Қазақша рефераттар

АГРАРЛЫҚ ҚҰҚЫҚ

Оқу бағдарламасы туралы мәлімет

Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті (Түркістан, 2013)

Пән

Аграрлық құқық

Мамандық

5В030100 — Құқықтану

Негіздеме

Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарты, мамандықтың оқу жоспары және пәннің типтік бағдарламасы негізінде әзірленді.

Қаралған

Азаматтық құқық және іс жүргізу кафедрасының 2013 жылғы мәжілісінде қаралды.

Мақұлданған

Факультеттің оқу-әдістемелік кеңесінде 2013 жылы мақұлданды.

Құрастырушылар мен рецензенттер

  • Оқу бағдарламасын құрастырған: оқытушы Л. Абубакирова.
  • Пікір жазған: аға оқытушы, з.ғ.к. (аты-жөні көрсетілмеген).
  • Кафедра меңгерушісі: з.ғ.к., аға оқытушы А.Ә. Әлайдар.
  • Кеңес төрайымы: с.ғ.к., аға оқытушы Қ. Қаныбекова.

Ескерту: бастапқы мәтінде кейбір қолтаңба/нөмір/күні толтырылмай берілген, сол деректер редакциялық тұрғыда сақталды.

Түсініктеме

Пәннің қысқаша сипаттамасы

Қазақстан Республикасы егеменді ел ретінде қалыптасқан кезеңнен бастап, нарықтық экономика жағдайында кәсіпкерлік қызметті жүзеге асыру және қоғамдағы өзге де құқықтық қатынастарды реттеу үшін аграрлық құқықтың маңызы айқын. Нарықтық шаруашылық қатынастарының жаңа қырлары қалыптасқан сайын, әрбір даму үрдісінің өзіндік ерекшеліктері ашылады. Осы ерекшеліктерді жүйелі түсіну аграрлық құқықты тереңдетіп оқыту арқылы мүмкін болады.

Аграрлық құқықтың дамуы және оның жоғары оқу орындарында маңызды пән ретінде оқытылуы — сапалы жоғары білім беру жүйесінің құрамдас бөлігі.

Пәннің мақсаты

Пәнді оқытудың мақсаты — болашақ заңгерлерге агроөнеркәсіптік қатынастарды, қоғамдық өндіріс пен кәсіпкерлік қызметтің шаруашылық қатынастардағы өзара байланысын, сондай-ақ тиімділікті арттыру әдістемесін үйрету. Бұл білім ел экономикасын дамыту үшін аграрлық салаға инвестиция тарту, ауыл шаруашылық кешендерін жаңғырту, ауыл шаруашылық тауар өндірушілерін қолдау, шаруашылық қызметті қаржыландыру жүйесін сауықтыру және халық шаруашылығындағы қызмет көрсету механизмін аграрлық-құқықтық қорғау қағидаларын меңгеруге бағытталған.

Сонымен бірге пән аясында ҚР Президентінің агроөнеркәсіп саласына қатысты Жолдауларын оқу, түсіндіру және студенттерге бағыт-бағдар беру көзделеді.

Пәннің міндеттері

Оқу курсының міндеті — студенттердің аграрлық құқық саласына қызығушылығын арттыру және осы саладағы білімін тәжірибелік тұрғыда қалыптастыру. Студенттер аграрлық құқықтың жалпы, ерекше және арнайы бөлімдерінің институттарын, аграрлық құқықтық қатынастарды, нормаларды іске асыру тәртібін және құқықтық қайнар көздермен жұмыс істеудің негіздерін меңгеруі тиіс.

Сондай-ақ нақты құқықтық жағдайларда нормаларды қолдану, тақырыптардың басқа құқық салаларымен байланысын анықтау және зерттеу дағдылары қалыптастырылады.

Күтілетін нәтижелер

Білімі

  • Құқық нормаларының мәнін кәсіби қызметте қолдану үшін түсіну.
  • Азаматтар мен заңды тұлғалардың құқықтарын қорғау түрлері мен механизмдерін білу.
  • Аграрлық құқық ұғымын, мазмұнын және мәнін меңгеру.
  • Кәсіпкерлер мен мемлекет арасындағы құқықтарды қорғауды ұйымдастыру тәртібін түсіну.
  • Іс құжаттарын дайындаудың негізгі ережелерін қолдана білу.
  • Құқық бұзушылықтың алдын алу (профилактика) жұмыстарының ерекшеліктерін ажырата білу.

