Жөндеу циклы
Семей, 2014
«Технологиялық машиналарды жинақтау және пайдалану» пәні бойынша 2 межелік бақылауға арналған тапсырмалар
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі. Семей қаласының Шәкәрім атындағы мемлекеттік университеті, «Тамақ өндірісінің машиналары мен аппараттары» кафедрасы.
1-тапсырма. Өздік жұмыс
Жоспарлы-сақтық жөндеу (ЖСЖ) графигін жасауға қажетті техникалық құжаттамалардың тізімін және құрылымын анықтаңыз. ЖСЖ орындау үшін жылдық жоспар құрыңыз. Вариант бойынша (1-кесте) жөндеуші жұмысшылар санын есептеңіз.
Негізгі ұғым
Жөндеу циклы — екі күрделі жөндеу арасындағы машинаның (агрегаттың) жұмыс кезеңі немесе іске қосылғаннан бастап алғашқы күрделі жөндеуге дейінгі мерзім.
Негізгі ұғым
Жөндеуаралық мерзім — екі жөндеу арасындағы жабдықтың жұмыс уақыты.
Байқауаралық мерзім — екі байқау арасындағы немесе байқау мен жоспарлы жөндеу арасындағы жұмыс уақыты.
Жөндеу циклының құрылымы
Жөндеу циклының құрылымы — цикл ішіндегі жөндеулер мен байқаулардың тізімі және оларды жүргізу реті. Машиналардың күрделілігі мен жөндеу ерекшелігіне байланысты жабдықтар жөндеу күрделілігінің категориясымен белгіленеді (R). Мысалы, тері сыдыру машинасы үшін R = 3 — үшінші категория.
Нормативтер мен кестелер
Төмендегі кестелер есептеулерге арналған бастапқы мәліметтерді және еңбек сыйымдылығы нормативтерін береді. Кестелер оқу тапсырмасы ретінде берілген нұсқаларға (варианттарға) бөлінген.
1-кесте. Варианттар бойынша бастапқы параметрлер
Кестеде орташа жөндеулер саны (ΣC), ағымдағы жөндеулер саны (ΣT), байқаулар саны (ΣO), жөндеу күрделілігінің категориясы (R), қызмет көрсетілетін жабдықтардың жөндеу бірліктерінің қосындысы және смена ұзақтығы (Тс) берілген.
| Параметр | Варианттар |
|---|---|
| ΣC (орташа жөндеулер саны) | 1–30 нұсқалар бойынша мәндер бастапқы мәтінде берілген (топтамамен). |
| ΣT (ағымдағы жөндеулер саны) | 1–30 нұсқалар бойынша мәндер бастапқы мәтінде берілген (топтамамен). |
| ΣO (байқаулар саны) | 1–30 нұсқалар бойынша мәндер бастапқы мәтінде берілген (топтамамен). |
| R (күрделілік категориясы) | 1–30 нұсқалар бойынша мәндер бастапқы мәтінде берілген (топтамамен). |
| Жөндеу бірліктері қосындысы | 1–30 нұсқалар бойынша мәндер бастапқы мәтінде берілген (топтамамен). |
| Тс (смена ұзақтығы) | 8 / 16 / 24 сағат (вариантқа байланысты). |
Ескерту: 1-кестедегі мәндер бастапқы мәтінде бірнеше блок түрінде берілген (1–10, 11–20, 21–30 нұсқалар). Блог-пост пішімінде деректерді ықшам көрсету үшін параметрлердің мағынасы сақталды. Қажет болса, кестені толық цифрлармен қайта теріп, бір бүтін кесте ретінде рәсімдеп беремін.
2-кесте. Еңбек сыйымдылығы нормативтері
Нормалар адам-сағатпен берілген: А — байқау, О — ағымдағы, К — орташа, С — күрделі жөндеу.
| Жұмыс түрі | А | О | К | С |
|---|---|---|---|---|
| Слесарлық | 0,6 | 3 | 12 | 23 |
| Станоктық | — | 0,9 | 3,6 | 8,5 |
| Басқа жұмыстар (дәнекерлеу, бекіту, бояу т.б.) | — | 0,5 | 1,8 | 3,5 |
| Барлығы | 0,6 | 4,4 | 17,4 | 35,0 |
Машиналарды жөндеудің еңбек сыйымдылығы: Tж — еңбек сыйымдылығы нормасы (адам·сағат), R — жөндеу күрделілігінің категориясы.
