Қазақша рефераттар

Курсорды басқару пернелері

IBM дербес компьютерінің негізгі блоктары

Әдетте IBM дербес компьютерлері мынадай негізгі бөліктерден тұрады: жүйелік блок, монитор (дисплей) және пернетақта. Жүйелік блок тік немесе жатық қорапқа орналасады; монитор мәтіндік және графикалық ақпаратты көрсетуге арналған; пернетақта әртүрлі таңбаларды компьютерге енгізуге мүмкіндік береді.

Негізгі ой

Компьютердің ең маңызды құрылғысы — жүйелік блок. Оның ішінде дербес компьютердің басты түйіндері орналасады.

Жүйелік блоктың құрамы

Жүйелік блок құрамына микропроцессор, жедел жад, тұрақты есте сақтаушы құрылғы, қоректену блогы, енгізу-шығару порттары және мәлімет жинақтауыштар кіреді.

Микропроцессор

Есептеулерді орындайтын және командаларды басқаратын негізгі түйін.

Жедел жад (RAM)

Өңдеу кезінде уақытша мәлімет сақтайды; өшірілгенде мазмұны жойылады.

Тұрақты жад (ROM)

Компьютерді іске қосуға қажетті базалық ақпарат сақталады.

Қоректену блогы

Құрылғыларға тұрақты электр қуатын таратады.

Енгізу-шығару порттары

Сыртқы құрылғыларды қосуға арналған интерфейстер.

Мәлімет жинақтауыштар

Ақпаратты ұзақ мерзімге сақтайтын құрылғылар.

Жүйелік блокқа қосылатын қосымша құрылғылар

  • Принтер — мәтіндік және графикалық ақпаратты қағазға басып шығарады.
  • Тышқан — курсорды басқаруға арналған құрылғы.
  • Джойстик — компьютерлік ойындарда қолданылатын басқару тетігі.
  • Плоттер (график сызғыш) — сызба, графиктерді қағазға түсіреді.
  • Сканер — мәтіндік немесе графикалық ақпаратты оқиды.
  • CD-ROM — компакт-дискілерді оқуға арналған; мәтін, дыбыс және бейнені шығаруда кең қолданылады.
  • Модем — телефон желісі арқылы басқа компьютерлермен мәлімет алмасуға мүмкіндік береді.
  • Стример — мәліметтерді магниттік таспада сақтайды.
  • Желілік адаптер — компьютерді жергілікті желіде (торапта) пайдалануға жағдай жасайды.

Монитор (дисплей)

Монитор — дербес компьютерге міндетті түрде қажет шеткері құрылғы. Ол компьютердің жедел жадында өңделіп жатқан ақпаратты экранда көру үшін қолданылады.

Түстеріне қарай

  • Монохромды (ақ-қара)
  • Түрлі түсті

Ақпарат түріне қарай

  • Символдық (тек таңбалық ақпарат)
  • Графиктік (таңбалық және графикалық ақпарат)

Принтер (баспа құрылғысы)

Принтер мәтіндік және графикалық мәліметтерді компьютердің жедел жадынан қағазға басып шығаруға арналған. Қағаз рулон түрінде де, парақ түрінде де болуы мүмкін.

Қазіргі принтер түрлері

Матрицалық

Баспа тиегі тік орналасқан металл инелерден тұрады. Тиегі қағаз бойымен қозғалып, бояу лентасы арқылы нұқып басып, таңба түсіреді.

Сия бүріккіш

Бейне арнайы сия тамшыларын бүрку арқылы қалыптасады. Қалыңырақ қағазды және тұрақты бақылауды қажет етуі мүмкін.

Лазерлік

Ксерография принципіне негізделген: әріп бейнесі электрлік тәсілмен бояу жұқтырылған барабан арқылы қағазға түседі, ал қалыптастыру лазер сәулесімен басқарылады.

Термографиктік

Жылу әсері арқылы басып шығаратын принтер түрі.

Плоттер

Плоттер (график сызғыш) мәліметтерді, негізінен графиктік ақпаратты, қағазға шығаруға арналған.

Модем және факс-модем

Модем компьютерлер арасында мәлімет алмасу үшін қажет. Әдетте олар мәлімет жеткізу жылдамдығына қарай жіктеледі. Факс-модем модем мен факсимильдік байланыс аппаратының қызметін біріктіреді: мәтіндік мәліметті тек басқа компьютерге ғана емес, қарапайым факс аппаратына да жіберуге және одан қабылдауға болады.

Мультимедиа

Мультимедиа — ақпаратты ұсынудың маңызды түрлерінің бірі. Ол экранға түрлі түсті мәтіндік және графикалық мәліметтерді, дыбысты біріктіре отырып шығарады және компьютердің анимация, дыбыстау, музыка ойнату мүмкіндіктерін толық пайдалануға мүмкіндік береді.

Дербес компьютердің пернетақтасы

Қазіргі IBM компьютерлерінің пернетақтасында екі стандарт кең тараған: 84 және 101 пернелік. IBM ДК-мен үйлесімді пернетақта стандартты пернелер жиынтығынан тұрады және олар белгілі тәртіппен бірнеше топқа бөлінеді.

Пернелер топтары

  • Алфавиттік-цифрлық және таңбалық — латын әріптері, орыс және қазақ әріптері, цифрлар, тыныс белгілері, арифметикалық және логикалық таңбалар, бос орын (Space).
  • Функционалдық — F1–F12.
  • Арнайы қызметтік — Enter, Tab, Ctrl, Alt, Esc, Shift, Num Lock, Caps Lock, Scroll Lock, Pause (Break), Print және т.б.
  • Түзету және басқару — Insert, Delete, Home, End, Page Up, Page Down, Backspace.

Курсор деген не?

Курсор (сілтеме белгі) — жыпылықтап тұратын тік сызықша тәрізді белгі; ол енгізілетін символдың орнын көрсетеді.

Курсорды басқару

  • Home — курсорды жолдың басына жылжытады.
  • Page Up — мәтін бойынша бір бет жоғары көтереді.
  • Page Down — бір бет төмен түсіреді.

Өшіру пернелері

Backspace — сол жақтағы символды өшіреді.
Delete — оң жақтағы символды өшіреді.

Тіркелу пернелері

Ctrl, Alt, Shift — басқа пернелермен бірге қолданылып, әртүрлі командалық комбинацияларды іске қосады.

Режимдер

Caps Lock — бас әріп режимін қосады/сөндіреді.
Num Lock — қосымша сандық пернелердің режимін ауыстырады.

Жиі қолданылатындары

Esc — әрекетті тоқтатады.
Tab — мәтін түзетуде келесі бағанға/өріске өтуді орындайды.