Қысқа мерзімді қаржылық міндеттемелер
Оқу-тәжірибелік құрал
Бухгалтерлік есепке арналған заңнамалық-нормативтік құжаттардың әдістемелік жинағы
Қазтұтынуодағы Қарағанды экономикалық университеті, Экономика, бизнес және құқық колледжі. Қарағанды, 2008 жыл.
Көлемі
350 бет
Құрастырушылар және рецензенттер
Жинақтап құрастырған
Өмірбаева З.М.
Сын берушілер
- Мадиева К.С. — э.ғ.к., ҚҚЭУ профессоры
- Абудова Р.А. — «Сарыжайлау» МСК ДҮ бас бухгалтері
Бұл жинақ не үшін қажет?
Оқу-тәжірибелік құралда кәсіпорындарда бухгалтерлік есепті жүргізуге қажетті заңнамалық, нормативтік-құқықтық құжаттар мен ережелер жүйеленіп берілген. Басылым экономика саласындағы мамандықтарда оқитын білім алушыларды әдістемелік материалдармен қамтамасыз етуге арналған.
Құралда нормативтік құжаттармен қатар оқу бағдарламасы аясында қарастырылатын бухгалтерлік есеп материалдары және экономикада жиі қолданылатын терминдерге қысқаша түсіндірмелер ұсынылған. Бұл жинақ студенттерге, колледж оқушыларына және бухгалтерлік есепті өз бетінше меңгеретін тұлғаларға да пайдалы.
Жинақтың мазмұны (негізгі құжаттар)
- Бухгалтерлік есептің үлгілік шоттар жоспары
- «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» ҚР Заңы
- ҰҚЕС №1 және ҰҚЕС №2
- Бухгалтерлік есепті жүргізу ережелері
- Есеп саясатының үлгісі
- Еңбек кодексі
- ҰҚЕС №2 бойынша типтік операциялар
ҰҚЕС №1 және №2: кімдер үшін?
ҰҚЕС №1
Жеңілдетілген декларация негізінде арнайы салық режимдерін қолданатын шағын кәсіпкерлік субъектілері үшін бухгалтерлік есеп жүргізу және қаржылық есептілік жасау тәртібін айқындайды. Атап айтқанда, шаруа немесе фермерлік қожалықтарға, ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіретін заңды тұлғаларға арналған.
ҰҚЕС №2
Шағын және орта кәсіпкерлік субъектілерінің бухгалтерлік есеп жүргізуі мен қаржылық есептілік жасауының тәртібін белгілейді.
Үлгілік шоттар жоспары (ҚР ҚМ бұйрығы №185)
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2007 жылғы 23 мамырдағы №185 бұйрығымен бекітілген.
Құрылымы
4 таңбалы шот нөмірлері
Жалпы ережелер
- Үлгілік жоспар «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» ҚР Заңына сәйкес әзірленген.
- Қаржылық есептілік элементтерін топтауға және оларды құндық мәнде ағымдағы көрсетуге арналған.
- Синтетикалық шоттар өтімділігі төмендеу тәртібімен орналастырылады.
- Шот нөмірі 4 таңбадан тұрады: 1-і — бөлім, 2-і — кіші бөлім, 3-і — синтетикалық шоттар тобы, 4-і — ұйым дербес айқындайтын ішкі жіктеу.
- Талдамалық есепті жүргізу тәртібін дара кәсіпкер немесе ұйымның уәкілетті тұлғалары ұйым қажеттіліктерін және қолданыстағы заңнама мен құрылтай құжаттарын негізге ала отырып белгілейді.
1-бөлім: Қысқа мерзімді активтер
Бұл бөлім қысқа мерзімді ретінде жіктелетін ұйым активтерін есепке алуға арналған және келесі кіші бөлімдерді қамтиды: 1000–1600.
1000 — Ақша қаражаты
- 1010 — Кассадағы ақша қаражаты
- 1020 — Жолдағы ақша қаражаты
- 1030 — Ағымдағы банктік шоттардағы ақша қаражаты
- 1040 — Карт-шоттардағы ақша қаражаты
- 1050 — Жинақ шоттарындағы ақша қаражаты
- 1060 — Өзге ақша қаражаты
1100 — Қысқа мерзімді қаржы инвестициялары
- 1110 — Қысқа мерзімді ұсынылған қарыздар
- 1120 — Саудаға арналған қысқа мерзімді қаржы активтері
- 1130 — Өтеуге дейін ұсталынатын қысқа мерзімді инвестициялар
- 1140 — Сату үшін қолда бар қысқа мерзімді қаржы инвестициялары
- 1150 — Өзге қысқа мерзімді қаржы инвестициялары
Ескерту: Қаржы активтері қысқа мерзімді перспективада пайда алуға бағытталған портфельдің бөлігі болса, сатып алу себептеріне қарамастан саудаға арналған ретінде жіктеледі. Туынды қаржы активтері, хеджирлеудің тиімді құралы ретінде анықталған жағдайларды қоспағанда, саудаға арналған деп қаралады.
