Қазақша рефераттар

Құрастыру сызбасы

Эскиздеу: мәні және қолданылу жағдайлары

Эскиз келесі жағдайларда орындалады:

  • Бөлшек сызбасын жеке орындау қажет болғанда, яғни бөлшектерді құрастыру сызбасынан бөліп алған кезде.

  • Бөлшектің өзіне қарап оның эскизін салу қажет болғанда.

  • Инженерлік есептеулер негізінде жаңа бөлшекті жобалағанда.

Маңызды ескерту

Эскиз — техникалық маңызы жоғары конструкторлық құжат. Эскиздегі қате кейін бөлшек сызбасына ауысып, нәтижесінде дайындалатын бұйымға әсер етуі мүмкін.

Бөлшектің сызбасы қандай міндет атқарса, оның эскизі де дәл сондай міндет атқарады.

Эскизге қойылатын негізгі талаптар

Қажетті бөлшекті дайындауға жеткілікті болуы үшін эскиз төмендегі талаптарды қанағаттандыруы тиіс:

Көріністер және қималар

МЕСТ 2.305–68 стандартына сәйкес қажетті көріністерді, тіліктерді және қималарды орындау.

Өлшемдер

Дайындауға қажет барлық өлшемдерді көрсету.

Бет сапасы

Беттердің кедір-бұдырлығы (бет сапасы) туралы мәліметтерді беру.

Дәлдік және түсініктілік

Кескіндер мен жазбалар өндірісте қате түсіндірілмейтіндей анық болуы керек.

Бөлшек эскизін орындау алгоритмі (10 қадам)

Мысал ретінде жабық клапан тұрқын (3.1, 3.2, 3.3-суреттер) қарастырғанда, эскиз орындау реті төмендегідей:

  1. 1

    Бастапқы мәліметтерді анықтау

    Бөлшектің атауын, қолданылу мақсатын және қандай материалдан жасалғанын анықтау.

  2. 2

    Сызбадағы орнын және басты кескінді таңдау

    Басты көрініс бөлшектің пішінін барынша айқын көрсететіндей етіп таңдалады.

  3. 3

    Көріністердің, қималардың және тіліктердің санын белгілеу

    Пішінді толық ашатындай ең қажетті кескіндер таңдалады. Пішім (формат) өлшемдерді және кескіндерді орналастыруға жеткілікті болуы тиіс.

  4. 4

    Масштабты шамамен бағалау

    Көз мөлшерімен ауқымдық өлшемдердің қатынасын анықтап, эскизде үлкейту немесе кішірейту қажеттігін шешу.

  5. 5

    Пішімді (форматты) дайындау

    Оң жақ төменгі бұрышта негізгі жазуға орын қалдыру.

  6. 6

    Кескіндерді жіңішке сызықтармен салу

    Алдымен өс сызықтарын және симметрия өстерін жүргізу. Проекциялық байланыстар міндетті түрде сақталады: үстіңгі көрініс — басты көріністің дәл үстіне, сол жақ көрініс — оның сол жағына орналастырылады.

  7. 7

    Кескіндерді нақтылау және толықтыру

    Кейбір көріністерді тіліктермен алмастыру; қималарды, жергілікті тіліктерді және қосымша көріністерді орындау. Көмекші сызықтарды өшіру, тіліктер мен қималарды сызықтау.

  8. 8

    Өлшемдерді түсіруге дайындық

    Бөлшекті өлшеу арқылы өлшем сызықтарын жүргізу және шартты белгілерді көрсету: диаметр, радиус, көлбеулік, конустылық, бұранда.

  9. 9

    Өлшемдерді дәл енгізу

    Барлық қажетті өлшемдерді өлшеу аспаптары мен құралдардың көмегімен анықтап, алынған мәндерді өлшем сызықтарының үстіне жазу.

  10. 10

    Жұмысты аяқтау және тексеру

    Негізгі жазуды МЕСТ 2.104–68 стандартына сәйкес толтыру. Кескіндердің және енгізілген өлшемдердің дұрыстығын тексеру.

