Басқарудың экономикалық әдістері

Оқу-әдістемелік кешен

«Менеджмент әлеуметтануы» пәні бойынша қысқаша анықтама

Қожа Ахмет Ясауи атындағы Халықаралық қазақ-түрік университеті, Түркістан гуманитарлық ғылымдар және бизнес институты, Экономика факультеті, Туризм кафедрасы (Түркістан, 2010).

Кредит саны: 4
Оқытушы: аға оқытушы Ж.М. Төллев
Кафедра: Әлеуметтану және саясаттану
Мекенжай: Корпус 4, каб. 204

Негізгі оқулықтар

Романов П.В. Социология менеджмента и организации. М., 2004.
Мескон М. және т.б. Основы менеджмента. М., 1992.

1) Кіріспе

Пән туралы қысқаша сипаттама

Менеджмент әлеуметтануы нарықтық қатынастар жағдайында экономикалық тұрғыдан тәуелсіз өндіріс (немесе қызмет көрсету) буындарын басқаруға қажетті ерекше басқару түрі ретінде қарастырылады. Бұл пән нарық конъюнктурасын, бәсеке күресінің динамикасын сергек сезінетін, өзгерістерге бейім әрі талапшыл басқару жүйесінің әлеуметтік негіздерін түсіндіреді.

Пән басқару ғылымының мәселелерін жан-жақты ашады: басқару туралы білімдер кешенін қалыптастырады, басқару қызметін жүзеге асыруға, басқару жүйелерін талдауға және оларды жобалауға арналған нақты дағдыларды дамытады.

Пәннің мақсаты

Курстың негізгі мақсаты — басқару ғылымына қатысты қағидалар мен ережелердің теориялық негіздерін меңгерту, олардың шынайы өмірде жүзеге асу тетіктерін терең талдату, студенттердің басқарушылық қабілетін арттыру және мемлекеттік әрі жеке секторда жұмыс істей алатын менеджерлерді даярлау.

Пәннің міндеттері

Басқару функциялары, ұғымдары мен терминдерін меңгерту және олардың сыныптамасын түсіндіру.
Әлеуметтік-экономикалық прогрестегі басқарудың маңызы мен орнын теориялық және практикалық тұрғыда негіздеу.
Әртүрлі салалардағы басқаруды ұйымдастыру нысандарының өзара байланысын нақты жағдайларда қолдану әдістерін үйрету.

Оқу нәтижелері (студент нені білуі тиіс)

Негіздер

Менеджмент ғылымының теориясы және негізгі тұжырымдамалары.

Пәнаралық байланыс

Туризм менеджментінің басқа ғылымдармен байланысы.

Бағыттар

Муниципалдық, маркетингтік, қаржылық және функционалдық деңгейдегі менеджмент.

Өзекті мәселелер

Нарық шаруашылығындағы менеджменттің негізгі мәселелері мен шешімдері.

Пререквизиттер және постреквизиттер

Пререквизиттер

Курсты меңгеру үшін студентте нарық экономикасы, басқару есебі және қоғаммен жұмыс істеу туралы базалық түсініктер болуы қажет. Әсіресе мына пәндер бойынша білім маңызды: экономикалық теория негіздері, басқару есебі, туризм кәсіпкерлік қызметінің негіздері, философия, социология, этика-эстетика, логистика және т.б.

Постреквизиттер

Пәнді толық меңгерген студент ұйымды басқару, туристік бизнесті ұйымдастыру және жоспарлау, кадрларды басқару, туристік іс-әрекет психологиясы сияқты пәндерді нәтижелі игере алады.

Қысқартылған сөздер

СӨЖ: студенттің өзіндік жұмысы
ОБСӨЖ: оқытушы басшылығымен орындалатын СӨЖ

2) Мазмұндық бөлімдер (тақырыптық құрылым)

Пән мазмұны менеджменттің теориялық негіздерінен бастап, туризм саласындағы ұйымдастыру, коммуникация, шешім қабылдау, функциялар, персоналды басқару және іскерлік этикаға дейін кезең-кезеңімен құрастырылған.