1200 — Қысқа мерзімді дебиторлық берешек
- 1210 — Сатып алушылар мен тапсырысшылар
- 1220 — Еншілес ұйымдар
- 1230 — Қауымдастырылған және бірлескен ұйымдар
- 1240 — Филиалдар мен құрылымдық бөлімшелер
- 1250 — Қызметкерлер
- 1260 — Жалдау бойынша
- 1270 — Алуға қысқа мерзімді сыйақылар
- 1280 — Өзге дебиторлық берешек
- 1290 — Күмәнді талаптар бойынша резерв
1300 — Қорлар
Қарапайым қызмет барысында сатуға арналған, сату үшін өндіріс процесінде болатын немесе өндірісте/қызмет көрсету кезінде пайдаланылатын шикізат пен материалдар нысанындағы активтерді есепке алуға арналған.
- 1310 — Шикізат және материалдар
- 1320 — Дайын өнім
- 1330 — Тауарлар
- 1340 — Аяқталмаған өндіріс
- 1350 — Өзге қорлар
- 1360 — Қорларды есептен шығару бойынша резерв
1400 — Ағымдағы салық активтері
Бюджетпен есеп айырысу кезінде артық төленген салықтар мен міндетті төлемдер сомаларын, сондай-ақ шот-фактуралар бойынша есепке жатқызылатын ҚҚС сомасын көрсетуге арналған.
- 1410 — Корпорациялық табыс салығы
- 1420 — Қосылған құн салығы
- 1430 — Өзге салықтар және міндетті төлемдер
1500 — Сатуға арналған ұзақ мерзімді активтер
Егер активтің теңгерімдік құны негізінен пайдалану арқылы емес, сату есебінен өтелсе және сату ықтималдығы жоғары болса, ол сатуға арналған ретінде жіктеледі.
- 1510 — Сатуға арналған ұзақ мерзімді активтер
- 1520 — Сатуға арналған істен шығатын топтар
1600 — Өзге қысқа мерзімді активтер
- 1610 — Берілген қысқа мерзімді аванстар
- 1620 — Алдағы кезеңдердің шығыстары
- 1630 — Өзге қысқа мерзімді активтер
2-бөлім: Ұзақ мерзімді активтер
Бұл бөлім ұйымның ұзақ мерзімді ретінде топтастырылатын активтерін есепке алуға арналған және төмендегі кіші бөлімдерді қамтиды: 2000–2900.
2000 — Ұзақ мерзімді қаржылық инвестициялар
- 2010 — Ұзақ мерзімді берілген қарыздар
- 2020 — Өтеуге дейін ұсталатын ұзақ мерзімді инвестициялар
- 2030 — Сатуға арналған қолда бар ұзақ мерзімді қаржылық инвестициялар
- 2040 — Өзге ұзақ мерзімді қаржылық активтер
2100 — Ұзақ мерзімді дебиторлық берешек
- 2110 — Сатып алушылар мен тапсырысшылар
- 2120 — Еншілес ұйымдар
- 2130 — Қауымдастырылған және бірлескен ұйымдар
- 2140 — Филиалдар мен құрылымдық бөлімшелер
- 2150 — Қызметкерлер
- 2160 — Жалдау бойынша
- 2170 — Алуға арналған ұзақ мерзімді сыйақылар
- 2180 — Өзге ұзақ мерзімді дебиторлық берешек
2200 — Үлестік қатысу әдісімен есепке алынатын инвестициялар
- 2210 — Үлестік қатысу әдісімен есепке алынатын инвестициялар
2300 — Инвестициялық жылжымайтын мүлік
- 2320 — Инвестициялық жылжымайтын мүлік амортизациясы
- 2330 — Құнсызданудан болатын шығындар
2400 — Негізгі құралдар: ұғымы және шоттар тобы
Анықтама
Негізгі құралдар — ұйым өндірісте пайдаланатын, тауарларды өндіру немесе қызмет көрсету үшін қолданатын, басқа тұлғаларға жалға беретін немесе әкімшілік мақсатта ұстайтын және бір кезеңнен артық пайдаланылуы болжанатын материалдық активтер.
Негізгі құралдар түрлері бойынша жіктеледі. Түрі — сипаты мен пайдаланылуы жағынан ұқсас активтер тобы.
Негізгі құралдардың түрлеріне мысалдар
Мәтіндегі тізім толық берілмегенімен, мысал ретінде жиі кездесетін түрлер: жер және басқа да өндірістік/әкімшілік мақсаттағы активтер.