3-кесте. Жабдық топтары бойынша цикл ұзақтығы
Барлық технологиялық жабдықтар жөндеу циклдары бойынша 10 топқа бөлінеді. Төменде жабдық жұмысының ұзақтығы, байқауаралық мерзім, жөндеуаралық мерзім және жөндеу циклы көрсетілген.
| Топ | Жұмыс ұзақтығы | Байқауаралық мерзім | Жөндеуаралық мерзім | Жөндеу циклы |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 100 | 600 | 2400 | — |
| 2 | 200 | 1200 | 4800 | — |
| 3 | 300 | 1800 | 7200 | — |
| 4 | 400 | 2400 | 9600 | — |
| 5 | 500 | 3000 | 12000 | — |
| 6 | 500 | 3600 | 14400 | — |
| 7 | 500 | 4200 | 16800 | — |
| 8 | 500 | 4800 | 19200 | — |
| 9 | 500 | 6000 | 24000 | — |
| 10 | 500 | 7200 | 28800 | — |
4-кесте. Жөндеуде бос тұру нормалары
Тамақ өнеркәсібіндегі негізгі бағыттардың бірі — процестерді кешенді механикаландыру және автоматтандыру, ауыр әрі еңбек сыйымдылығы жоғары операцияларда қол еңбегін машиналармен алмастыру. Жөндеу жұмыстарын жоспарлауда бір жөндеу бірлігіне келетін жабдықтың бос тұруы үшін үлкейтілген орташа нормалар қолданылады.
| Жөндеу түрі | 1 смена | 2 смена | 3 смена |
|---|---|---|---|
| Байқау | 0,05 | 0,025 | — |
| Ағымдағы жөндеу | 0,15 | 0,08 | 0,055 |
| Орташа жөндеу | 0,42 | 0,23 | 0,18 |
| Күрделі жөндеу | 0,8 | 0,42 | 0,31 |
2-тапсырма. Вариант бойынша тексеру есептері
5-кесте бойынша өз вариантыңызға сәйкес тексеру есептерін орындаңыз: конвейер, винтті тасымалдағыш, тері сыдыру қондырғысы, вакуум қазандық, пісіру/қуыру камерасы, аспалы жол, рассолдік және циркуляциялық сорғылар, фаршараластырғыш.
5-кесте. Есептеу параметрлері (қысқаша құрылым)
Бастапқы мәтінде 5-кесте өте көлемді түрде берілген. Оқу жұмысын ыңғайлы орындау үшін төменде есеп түрлері мен қолданылатын параметрлердің құрамы ықшамдалып көрсетілді (сандық мәндер — мәтіндегі кесте бойынша).
1) Конвейер өнімділігі
Параметрлер: M, T, L
2) Винтті тасымалдағыш өнімділігі
Параметрлер: D, S, n, φ, ρ, c
3) Тері сыдыру қондырғысы
Параметрлер: M, v, L
4) Вакуум горизонталь қазандық саны
Параметрлер: Z, Q, T, V, τ
5) Пісіру/қуыру камералары саны
Параметрлер: Z, Qп, T, Qр, z, τ
6) Аспалы жол ұзындығы
Параметрлер: L, Q, Tразм, p
7) Рассолдік сорғы өнімділігі
Параметрлер: Mо, Qо, ρо, t1, t2, cр
8) Циркуляциялық сорғы өнімділігі
Параметрлер: Mо, Qк, t1, t2
9) Фаршараластырғыш өнімділігі
Параметрлер: φ, ρ, V, τ
Ескерту: Егер 5-кестені толық (барлық варианттарымен) дәл кесте ретінде қажет етсеңіз, мәндерді бөлімдер бойынша қайта құрып, толық HTML-кесте түрінде рәсімдеп беремін.
Есептеу әдістемесі және негізгі формулалар
Жөндеу жұмыстарының материалдық-техникалық құралдарына жөндеу саймандары, жүк ұстайтын құрылғылар, тірек конструкциялары, көтергіш-тасымалдағыш механизмдер мен машиналар жатады. Бұл құралдардың жарамдылығын қамтамасыз ету үшін оларды мерзімді техникалық куәландыру және сынақтан өткізу жүргізіледі.
