Қарға қарғаның көзін шүқымайды - Рука руку моет

Қазақ және орыс мақал-мәтелдері: мағынасы жақын даналықтар

Төменде қазақ мақал-мәтелдері мен оларға мағынасы жағынан сәйкес келетін орыс тіліндегі баламалар берілді. Кейбірі тура аудармаға жақын, ал кейбірі ойы мен астары үйлесетін мақалдар. Бұл тізім күнделікті өмірде жиі кездесетін тақырыптарды — сөздің салмағын, еңбектің қадірін, сабыр мен сақтықты, уақыт пен жауапкершілікті — айқын көрсетеді.

Сөз, уәде және іс

  • Айтылған сөз — атылған оқпен тең

    Слово — не воробей: вылетит — не поймаешь

  • Ер жігітті сөзіне қарап емес, ісіне қарап бағала

    О человеке судят не по словам, а по делам

  • Сөз — сабан, іс — дән

    Слова не должны расходиться с делами

  • Өтіріктің құйрығы бір-ақ тұтам

    Шила в мешке не утаишь

  • Сөз жүйесін тапса, мал иесін табар

    Чем меньше разговоров, тем лучше для дела

  • Кімді айтса, сол келеді

    Лёгок на помине

Сақтық, сабыр және байып

  • Сақтықта қорлық жоқ

    Предупреждён — значит вооружён

  • Жатқан жыланның құйрығын баспа

    Не буди лиха, пока оно тихо

  • Жеті рет өлшеп, бір рет кес

    Семь раз отмерь, один раз отрежь

  • Әлін білмеген — әлек

    Не зная броду, не лезь в воду

  • Көтере алмас шоқпарды беліңе байлама

    Взялся за гуж — не говори, что не дюж

  • Біреу жәбір етсе, сен сабыр ет

    Что полезно одному, то другому вредно

Еңбек, оқу және табандылық

  • Еңбек етсең — емерсің

    Терпение и труд всё перетрут

  • Еңбексіз — өнбек жоқ

    Без труда нет плода

  • Оқусыз білім жоқ, білімсіз күнің жоқ

    Век живи — век учись

  • Игіліктің ерте-кеші жоқ

    Москва не сразу строилась

  • Темірді қызғанда соқ

    Куй железо, пока горячо

  • Іздеген мұратына жетеді

    Где охота, там и уменье

Уақыт, шешім және нәтиже

  • Әр нәрсенің өз уақыты бар

    Всякому овощу своё время

  • Бүгінгі істі ертеңге қалдырма

    Не откладывай на завтра то, что можешь сделать сегодня

  • Әр істің басын шалғаның — нәтижесіз қалғаның

    За всё браться — ничего не сделать

  • Болар іс болды, бояуы сіңді

    Что с возу упало, то пропало

  • Бір өткеннен екі өтпек жоқ

    Один пирог два раза не съешь

Адам мінезі, орта және қоғам

  • Сүтпен сіңген мінез сүйекпен кетеді

    Горбатого могила исправит

  • Қарға қарғаның көзін шұқымайды

    Рука руку моет

  • Көптің ойы — кемеңгер

    Сколько голов, столько умов

  • Талғамға талас жоқ

    О вкусах не спорят

  • Жалпақ шешей — жалбақай

    И нашим, и вашим: всем спляшем

Өмір тәжірибесі: үміт, қиындық, әзіл

  • Өмір бар жерде — үміт бар

    Где жизнь, там и надежда

  • Өлгеннің соңынан өлмек жоқ

    Слезами горю не поможешь

  • Жұт — жеті ағайынды

    Беда одна не приходит

  • Соңғы түйенің жүгі ауыр

    Последняя капля переполняет чашу

  • Сойылды соңғы соққан жеңеді

    Хорошо смеётся тот, кто смеётся последним

  • Аштық — ең жақсы аспаз

    Голод — лучший повар

  • Қанағат қарын тойғызар

    На безрыбье и рак — рыба

  • Қайтқан малда қайыр бар

    Долг платежом красен

  • Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды

    Нет дыма без огня

  • Бір қарын майды бір құмалақ шірітеді

    Паршивая овца всё стадо портит

  • Екі қоянды бір оқпен атып алу

    Убить двух зайцев одним выстрелом

  • Түймедейді түйедей қылу

    Делать из мухи слона

  • Қорыққанға қос көрінеді

    Не так страшен чёрт, как его малюют

  • Салың суға кетпесін

    Не вешай носа

  • Жаңалық жоқ болса — сол жақсы жаңалық

    Отсутствие новостей — хорошая новость

Қысқа ескертпе

Кейбір жолдарда берілген орысша нұсқа дәлме-дәл емес, бірақ мағыналық тұрғыдан жақын балама ретінде қолданылған. Мақал-мәтелдің құндылығы — сөздің өзінде ғана емес, оны қай жерде және қалай орынды қолдана білуде.

Ерте тұрған әйелдің бір ісі артық

Кто рано встаёт, того удача ждёт

Ерте тұрған еркектің ырысы артық

Кто рано встаёт, тому Бог подаёт

Ыдыс-аяқ сылдырамай тұрмайды

В семье не без ссоры (мағынасы жақын)

Айдағаны бес ешкі, ысқырығы жер жарады

Звону много, толку мало

Шешінген судан тайынбас

Либо пан, либо пропал

Үндемегеннен үйдей пәле шығады

В тихом омуте черти водятся

Қанаттының бәрі сұңқар емес

Кто слишком высоко летает, тот низко падает

Арынды жасыңнан сақта

Честность — лучшая политика

Кеңесіп пішкен тон келте болмас

Ум хорошо, а два лучше