Білігі

  • Өзін-өзі кәсіби жетілдіру, білімді толықтыру және жаңа дағды қалыптастыру.
  • Кәсіби мәселелерді шешудің оңтайлы жолдарын табу және шешім қабылдау.
  • Жағдайды талдау және оның ықтимал дамуын болжай білу.
  • Мемлекеттік және құқық қорғау органдарының жүйесі, құрылымы, құзыреті туралы базалық бағдар алу.
  • Нормаларды түсіндіру және нормативтік құқықтық актілерді кәсіби қызметте қолдану.

Құзыреттері

Құқықтық және демократиялық мемлекет құндылықтары; қоғамдағы экономикалық және саяси қатынастардың қазіргі ахуалы; нарықтық қатынастар және менеджмент негіздері; қазіргі заманғы гуманитарлық және ауыл шаруашылық мәселелер; ауыл шаруашылық қызметі субъектілері мен олардың кәсіби функциялары туралы білімді қолдана алу.

Пререквизиттер мен постреквизиттер

Пререквизиттер

ҚР Конституциялық құқығы, ҚР Азаматтық құқығы, ҚР Еңбек құқығы, Кеден құқығы, Шаруашылық құқығы және басқа пәндер.

Постреквизиттер

Инвестиция құқығы, Қаржы құқығы, Жер құқығы, Кәсіпкерлік құқығы, Салық құқығы және басқа пәндер.

Қысқартылған сөздер

СӨЖ
Студенттің орындайтын өзіндік жұмысы
ОБСӨЖ
Оқытушы басшылығымен орындалатын СӨЖ
ҚР
Қазақстан Республикасы

Пәннің мазмұны

1) Аграрлық құқық ұғымы

  • Аграрлық құқық түсінігі.
  • Аграрлық құқық — заң ғылымдарының бір саласы ретінде.
  • Аграрлық құқықтың пәні.
  • Аграрлық құқықтың әдістері.
  • Ауыл шаруашылық қызметінің түсінігі.
  • Аграрлық құқықтың жүйесі: жалпы, ерекше және арнайы бөлімдер.
  • Аграрлық құқықтың қалыптасуы мен даму тарихы.
  • Құқықтық реттеу құралдары мен әдістері.
  • Аграрлық құқықтың ұстанымдары.

2) Аграрлық құқық қағидалары

  • Қағидалардың түсінігі және жалпы сипаттамасы.
  • ҚР аграрлық құқығы қағидаларының мазмұны.
  • Құқықтық қатынасқа қатысушылардың теңдігі.
  • Заңдылық қағидасы.
  • Ауыл шаруашылық тауар өндірушілердің ұйымдастыру-құқықтық нысандарының қорғалуы және қалыптасуы.
  • Ауыл шаруашылық өндірісіндегі жер мен табиғи ресурстарды пайдаланудың әлеуметтік-экономикалық маңызы.
  • Тауар өндірушілердің жауапкершілігі және шаруашылық тәуелсіздігі.
  • Ауыл шаруашылық қызметті мемлекеттік реттеу.

3) ҚР аграрлық құқығының қайнар көздері

  • Қайнар көздердің түсінігі.
  • Қайнар көздерді саралау.
  • Қазақстан Республикасының Конституциясы — аграрлық құқықтың қайнар көзі.
  • Аграрлық құқық заңдары жүйесі.
  • ҚР Президентінің Жолдаулары — агроөнеркәсіп кешенін реттеудегі қайнар көз.

4) ҚР-дағы аграрлық құқықтық қатынастар

  • Құқықтық қатынастардың субъектілері.
  • Жеке тұлғалар: аграрлық құқық субъектісі ретіндегі ерекшеліктері.
  • Тауар өндірушілер — құқықтық қатынастар субъектісі.
  • Субъектілердің құқықтары мен міндеттері.
  • Заңды деректер: әрекет және оқиға.
  • Заңды құрам.
  • Ішкі құқықтық қатынастар: түрлері мен құрылымы.
  • Сыртқы аграрлық құқықтық қатынастар: түрлері мен құрылымы.