I бөлім. Теориялық және әдістемелік негіздер

Басқару ғылымының пәні мен әдісі
Менеджменттің мәні мен қағидалары
Әлеуметтік басқарудағы жүйелік тәсіл
Менеджмент эволюциясы

II бөлім. Туризм саласында басқаруды ұйымдастыру

Ұйым ұғымы және түрлері
Ұйым мақсаттары және классификациясы
Ішкі және сыртқы орта
Ұйымдастыру құрылымы және басқару нормасы
Өкілеттілік пен жауапкершілік, делегирлеу

III бөлім. Интеграциялық процестер

Ақпаратпен қамтамасыз ету
Коммуникация
Басқару шешімдері

IV бөлім. Нарық жағдайындағы басқару әдістері

Экономикалық әдістер
Әлеуметтік-психологиялық әдістер
Ұйымдастыру-өкімдік әдістер

V бөлім. Менеджмент функциялары

Ұйымдастыру және жоспарлау
Мотивация
Бақылау

VI–VII бөлімдер. Персонал, көшбасшылық және этика

Топтық динамика және адам қызметін басқару
Билік, ықпал ету, серіктестік
Лидерлік стиль және менеджер имиджі
Қайшылықтар, күйзелістер және өзгерістер
Басқару мәдениеті және іскерлік этика
Тиімділік және өнімділік

3) Лекциялар жоспары (қысқаша)

Дәрістер тақырыптары басқару ғылымының негіздерін, туризм саласындағы ұйымдастыруды, коммуникация мен шешім қабылдауды, жоспарлау–мотивация–бақылау функцияларын және басқару мәдениетін қамтиды. Бақылау түрлері ретінде үй тапсырмасын талқылау, дөңгелек үстел, ситуациялық талдау, парламенттік дебат және тест тапсырмалары қолданылады.

Теориялық блок

Пәні мен әдісі
Мәні мен қағидалары
Жүйелік тәсіл
Эволюция және мектептер

Ұйымдастыру және интеграция

Ұйым түрлері, мақсаттар
Орта факторлары
Құрылым және делегирлеу
Ақпарат, коммуникация, шешім

Функциялар және мәдениет

Жоспарлау
Мотивация
Бақылау
Этика, тиімділік, өнімділік

4) СӨЖ тақырыптары (іріктелген шолу)

Студенттің өзіндік жұмыстары басқару мен туризм менеджментінің қолданбалы қырларын бекітуге бағытталған: бизнес-жоспарлау, стратегиялық жоспарлау, ұйымдастыру құрылымы, коммуникация, тәуекел, инновация, нарық және бәсекелестік, дағдарысқа қарсы басқару.

Жоспарлау және стратегия

Бизнес-жоспар құрастыру және оның нарық жағдайындағы қажеттілігі
Туристік фирмадағы стратегиялық жоспарлау процесі
Нарық жағдайында фирма стратегиясын жасау
Маркетингтік тәсіл және стратегиялық жоспарлау

Ұйым, нарық және тиімділік

Ұйымдастыру құрылымы және басқару нормасы
Туристік бизнес жүйесіндегі нарық және бәсекелестік
Туризм менеджментінің тиімділігі
Туристік фирма имиджін қалыптастыру

Тәуекел, дағдарыс және адам факторы

Белгісіздік және тәуекел жағдайында шешім дайындау және таңдау
Дағдарысқа қарсы менеджмент
Персоналды жұмысқа бейімдеуді басқару
Күйзеліс жағдайындағы туризм менеджерінің психологиясы

Инновация және даму

Компанияның инновациялық қызметі
Инвестициялық менеджмент тұжырымдамасы
Инновациялық жоба басқару объектісі ретінде
Экономиканың дамуын мемлекеттік реттеу

Тапсыру тәртібі туралы ескерту

СӨЖ тапсырмалары апта сайын кестеге сәйкес қабылданады. Тапсыру орны ретінде оқу-әдістемелік материалда Кабинет №100 көрсетілген.

5) ОБСӨЖ: оқытушы жетекшілігімен орындалатын жұмыстар

ОБСӨЖ аясында пәндік ұғымдар тәжірибемен бекітіледі: дөңгелек үстел, дебат, диспут, баяндама және реферат форматтары қолданылады.

Талқылау форматтары

Дөңгелек үстел: менеджменттің әртүрлі салалардағы қажеттілігі
Дебат: Қазақстандағы туризм менеджментінің ахуалы және даму бағыты
Диспут: экономикалық және әлеуметтік интеграция мәселелері
Парламенттік дебат: шетелдік басқару тәжірибелері

Негізгі мазмұндық желілер

Жоспарлау: мақсат, міндет, әдістер және бизнес-жоспар құрылымы
Бақылау: қажеттілік, функциялар, кезеңдер, критерийлер және стандарттар
Мотивация: мазмұндық және процесуалдық теориялар
Топ және көшбасшылық: ықпал ету, билік түрлері, стильдер

Қорытынды

Бұл оқу-әдістемелік материал «Менеджмент әлеуметтануы» пәнін жүйелі меңгеруге бағытталған: теориялық негіздер, туризм саласына бейімделген ұйымдастыру шешімдері, басқару функциялары, топтық динамика және кәсіби этика өзара байланыста қарастырылады. Нәтижесінде студент басқару мәселелерін талдап, практикалық шешім қабылдай алатын деңгейге көтеріледі.