Қордан төленетін әлеуметтік төлемдер

Қордың активтері — әлеуметтік аударымдар, мерзімі өткен төлемдер үшін өсімпұл, инвестициялық табыс және өзге түсімдер; комиссиялық сыйақылар, әлеуметтік төлемдерге бағытталған қаражат және қате/артық төленген сомаларды қайтару шегерілгеннен кейін Қорға түсетін түсімдер.

Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры (Қор) — әлеуметтік аударымдарды жинауды және әлеуметтік қатер туындаған қатысушыларға (асыраушысынан айырылған жағдайда отбасы мүшелерін қоса) төлемдер жүргізуді жүзеге асыратын заңды тұлға.

Асыраушы — өз табысы есебінен асырауындағы еңбекке қабілетсіз отбасы мүшелерін қамтамасыз ететін адам.

Табысты ауыстыру коэффициенті — әлеуметтік төлемнің әлеуметтік аударымдарды есептеу кезінде негізге алынған табыс мөлшеріне қатынасын айқындайтын коэффициент.

Асырауындағылар санының коэффициенті — қайтыс болған (не сотпен хабар-ошарсыз кеткен, қайтыс болды деп жарияланған) асыраушының асырауында болған отбасы мүшелерінің санын ескеретін коэффициент.

Қатысу стажының коэффициенті — міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесіне қатысу стажына (күнтізбелік уақыттың жалпы мөлшеріне) қарай анықталатын коэффициент.

Еңбек ету қабілетінен айырылу коэффициенті — қатысушының еңбекке қабілеттілігін жоғалту дәрежесіне қарай белгіленетін коэффициент.

Әлеуметтік аударымдарды есептеу объектісі — жұмыс берушінің қызметкерге орындалған жұмыс/көрсетілген қызмет үшін табыс түрінде төлейтін шығыстары; ал өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам үшін — оның алатын табыстары.

Әлеуметтік аударымдарды төлеуші (төлеуші) — заңда белгіленген тәртіппен аударымдарды есептеп, Қорға төлейтін жұмыс беруші немесе өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам.

Әлеуметтік төлемді алушы (алушы) — өзі үшін әлеуметтік аударымдар жүргізілген (немесе өзі төлеген) және уәкілетті орган әлеуметтік төлем тағайындау туралы шешім шығарған адам; қатысушы қайтыс болған жағдайда — асырауындағы отбасы мүшелері.

Өзін-өзі жұмыспен қамтыған адам — табыс әкелетін жұмыспен өзін қамтамасыз ететін дара кәсіпкер, жеке нотариус, жеке сот орындаушысы, адвокат; сондай-ақ арнаулы салық режиміндегі шаруа/фермер қожалықтарында — қожалық басшысы және кәмелетке толған мүшелері (тиісті күнтізбелік жылдан бастап).

Міндетті әлеуметтік сақтандыру жүйесі — мемлекет белгілейтін және кепілдік беретін, қатысушылар арасындағы қатынастарды реттейтін нормалар мен ережелер жиынтығы.

Әлеуметтік төлемдер — Қор алушының пайдасына жүзеге асыратын ай сайынғы төлемдер.

Әлеуметтік аударымдар — қатысушыға (асыраушысынан айырылса — отбасы мүшелеріне) әлеуметтік төлемдер алу құқығын беретін, Қорға төленетін міндетті төлемдер.

Әлеуметтік қатер — табысынан айырылуға әкелген оқиға (еңбек қабілетінен айырылу, жұмысынан айырылу, асыраушысынан айырылу, жүктілік/босану, асырап алу, бала күтімі) және соның салдарынан әлеуметтік төлем алуға құқықтың туындауы.

Әлеуметтік аударымдар ставкасы — аударымдарды есептеу объектісіне процентпен белгіленетін, Қорға төленетін тіркелген мөлшер.

Уәкілетті ұйым (Орталық) — аймақтарда аударымдар мен төлемдерді аударуды жүзеге асыратын, дербестендірілген орталықтандырылған есеп жүргізетін, құрылымдық бөлімшелері бар мемлекеттік кәсіпорын.

Уәкілетті орган — Қор қызметін реттеу, бақылау және қадағалау функцияларын жүзеге асыратын мемлекеттік орган.

Әлеуметтік төлемдер тағайындау жөніндегі уәкілетті орган — халықты әлеуметтік қорғау саласындағы орталық атқарушы орган және оның аумақтық бөлімшелері.

Еңбек ету қабілетінен айырылу — жұмысты орындау/қызмет көрсету қабілетінің жоғалуы; дәрежесі пайыздық қатынаспен көрінеді.