5) Аграрлық қатынастарға қатысушыларды мемлекеттік қолдау

Түсінігі

Мемлекеттік қолдаудың мәні және аграрлық құқықтық қатынастарды қолдаудың жалпы логикасы.

Объектісі

Мемлекеттік қолдау бағытталатын объектілер және қолдау тетіктері.

Іске асыру

Мақсат-міндеттер, әдістер мен нысандар, мемлекеттік басқару және қадағалау органдарының құзыреті.

  • Ауыл шаруашылықты мемлекеттік реттеудің мақсаты мен міндеттері.
  • Реттеудің әдістері мен нысандары.
  • Мемлекеттік қадағалау және басқаруды жүзеге асыратын органдардың жүйесі.
  • Мемлекеттік ауыл шаруашылық инспекциялары және олардың жергілікті органдары.

6) Аграрлық келісім-шарттар

  • Келісім-шарт жасау тәртібі.
  • Келісім-шарттардың тұрақтылығы.
  • Залал үшін жауаптылық.
  • Келісім-шарт мерзімі.
  • Контрактация шарты.
  • Лизинг шарты.
  • Сатып алу-сату шарты.

7) Аграрлық құқық бұзушылық үшін жауапкершілік

  • Жауапкершілікке тартудың жалпы қағидалары.
  • Жауапкершілік түрлерін жіктеу.
  • Әкімшілік жауапкершілік.
  • Қылмыстық жауапкершілік.
  • Азаматтық-құқықтық жауапкершілік.

8) Қазақстан Республикасындағы аграрлық саясат

  • Аграрлық саясаттың негізгі бағыттары.
  • Инвестициялық қызметті құқықтық реттеудің қалыптасуы мен дамуы.
  • Жерге және табиғи ресурстарға заттық құқық.
  • Мүлікті жалға беру қатынастары.
  • Тауар өндірушілерді мемлекеттік қолдау.
  • Тауар экспорты.

9) Ауыл шаруашылық мақсатындағы жердің құқықтық режимі

  • Түсінігі мен құрамы.
  • Құқықтық режим ерекшеліктері.
  • Шаруа (фермер) қожалығын жүргізуге арналған жер учаскелері.
  • Қазақстан Республикасында жерді құқықтық қорғаудың экономикалық механизмдері.

Өзіндік жұмыс: тақырыптар

Оқытушының жетекшілігімен студенттің өзіндік жұмысы (ОБСӨЖ)

  1. ҚР аумағында аграрлық құқық субъектілерінің құқықтарын қорғау және кірістерді пайдалану кепілдіктері.
  2. Мемлекеттік органдардың инвесторларға қатысты қызметінің жариялылығы.
  3. Мемлекет меншігіне алу және реквизициялау кезіндегі аграрлық құқықтық қатынастар.
  4. Аграрлық нарықтағы ағымдағы жіктеуді (классификацияны) талдау.
  5. Аграрлық қызмет стратегиясының негізгі бағыттары.
  6. Аграрлық нарық дамуының микроэкономикалық салалары.
  7. Келісім-шарттардың тұрақтылығы.
  8. Тараптардың келтірілген залалдары үшін жауаптылығы.
  9. Келісім-шарт мерзімі.
  10. Қазақстан Республикасындағы аграрлық ахуал.
  11. ҚР аграрлық сектордың басты бағыттары.
  12. ҚР аграрлық саяси бағдарламасы.
  13. Ауыл шаруашылығын инвестициялаудың теориялық және практикалық мәселелері.
  14. Аграрлық сектордағы инвестициялық саясат.
  15. Коммерциялық банктер ұғымы.
  16. Коммерциялық банктердің негізгі операциялары.

