Оқушылардың салған Отбасы суреттері
Астана қаласы • №34 орта мектеп
2010–2011 оқу жылы • І жартыжылдық
Мектеп психологы: Усимбекова Мадина Әшірәліқызы
Негізгі міндет және мақсат
Мектептегі психологиялық қызметке дұрыс әлеуметтік сұранысты қалыптастырудың негізгі міндеті — педагогикалық ұжымға, оқушыларға және ата-аналарға психологиялық ағарту жұмыстарын жүйелі жүргізу. Бұл арқылы сұраныс иелері психологтың жұмысының түрлері мен бағыттарын, сондай-ақ өздерінің құқықтары мен міндеттерін нақты түсінеді.
Сонымен қатар, бүкіл педагогикалық ұжымды психологиялық қызметтің жұмыс стратегияларын әзірлеуге және іске асыруға тарту — қызметтің нәтижелілігін арттыратын маңызды шарт.
Осы есептің мақсаты — психологтың атқарған жұмыстарына шолу жасап, орындалған іс-шаралар бойынша қорытынды ақпарат ұсыну.
Бастауыш буын (қыркүйек–қаңтар)
Сынып жетекшілерімен жұмыс
Бастауыш сыныптарға сабақ беретін сынып жетекшілеріне сауалнама және тренингтер жүргізілді. Сабақ үдерісінде оқушылардың ес және ойлау қабілеттерін дамытуға арналған психокоррекциялық жаттығулар ұсынылды.
Үлгерімі төмен оқушыларды зерттеу
1-сыныпта үлгерімі төмен оқушылармен әртүрлі психологиялық зерттеулер жүргізіліп, нәтижелері шығарылды.
Проективті әдістемелер
1 «а», 1 «ә», 3 «а», 3 «ә» сыныптарында оқушылардың отбасымен, қоршаған ортамен, туыстарымен және ата-анасымен қарым-қатынасын анықтау үшін келесі проективті сурет әдістемелері қолданылды:
- «Отбасы суреті»
- «Біздің ұстаз»
- «Әлемде жоқ жануар»
Нәтижесінде оқушыларға көрсетілетін көңіл бөлудің деңгейі, қамқорлық пен ата-ана тарапынан зейіннің қаншалықты қажет екені бойынша қорытындылар жасалды.
Материал
Отбасы суреттері
Материал
«Біздің ұстаз» суреттері
Материал
«Әлемде жоқ жануар» суреттері
Ата-аналарға сауалнама және ұсыныстар
1-сынып оқушыларының ата-аналарына баланың сабаққа зейін қоюы мен үй тапсырмасын орындауда кездесетін қиыншылықтарды анықтау мақсатында сауалнама жүргізілді. Ұстаздар мен ата-аналарға нақты ұсыныстар мен кеңестер берілді.
4-сынып: бейімделу және МАБ
4 «а», «ә», «б», «в» сыныптарында МАБ-қа дайындық және оқу үдерісіне бейімделу мәселелері бойынша Т.А. Ратанованың мектепке бейімділік әдістемесі жүргізілді. Сынып жетекшілері мен пән мұғалімдеріне ұсыныстар берілді, оқуға деген түрткі анықталып, нәтижелер пайыздық көрсеткіштермен шығарылды.
Сабақтарға қатысу және психологиялық бақылау
Апта сайын бастауыш сыныптардың сабақ үдерістеріне қатысып, жүйелі психологиялық бақылау жүргізілді.
Эксперименттік сыныптар: ағылшын тілі
2 «а», 3 «а», 4 «а», 4 «ә» эксперименттік сыныптарында ата-аналардың пікірін анықтау үшін сауалнама алынды. Нәтижесінде ата-аналардың басым бөлігі ағылшын тілін ерте жастан оқытуға қолдау білдіріп, пән мұғалімі туралы оң пікір айтты.
Ұсыныс ретінде кейбір оқушылардың белсенділігін арттыру үшін сабақ барысында оқытудың әртүрлі әдістерін қолдану және қосымша жеке жұмыс жүргізу қажеттігі көрсетілді.
