Кристоф Виллибальд Глюк туралы
Операның мәні: тыңдау ғана емес, тәрбиелеу
Кристоф Виллибальд Глюк өз шығармашылығында операны ерекше жоғары бағалады. Оның пікірінше, операны адамдар тек тыңдап қана қоймай, одан өнеге алып, тәрбие де көруі керек. Сондықтан композитор үшін операның мазмұны шешуші рөл атқарды: музыка драманы айқындап, ойды анық жеткізуге қызмет етуі тиіс болды.
Глюктің қағидасы
Операда музыка драманың соңынан еріп, эмоциялық-психологиялық күй арқылы мазмұнды ашуы қажет.
Либретто мен драманы жаңарту
Глюк опера реформасын, ең алдымен, либретто реформасы деп санады. Ол өз операларының басқа композиторлардың туындыларына ұқсамауын, драманың артық күрделіліктен арылып, қарапайым әрі түсінікті болуын қалады. Мазмұн жоғары деңгейде болып, адамды тәртіпке шақыратын қатаң әрі жоғары этикалық идеалға сай келуі маңызды еді.
Тақырыптық өзек
- Батырлық және ортақ игілік үшін күрес
- Халықтың амандығы мен бақыты жолындағы ерлік
- Жақын адам үшін жан беру, адалдық
Осы тақырыптар арқылы Глюк, әсіресе, жастарға адамгершілік қасиеттерді — адалдықты, жауапкершілікті, моральдық беріктікті — түсіндіруді көздеді.
Музыкалық тіл: қарапайымдылық пен айқындық
Глюктің операларының басты айырмашылығы — мазмұнның адам жанына жақын болуы. Онда күнделікті өмірде кездесетін әрекеттер, адамдық қасиеттер және табиғи қарапайымдылық драмалық музыкамен үйлесіп жатады. Композитор темпті сәл баяулатып, вокалға көбірек мән берді.
Seria операсының ариясын қайта қарастыру
Ол seria операсындағы ария дәстүріне сүйене отырып, артық әшекейлерді азайтты. Соның нәтижесінде әуен кеңірек, толық әрі мазмұнға қызмет ететін сипат алды. Композитор тұрмыс-тіршілікке жақын әуендерді де қолдануға ұмтылды, өйткені әуеннің өзі драманың тірегі болуы керек деп білді.
Сөз, речитатив және оркестр: біртұтас драмалық жүйе
Глюк үшін сөз бен әуеннің үйлесуі — басты талаптардың бірі. Ол осы сәйкестікті табу үшін көп еңбек етті. Secco речитативтерін сүйемелденген речитативтермен алмастырып, драмалық әрекеттің үзілмеуін қамтамасыз етті.
Речитатив реформасы
Құрғақ secco орнына оркестр сүйемелімен айтылатын речитатив енгізіліп, сөздің мәні күшейтілді.
Оркестрдің рөлі
Оркестр сүйемелдеуі операның мазмұнын ашып, формасын айқындап, орындалу мінезін белгілейтін маңызды күшке айналды.
Ария формасын ықшамдау
Глюк үлкен da capo формасынан бас тартып, импровизаторлық еркіндікке көбірек жол ашты. Оның шығармаларында шағын, аяқталған ариялар кездеседі: мұнда мақсат — сөз бен әуеннің табиғи бірлігі және кейіпкердің ойын барынша толық жеткізу.
Хор, балет және увертюра: операны байытқан элементтер
Глюк операларында жаңаша қолданылған хор маңызды орын алды: ол драмалық кеңістікті кеңейтіп, шығарманың әсерін күшейтті. Балет те операның мәнді элементтерінің бірі болды. Композитор би нөмірлерін енгізе отырып, француз стилін дәл көшірмей, өзіне тән ерекше шешім ұсынды.
Увертюра туралы көзқарасы
Глюк операға увертюраны жүйелі түрде енгізіп, оны жай кіріспе емес, спектакльмен біртұтас дүние деп түсінді: опера мен увертюра — бір бүтін.