математика | АСТ және термодинамика |
| 2 | Кванттық механика | Химия |
| 3 | Релятивистік механика | Астрономия |
| 4 | Атом және атом ядросы физикасы | Космофизика |
Оқу жұмысының құрылымы
Лекция
Тақырыпты меңгеруде негізгі бағыт береді: басты ұғымдар, терминдер, назар аударылатын түйіндер.
Практикалық сабақ
Талдау, салыстыру, тұжырымдау, мәселені анықтау және шешім ұсыну дағдыларын қалыптастырады.
СӨЖ
Үй тапсырмалары, әдебиетпен жұмыс, жеке ізденіс. Жүйелі орындау қорытынды нәтижеге тікелей әсер етеді.
ОБСӨЖ
Оқытушының көмегімен материалды меңгеру, түсінбеген тұстарды нақтылау және аралық бақылау.
Педагогикалық практикаға байланысы
Пән мазмұны педагогикалық практикада іске асатын іскерліктермен тікелей байланысты: сабақ жоспарын жасау, демонстрация мен көрнекілікті дұрыс таңдау, сыныптан тыс жұмыстарды ұйымдастыру, оқу мен тәрбиені бір жүйеде жүргізу. Практика кезеңдерінде үлгілі ашық сабақтарға қатысу, жоспарлау әдістерін меңгеру, сабақ конспектісін дайындау және өз бетінше сабақ өткізу дағдылары нығайтылады.
Студентке арналған ережелер
- Сабаққа кешікпеу.
- Сабақ барысында әңгімелеспеу, газет оқымау, сағыз шайнамау.
- Ұялы телефонды өшіріп қою немесе дыбысын сөндіру.
- Сабаққа іскерлік киім үлгісінде келу.
- Сабақтан қалмау; себепті жағдайда (ауру т.б.) деканатқа анықтама тапсыру.
- Қалдырылған сабақтар оқытушының кестесіне сәйкес өтеледі.
- Тапсырмалар орындалмаған жағдайда қорытынды баға төмендетіледі.
Тақырыптар бойынша сағаттардың бөлінуі (кредитке сәйкес)
Төмендегі кесте — лекция, практика, СӨЖ және ОБСӨЖ жүктемесінің тақырыптарға бөліну үлгісі.
| № | Тақырып | Лекция | Практика | СӨЖ | ОБСӨЖ |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | Жалпы білім беретін орта мектепте механиканы оқыту әдістемесі | 1 | — | 2 | 1 |
| 2 | Механиканың физика курсындағы ерекшелігі | 1 | — | 1 | 2 |
| 3 | Бөлімнің құрамы мен мазмұны | 1 | — | 2 | 1 |
| 4 | Механикадағы қозғалысты сипаттаудың негізгі тәсілдері | 1 | — | 1 | 2 |
| 5 | Динамика заңдары және негізгі ұғымдарды талдау | 1 | — | 2 | 1 |
| 6 | Динамика заңдары мен негізгі ұғымдарын оқыту әдістемесі | 1 | — | 1 | 2 |
| 7 | Сақталу заңдарын оқыту: әдістері мен талдауы | 1 | — | 2 | 1 |
| 8 | Механикалық тербелістер мен толқындарды оқыту әдістемесі | 1 | — | 1 | 2 |
| 9 | Мектеп курсындағы молекулалық физика: құрамы мен мазмұны | 1 | — | 2 | 1 |
| 10 | Жылулық құбылыстарды статистикалық және термодинамикалық әдістермен оқыту | 1 | — | 1 | 2 |
| 11 | Молекулалық-кинетикалық теория негіздерін оқыту әдістемесі | 1 | — | 2 | 1 |
| 12 | Газ заңдарын оқыту әдістемесі | 1 | — | 1 | 2 |
| 13 | Термодинамиканы оқыту әдістемесі | 1 | — | 2 | 1 |
| 14 | Температура ұғымын қалыптастыру | 1 | — | 1 | 2 |
| 15 | Температура ұғымын қалыптастыру кезеңдері | 1 | — | 2 | 1 |
| 16 | Мектеп курсындағы «Электродинамика» бөлімі | 1 | — | 1 | 2 |
| 17 | Электродинамиканың негізгі ұғымдарын ғылыми-әдістемелік талдау | 1 | — | 2 | 1 |
| 18 | Электродинамиканың негізгі ұғымдарын қалыптастыру | 1 | — | 1 | 2 |
| 19 | Электромагниттік өрістің көріністерін оқыту әдістемесі | 1 | — | 2 | 1 |