Орта буын (5–7 сыныптар)
Темперамент типтерін анықтау
5, 6, 7-сынып оқушыларының темперамент типін анықтау мақсатында тест жүргізілді. Сыныптағы тыныштық немесе шулы мінез-құлықтың себептері оқушылардың мінез ерекшеліктерімен және тұрақтылық деңгейімен түсіндірілді.
5-сынып: орта буынға өтудегі қиындықтар
Оқу жылы басталғаннан кейін 1 ай өткен соң 5-сынып оқушыларынан бастауыштан орта буынға өтуде кездесетін қиындықтарды анықтау үшін сауалнама алынды, нәтижесі бойынша анықтама жасалып, ұсыныстар берілді.
Қарым-қатынас пен құндылықтарды дамыту
7 «ә» сыныбында (сондай-ақ 2010 жылғы 8 қарашада 6 «а» сыныбында) оқушылар арасында құрмет, достық, жанашырлық, татулық сезімдерін ояту және қалыптастыру мақсатында «Менің жағымды тұстарым… (досымның көзімен)» әдістемесі жүргізіліп, қорытынды анықтама берілді.
Эксперименттік сыныптар: ағылшын және араб тілі
5 «а», «ә»; 6 «а», «ә»; 7 «а», «ә» сыныптарында ата-аналардың ағылшын және араб тілдерін оқытуға қатысты көзқарасын анықтау үшін сауалнама жүргізілді. Нәтижесінде ата-аналардың басым бөлігі қолдау білдіріп, пән мұғалімдері туралы оң пікір айтты.
Ұсыныс ретінде кейбір оқушылардың белсенділігін арттыру үшін оқытудың түрлі әдістерін қолдану және жеке қосымша жұмыс жүргізу қажеттігі атап өтілді.
Көңіл-күй мониторингі және сергіту жаттығулары
Орта буын оқушыларының сыныптағы көңіл-күйін анықтау және эмоционалдық сергіту мақсатында түрлі жаттығулар тұрақты жүргізілді. Оқушылардан қызығушылықтары мен мектепте өтетін қосымша іс-шараларға қатысты ұсыныстары жиналып, нәтижелері талқыланды.
Айзенк сауалнамасы: қорытынды көрсеткіш
Орта буын оқушыларының мінез-құлық типін анықтау үшін Айзенк сауалнамасы қолданылды. Нәтижелер:
-
Тип
Сангвиник
50%
-
Тип
Флегматик
15%
-
Тип
Меланхолик
5%
-
Тип
Холерик
30%
Жоғары буын (9–11 сыныптар)
Суицидтің алдын алу
Жоғары буын оқушыларымен суицидтің алдын алу мақсатында «Мен өмірді таңдаймын» тренингі өткізілді. 9 «в» сынып оқушылары қатысты.
Нәтижесінде оқушылар сергіп, өмірге және достарына қатысты жағымды пікір алмасулар жүргізілді. Ұсыныс ретінде сынып жетекшілері мен пән мұғалімдеріне сабақ барысында оқушылармен қарым-қатынасты күшейту қажеттігі түсіндірілді.
Тәрбиелік дөңгелек үстелдер (қыздар және ұлдар)
2010 жылғы 13 қазанда тәрбие ұйымымен бірлесіп 45 қыз балаға «Қызым, саған айтам…» тақырыбында дөңгелек үстел өткізілді. Мақсаты — аналық тәрбиенің мәнін түсіндіру, мектеп қабырғасында өзін дұрыс ұстау мәдениетін қалыптастыру және қыз баланың қоғамдағы мәртебесіне қатысты сұрақтарды талқылау.
2010 жылғы 14 қазанда 45 ер балаға «Әке көрген оқ жонар…» тақырыбында іс-шара ұйымдастырылды. Мұнда «үлгілі оқушы қандай болуы керек?», «тәртіп нормалары», «мектепте және күнделікті өмірде сәлемдесу мәдениеті» қарастырылды. Оқушылар ситуациялық сұрақтарға жауап беріп, пікірлерін ашық жеткізді және көріністер арқылы көрсетті.