Қорытынды анықтама

Бөлшек эскизі — бөлшектің кескіндерінен тұратын және оны жасауға қажетті барлық мәліметтері толық берілген конструкторлық құжат.

Эскизді көбіне миллиметрлік қағазға орындайды. Негізгі талап — стандарттарды сақтай отырып, сызу аспаптарын қолданбай, қолмен орындау.

Алғашқы кезең

Дайындау және кескіндерді бастапқы орналастыру.

Жалғасы

Қималар, тіліктер және көмекші элементтер.

Соңғы кезең

Өлшемдер, негізгі жазу, жалпы тексеріс.

Спецификация: мақсаты және құрылымы

Спецификация — бұйымның құрамына енетін бөлшектер, құрастырылған бұйымдар және материалдар туралы негізгі мәліметтер берілетін кесте. Ол бұйымның және оның құрастыру құжаттарының құрамын анықтайды.

Пішімі және орналастырылуы

Спецификация А4 пішіміндегі сызба қағазға орындалып, негізгі жазудың үстіңгі жағына жазылады.

Негізгі жазу

Бірінші бет пен келесі беттердің негізгі жазуын толтыру үлгілері оқу материалдарындағы 1.2 және 1.3-суреттерде көрсетіледі.

Негізгі жазудың басты бағаналары

  • Бұйымның атауы көрсетіледі.
  • Спецификацияның белгіленуі жазылады (мысалы: МБ 00.00.00.00).
  • Қалған бағаналарды толтыру ережелері оқу материалдарындағы 1.8-суретте берілген.

Спецификация бөлімдері

Жалпы жағдайда спецификация келесі бөлімдерден тұрады:

Құжаттар

Бұйымның негізгі құрастыру құжаттарының жиынтығы беріледі: барлық құрастырылған бұйымдар үшін — жалпы көрініс сызбасы және түсіндірме жазба; құрастыру бірліктері үшін — құрастыру сызбасы.

Құрастыру бірліктері

Құрамалы бөліктерден тұратын бұйымдар көрсетіледі.

Бөлшектер

Түпнұсқа бөлшектер енгізіледі (біліктер, тісті дөңгелектер, втулкалар, тығындар, сақиналар және т.б.).

Стандарт бұйымдар

Стандарт бойынша қолданылатын бұйымдар жазылады (домалау подшипниктері, шпонкалар, винттер, шайбалар және т.б.).

Материалдар

Бұйымның құрастыру бірлігіне кірмейтін материалдар көрсетіледі.

Рәсімдеу ережелері

  • Әр бөлімнің атауы «Атаулар» бағанасына жеке жазылып, астынан сызылады.
  • Бөлім атауының астында 1 бос жол, ал үстіңгі жағында кемінде 1 бос жол қалдырылады.
  • Әр бөлімнен кейін қосымша жазбалар үшін 2–3 бос жол қалдыру ұсынылады.

Бағаналарды толтыру реті

  1. 1-бағана: бұйым сызбасы орындалған қағаздың пішімі (форматы).
  2. 2-бағана: бөлшек көрсетілген пішімнің аймағы.
  3. 3-бағана: бөлшектің тіркеу нөмірі.
  4. 4-бағана: бұйымның белгіленуі.
  5. 5-бағана: бұйымдардың атаулары.
  6. Стандарт бөлшектер үшін атаудан кейін олардың белгіленуі де көрсетіледі.

Пайдаланылған әдебиеттер

  1. Ы. А. Нәби. Сызба геометрия және инженерлік графика. Алматы, 2010. 120 б.
  2. А. А. Чекмарев. Задачи и задания по инженерной графике. Москва. Начертательная геометрия. Под ред. Крылова Н. Н. — М.: 1990. 240 с.
  3. Есмұханов Ж. М. Сызба геометрия есептері. Алматы, 1995. 272 б.
  4. Ақпанбетов Ғ. Сызба геометрия. Алматы. 150 б.