Мемлекеттік әкімшілік қызметші мемлекеттік саяси қызметшілердің құрамына кірмейтін, мемлекеттік органдарды тұрақты кәсіби негізде лауазымдық өкілеттілікті жүзеге асыратын мемлекеттік қызметші
Мемлекеттік басқару жүйесіндегі мемлекеттік қызмет қоғаммен тығыз байланысты. Мемлекет қоғаммен әрекеттескендіктен, қоғамның әрбір мүшесі белгілі бір деңгейде мемлекеттік басқаруға қатыса алады: азаматтар сайлауға қатысады, мемлекеттік органдарға өтініш білдіреді, ал кей жағдайда басқару ықпалының объектісіне айналады.
Мемлекеттік қызметкерлер де қоғамда қалыптасып, сол ортада кәсіби тұрғыдан шыңдалады. Қоғамның адами әлеуеті қандай болса, мемлекеттік органдардағы кадрлардың сапасы да соған сай келеді. Дегенмен, азаматтардың белгілі бір бөлігі мемлекеттік ұйымдастыру-басқару функцияларын орындауға арнайы кәсіби даярлықпен келеді.
Құқықтық негіз
Қазақстан Республикасында мемлекеттік қызметті реттейтін негізгі құқықтық актілердің бірі — 1999 жылы қабылданған «Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызмет туралы» заңы. Аталған заңға сәйкес мемлекеттік қызмет лауазымдары екі санатқа бөлінеді: әкімшілік және саяси.
Мемлекеттік қызмет лауазымдарының түрлері
Мемлекеттік әкімшілік қызметші
Мемлекеттік әкімшілік қызметші — мемлекеттік саяси қызметшілер құрамына кірмейтін, мемлекеттік органдарда тұрақты кәсіби негізде лауазымдық өкілеттіктерді жүзеге асыратын мемлекеттік қызметші.
Мемлекеттік саяси қызметші
Мемлекеттік саяси қызметші — тағайындалуы (немесе сайлануы), қызметтен босатылуы және қызметі саяси-айқындаушы сипатта болатын, сондай-ақ саяси мақсаттар мен міндеттерді іске асыруға жауап беретін мемлекеттік қызметші.
ҚР мемлекеттік қызметшісінің анықтамасы
Қазақстан Республикасының мемлекеттік қызметшісі — мемлекеттік органдарда заңдарда белгіленген тәртіппен республикалық немесе жергілікті бюджет қаражатынан, не Қазақстан Республикасы Ұлттық банкінің қаражатынан ақы төленетін қызметті атқаратын және мемлекеттің міндеттері мен функцияларын іске асыру мақсатында лауазымдық өкілеттіктерді жүзеге асыратын Қазақстан Республикасының азаматы.
Негізгі тірек ұғымдар
- Қоғаммен байланыс: мемлекеттің азаматтармен үздіксіз өзара әрекеттесуі.
- Кәсіби негіз: қызметті тұрақты түрде атқару және құзыретке сүйену.
- Лауазымдық өкілеттік: заңмен бекітілген құқықтар мен міндеттер жиынтығы.
- Әкімшілік және саяси лауазымдар: мемлекеттік қызмет құрылымындағы негізгі екі санат.