Қылмыс қүрамының түсінігі және маңызы
Қылмыс құрамы туралы түсінік
Қылмыстық заңда қылмыстың жалпы түсінігі беріледі, ал Ерекше бөлімде нақты қылмыстар жеке-жеке көрсетіледі. Дегенмен қылмыстық заңның өзінде «қылмыс құрамы» ұғымы арнайы ашып түсіндірілмейді. Бұл ұғымның мазмұнын қылмыстық құқық теориясы нақтылайды.
Анықтама
Қылмыс құрамы — қылмыстық заң бойынша қоғамға қауіпті іс-әрекетті белгілі бір қылмыстың объективтік және субъективтік жақтарын сипаттайтын элементтер мен белгілердің жиынтығы.
Құрылымы және жүйелік сипаты
Барлық жүйелер сияқты, қылмыс құрамы да белгілі бір элементтерден тұрады. Осы элементтердің (немесе олардың қажетті белгілерінің) кемінде біреуі болмаса, жүйе толық қалыптаспайды, яғни қылмыс құрамы жоқ деп танылады.
Мұнда қылмыс құрамының элементтері деп қылмыс құрамы жүйесін құрайтын бастапқы компоненттер түсініледі.
Қылмыс құрамының негізгі элементтері (4)
-
1
Объект
Қылмыстық қол сұғушылық бағытталған қоғамдық қатынастар мен құндылықтар.
-
2
Объективтік жағы
Іс-әрекеттің сыртқы көрінісі: әрекет (не әрекетсіздік), салдар және олардың өзара байланысы сияқты сипаттар.
-
3
Субъект
Қылмысты жасаған адам және оның заңда көзделген жауаптылыққа қабілеттілігіне қатысты белгілер.
-
4
Субъективтік жағы
Іс-әрекетке ішкі психологиялық қатынас: ниет, абайсыздық, мақсат және мотив сияқты белгілер.