Қатысушы — өзі үшін әлеуметтік аударымдар төленетін және әлеуметтік қатер жағдайы басталғанда әлеуметтік төлем алуға құқығы бар жеке адам.

1) Қор қызметі мен қаржы тұрақтылығын қамтамасыз ететін нормалар мен лимиттерді белгілеу

2) Ұлттық Банк арқылы инвестициялық қызметті жүзеге асыру

3) инвестициялық басқару операцияларын Ұлттық Банкте есепке алу

4) Қордың өз қаражаты мен активтерін бөлек есепке алу

5) қызметті қамтамасыз ету шығыстарына шектеулер енгізу

6) жыл сайын аудит жүргізудің міндеттілігі

7) қаржылық есептілікті заңнамада белгіленген тәртіппен ұсыну

8) инвестициялауға арналған қаржы құралдарының тізбесін Үкімет айқындауы

Құқықтары

• әлеуметтік төлем тағайындау немесе тағайындаудан бас тарту туралы шешім қабылдау;
• еңбек ету қабілетінен айырылу дәрежесін белгілеу;
• құжаттардың дұрыстығын тексеру;
• құжаттарды қабылдау және жіберу талаптарын белгілеу.

Міндеттері

• шешім туралы өтініш берушіге Орталықтың құрылымдық бөлімшелері арқылы жазбаша хабарлау;
• төлемдердің уақтылы және толық тағайындалуы мен алынуын бақылауды қамтамасыз ету;
• тағайындау және алу мәселелері бойынша қажетті түсіндірмелер беру.

Құқықтары

• уәкілетті органға беру үшін құжаттарды қабылдау және жиынтықтылығын тексеру;
• уәкілетті орган шешімі негізінде Қорға ақша аудару туралы сұрау салу;
• көрсетілген қызметтер үшін республикалық бюджеттен қаражат алу.

Ескерту: 2-тармақтың 1) тармақшасына 2012.01.01 бастап ҚР 2007.01.12 № 224 Заңымен өзгеріс енгізіледі.

Міндеттері

• әлеуметтік жеке код негізінде есеп жүргізу және аптасына бір рет салық органдарымен бірге түсімдерді тексеру;
• ұстап қалулар туралы алушыларды хабардар ету;
• артық төленген сомаларды қайтару қажет болса, алушыға хабарлау;
• қызмет көрсетудің тең жағдайларын қамтамасыз ету;
• әлеуметтік аударымдарды банктік үш күн ішінде Қорға аудару;
• құжаттарды ресімдеу және уәкілетті органға мерзімінде беру;
• алушыларға төлемдердің уақтылы аударылуын қамтамасыз ету;
• артық төленген аударымдарды төлеушілерге банктік үш күн ішінде қайтару;
• ақпараттың құпиялылығын қамтамасыз ету (заңда көзделген жағдайлардан басқа);
• қажетті есептілікті уәкілетті органға және Қорға ұсыну;
• төлемдер алу мәселелері бойынша түсіндірме беру.

Құқықтары

• әлеуметтік қатер жағдайы басталғанда Орталық арқылы төлем тағайындауға өтініш беру;
• мемлекеттік жәрдемақылардан бөлек, Қордан әлеуметтік төлемдер алу;
• төлеушіден, Орталықтан және Қордан аударымдар мен төлемдердің толықтығы және уақтылығы туралы ақпаратты сұрату және тегін алу;
• уәкілетті органның, өзге органдардың, Орталықтың және Қордың әрекеттеріне шағымдану.

Міндеттері

• әлеуметтік төлем тағайындауға қажетті құжаттарды заңда белгіленген тәртіппен ұсыну;
• қате төленген сомаларды қайтару;
• заңда көзделген жағдайларда қайта куәландырудан өту және мерзімдерді сақтау.

Құқықтары

• қате төленген әлеуметтік аударым сомаларын қайтарып алу;
• аударылған сомалар туралы ақпаратты Орталықтан заңда белгіленген тәртіппен сұрату және тегін алу;
• осы Заңға сәйкес өзге де құқықтарын іске асыру.

Міндеттері

• әлеуметтік аударымдарды және уақтылы/толық төлемегені үшін өсімпұлды толық көлемде төлеу;
• Қорға төленетін аударымдарды есептеу мен қайта есептеуді, сондай-ақ өсімпұл есептеуді дербес жүргізу;
• есептелген және аударылған әлеуметтік аударымдар бойынша салық органдарына есептілік ұсыну.