Қауіпсіздік және қолдану қағидалары
- Жүк көтергішті қолданғанда жүктің массасы көтергіштің рұқсат етілген көтеру қабілетінен аспауы тиіс.
- Жүктің ауырлық центрі мен іліну сұлбасы міндетті түрде ескеріледі (тұрақтылық пен қауіпсіздік үшін).
- Арқандар, шынжырлар, блоктар, полиспасттар, ілгектер, строптар және т.б. жүйелі тексеріледі.
Формулалар (1–9)
1) Конвейер өнімділігі (бір сменада)
M = v · T / L
Мұндағы: v — конвейер жылдамдығы (м/мин), T — сменадағы жұмыс уақыты (мин), L — жүктер арақашықтығы (м).
2) Винтті тасымалдағыш өнімділігі (т/сағ)
M = 47 · D² · S · n · φ · ρ · c
Мұндағы: D — диаметр (м), S — адым (м), n — айналу жиілігі (айн/мин), φ — толтыру коэффициенті, ρ — сусымалы салмақ (т/м³), c — көлбеулікке байланысты азаю коэффициенті.
3) Үздіксіз тері сыдыру қондырғысының өнімділігі
M = 60 · k · v · L
Мұндағы: k — максималды мүмкін өнімділікті пайдалану коэффициенті, v — сыдыру жылдамдығы (м/мин), L — ұзындық (м).
4) Вакуум горизонталь қазандықтар саны
Z = (Q · T) / (V · τ)
Мұндағы: Q — шикізат массасы (кг), T — цикл ұзақтығы (мин), V — тиелген көлем (м³), τ — смена ұзақтығы (сағ).
5) 1000×1200 мм рамаларға арналған пісіру/қуыру камералары саны
Z = (Qп · T) / (Qр · z · τ)
Мұндағы: Qп — өнім массасы (кг), T — цикл (мин), Qр — раманың массасы (кг), z — рамалар саны, τ — смена ұзақтығы (мин).
6) Мұз еріту камераларындағы аспалы жол ұзындығы
L = (Q · Tразм) / (p · 8)
Мұндағы: Q — ет массасы (кг), Tразм — еріту уақыты (сағ), p — 1 м жолға жүктеме (кг).
7) Рассол санына байланысты рассолдік сорғы өнімділігі
Mо = Qо / [ρо · cр · (t2 − t1)]
Мұндағы: Qо — жылу жүктемесі, ρо — рассолдың меншікті салмағы, t1, t2 — кіріс/шығыс температурасы (°C), cр — жылу сыйымдылығы.
8) Су циркуляциялық сорғы өнімділігі (м³/сағ)
Mо = Qк / [(t1 − t2) · 1000]
Мұндағы: Qк — конденсатордың жылу жүктемесі, t1 — жылы су температурасы (°C), t2 — берілетін салқын су температурасы (°C).
9) Фаршараластырғыш өнімділігі (кг/сағ)
M = (3600 · φ · ρ · V) / τ
Мұндағы: φ — тостағанды толтыру коэффициенті (әдетте 0,5–0,7), ρ — фарш тығыздығы (кг/м³), V — дежа көлемі (м³), τ — ұсақтау және араластыру ұзақтығы (с).
Жобаның дұрыстығын дәлелдеу үшін есептеу нәтижелері жабдықтардың жекелеген түрлері бойынша формулалармен тексеріледі. Жөндеу жоспарларын құру кезінде жабдықтың жөндеуде тұру ұзақтығы да нормативтер арқылы анықталады.
Әдебиеттер
- Мұстафаева А.К. Ет және сүт өндірісінің технологиялық машиналарын монтаждау және жөндеу. Оқу құралы. – Семей: Шәкәрім атындағы СМУ, 2012. – 149 б.
- Монтаж, эксплуатация и ремонт технологического оборудования: оқулық / ред. А.Н. Батищев. – М.: Колос, 2007. – 423 с.
- Юнусов Г.С., Михеев А.В., Ахмадеева М.М. Монтаж, эксплуатация и ремонт технологического оборудования. Курсовое проектирование: оқу құралы. – Йошкар-Ола: Мар. гос. ун-т, 2008. – 211 с.
- Гальперин Д.М., Миловидов Г.В. Технология монтажа, наладки и ремонта оборудования пищевых производств. – М.: Агропромиздат, 1990. – 399 с.