| 20 | «Электродинамика» бөлімін оқытудағы заттың құрылысы мен қасиеттері | 1 | — | 1 | 2 |
| 21 | Электромагниттік тербелістерді оқыту әдістемесі | 1 | — | 2 | 1 |
| 22 | Электромагниттік толқындарды оқыту әдістемесі | 1 | — | 1 | 2 |
| 23 | Арнайы салыстырмалылық теория элементтерін оқыту әдістемесі | 1 | — | 2 | 1 |
| 24 | «Кванттық физика» бөлімі және оны оқытудағы әдістемелік ерекшеліктер | 1 | — | 1 | 2 |
| 25 | Жарық кванттарын оқыту әдістемесі | 1 | — | 2 | 1 |
| 26 | Атом құрылысын оқыту әдістемесі | 1 | — | 1 | 2 |
| 27 | Атом ядросын оқыту әдістемесі | 1 | — | 2 | 1 |
| 28 | Қорытындылау сабақтары: мазмұны және өткізу әдістемесі | 1 | — | 1 | 2 |
| 29 | Базалық мектептердегі физика курсы | 1 | — | 2 | 1 |
| 30 | Базалық мектеп курсы: мазмұны, құрылымы және оқытудағы ерекшеліктер | 1 | — | 1 | 2 |
| Барлығы | 30 | 15 | 45 | 45 | |
Ескерту: Бастапқы мәтіндегі кейбір жолдарда сағаттардың орналасуы біркелкі берілмегендіктен, кесте мазмұны құрылымдық түрде ықшамдалып ұсынылды. Нақты бөлініс жұмыс оқу жоспарымен қайта тексеріледі.
Лекцияның қысқаша курсы (үзінді)
1-лекция: Жалпы білім беретін орта мектепте механиканы оқыту әдістемесі
Ұзақтығы: 1 сағат
1. Тәлімдік қыры
Механиканың негізгі ұғымдары (масса, күш, импульс, энергия және т.б.) — физика ғылымын түсіндіретін іргелі «құралдар». Осы тұрғыдан механика физиканың фундаменті ретінде қарастырылады. Оқушылар Ньютонның классикалық механикасы, бүкіләлемдік тартылыс, импульс пен энергияның сақталу заңдары, механикалық жүйелердің тепе-теңдік шарттары сияқты мазмұнмен танысады.
2. Тәрбиелік қыры
Механиканы оқыту табиғат құбылыстарын ғылыми тұрғыдан түсінуге, еңбекке құрмет пен ізденіске ынта қалыптастыруға ықпал етеді. Техника мен өндірістегі механикаландыру үдерістеріне ғылыми көзқарас дамиды. Реактив қозғалыс тақырыбында К. Э. Циолковский, Ф. А. Цандер еңбектері, сондай-ақ С. П. Королевтің көпсатылы басқарылатын зымыран жасаудағы рөлі сияқты тарихи мысалдарды қолдану орынды.
«Егер ізденістерім бірқатар қажетті нәтижелерге жеткізсе, ол тек еңбек пен сабырдың арқасы» — И. Ньютон (мәнмәтін бойынша).
3. Дамытушылық қыры
Механиканың логикалық құрылымы оқушылардың диалектикалық, теориялық және логикалық ойлауын дамытуға мүмкіндік береді. Талдау мен синтез, индукция мен дедукция сияқты жалпы таным әдістері арқылы интеллектуалдық және шығармашылық қабілеттері жетілдіріледі.
Негізгі әдебиеттер (үзінді)
- С. Е. Каменецкий. Теория и методика обучения физике в школе. Частные вопросы. М.: «Академия», 2000.
- Временный государственный стандарт. Общее среднее образование. Физика / под ред. Ю. И. Дика. М.: РАО, 1993.
- В. С. Зворыкин және т.б. Методика преподавания физики в средней школе. М.: Просвещение, 1987.
- В. Г. Разумовский және т.б. Основы преподавания физики в средней школе. М.: Просвещение, 1984.
- В. П. Орехова, А. В. Усова. Методика преподавания физики в 8–10 классах. М.: Просвещение, 1980.
Қосымша әдебиеттер (үзінді)
- Ю. И. Дик, И. К. Турышева. Межпредметные связи курса физики средней школы. М.: Просвещение, 1987.
- А. А. Покровский. Кабинет физики средней школы. М.: Просвещение, 1982.