Студенттің өзіндік жұмысы (СӨЖ)

  1. Шетел қаржыларын мемлекеттік реттеу.
  2. Шетел аграрлық құқық мәселелерінің түрлері мен маңыздылығы.
  3. ҚР-да орта және шағын бизнестің дамуына аграрлық сектордың әсері.
  4. ҚР-да шағын және орта бизнесті мемлекеттік реттеу әдістері.
  5. Аграрлық құқықты заң жүзінде реттеудің құралдары мен әдістері.
  6. Тауар өндірушілер құқықтық қатынастар субъектісі ретінде: құқықтары мен міндеттері.
  7. ҚР аграрлық құқығы қайнар көздерін саралау.
  8. Аграрлық келісім-шарт жасау тәртібі.
  9. Аграрлық қатынастарға қатысушыларды мемлекеттік қолдау түсінігі.
  10. Сыртқы аграрлық құқықтық қатынастар: түрлері мен құрылымы.
  11. Ауыл шаруашылықты мемлекеттік реттеудің әдістері мен нысандары.
  12. Аграрлық құқық заңдары жүйесі.
  13. Ауыл шаруашылық мақсатындағы жерлердің түсінігі мен құрамы.
  14. Аграрлық құқық бұзушылық үшін жауапкершілікке тартудың жалпы қағидалары.
  15. Мемлекеттік ауыл шаруашылық инспекциялары және олардың жергілікті органдары.
  16. Шаруа (фермер) қожалығын жүргізуге арналған жер учаскелері.
  17. ҚР Президентінің Жолдаулары: агроөнеркәсіп кешенін реттеудегі қайнар көз ретінде.
  18. Аграрлық құқық бұзушылық үшін әкімшілік жауапкершілік.
  19. Қазақстан Республикасында жерді құқықтық қорғаудың экономикалық механизмдері.
  20. Аграрлық құқықтық қатынастарды мемлекеттік қолдау объектісі.

Ұсынылатын әдебиеттер

Негізгі әдебиеттер

  1. Быстров Г.Е., Козырь М.И. Аграрное право. М., 2003.
  2. Аграрное, экологическое и земельное право / ред. Б.Ж. Абдраимов. Алматы, 2004.
  3. Мороз С.П. Кәсіпкерлік (шаруашылық) құқық. Алматы, 2009.
  4. Амирханова И.В. Гражданско-правовое обеспечение развития предпринимательства. Алматы, 2003.
  5. Жайлин Г.А. Гражданское право РК. Особенная часть. Алматы: Данекер, 2001.
  6. Климкин С.И. Правовые формы предпринимательства в Республике Казахстан. Алматы, 1997.
  7. Предпринимательское право. Курс лекций / ред. Н.И. Клейн. М., 1993.
  8. Попондопуло В.Ф. Правовой режим предпринимательства. СПБ, 1994.
  9. Дойников И.В. Предпринимательское право. М., 1998.
  10. Шершневич Г.Ф. Учебник торгового права. М., 1998.
  11. Предпринимательство в Республике Казахстан. Сборник нормативных актов. Алматы: ЮРИСТ, 2000.
  12. Предпринимательство и право. Сборник правовых актов. Алматы: Жеті жарғы, 1999.

Қосымша әдебиеттер

  1. Тоқсанбаева А.Н. Развитие малого предпринимательства: концептуальный подход позиции менеджмента. Алматы: Ғылым, 1991.
  2. Ефимова Е.Г. Экономика для юристов. М.: Московский психолого-социальный институт; М.: Флинт, 1999.
  3. Басин Ю.Г., Фурсов В.Г. Основы бизнеса и предпринимательства в условиях рыночной экономики Казахстана. Алма-Ата, 1992.
  4. Аяганова К.Т. Крестьянское хозяйство Казахстана. Алматы, 1998.
  5. Осипова Л.В., Синяева И.М. Основы коммерческой деятельности. Москва, 1997.
  6. Ильясова К.М. РК заңнамасы бойынша банкроттықты құқықтық реттеу. Актуальные вопросы коммерческого законодательства или практика его применения жинағында. Алматы, 1996.
  7. Омарова А.Б. Коммерциялық құпия — азаматтық құқықтардың ерекше объектісі. Предприниматель и право, №10, 1997.
  8. Дружинский В.В., Дружинский В.А. Основы коммерческой тайны. Минск, 1994.
  9. Баяхметов А. Конкурентоспособность финансово-промышленных групп на мировом рынке: опыт, проблемы, перспективы. Алматы, 1996.