Нәтиже: ақпараттық қамту артты, оқушыларда сергектік пен қызығушылық байқалды. Жоба идеясын сынып сағаттарында жалғастыру ұсынылды.
11-сынып: ҰБТ және кәсіби бағдар
11 «а» сынып оқушыларына ҰБТ-ға байланысты «Талапкерге құлақ-қағыс» дәрісі өткізілді. Кәсіп таңдауда назар аударатын факторлар, қазіргі таңда сұраныстағы мамандықтар, бейіміне қарай таңдау және жиі кездесетін қателіктер талқыланды.
11-сынып оқушыларының бағыт-бағдарын анықтау мақсатында сауалнама жүргізіліп, анықтама берілді. Келесі кездесулерде мамандық таңдауға қатысты Голланд тесті қолданылды. Нәтижесінде оқушылардың ҰБТ бойынша таңдаған төртінші пәні олардың бейімділігімен сәйкес келетіні анықталды.
Ұсыныс: сабақ үдерісінде оқушыларға тұрақты психологиялық қолдау көрсету. ҰБТ-ға дайындық бойынша кеңестер беріліп, сенімділікті арттыру үшін импульс жаттығуы жүргізілді.
Жоғары буын: темперамент және тұлғалық бағдар
Жоғары сынып оқушыларына мінез-құлық тесті жүргізіліп, әр оқушының экстраверт/интроверт типтері анықталды. Қорытынды көрсеткіштер:
Бағдар
Экстраверт
79%
Бағдар
Интроверт
21%
Темперамент
Сангвиник
50%
Темперамент
Холерик
27%
Темперамент
Флегматик
17%
Темперамент
Меланхолик
6%
Ата-аналармен және мектеппен байланыс
Ата-аналар жиналысы және сауалнамалар
Мектеп–ата-ана байланысын жақсарту және оқушылардың ата-аналарымен қарым-қатынасын анықтау мақсатында ата-аналар жиналысы ұйымдастырылды. Жиналыс барысында 5 және 6-сынып оқушыларының ата-аналарынан сауалнама алынып, нәтижелері қорытындыланды.
10-сынып: бейімделу
10-сынып оқушыларынан сабақтастық және мектепке бейімделу мәселелері бойынша сауалнама алынды. Ұсыныс ретінде пән мұғалімдеріне сабақтарды қызықты әрі белсенді ұйымдастыру, мүмкіндігінше интерактивті тақтаны жиірек қолдану қажеттігі көрсетілді.
Түзету-дамыту жұмыстары
Үлгерімі төмен оқушылармен жұмыс
Үлгерімі төмен оқушылармен жұмыс барысында есте сақтау мен зейінді бағалау және дамытуға бағытталған әдістемелер қолданылды:
- «Артық ұғымның астын сыз»
- «Суретті есте сақта»
- «Нүктелерді есіңде сақтап қойып шық»
Қорытындысында оқушылардың есте сақтау деңгейлері әртүрлі (жоғары, орташа, төмен) екені анықталып, тиісті ұсыныстар берілді.
Дарынды оқушылармен жұмыс (ғылыми жоба)
Ғылыми жұмыс қорғауға баратын оқушылармен психологиялық дайындық жүргізілді. 6 «а» сыныбынан: Әбіш Серікболсын, Қоржынбай Ерболат (биология пәні). 3 «а» сыныбынан: Жаналаиева Диана, Даулетова Алсу.
Оқушыларға өзін ұстау мәдениеті, сөйлеу мәнері және дауыс ырғағын дұрыс қолдану бойынша кеңес берілді, сергіту жаттығулары жүргізілді. Сондай-ақ «жақсы қорғайсыңдар», «барлығы дұрыс болады», «өзге мектеп оқушыларымен танысып, жаңа білім мен достар табуларың мүмкін» деген мазмұнда психологиялық қолдау жадынамалары ұсынылды.
Педагогикалық ұжыммен жұмыс
Ұжымдағы психологиялық ахуал
Оқу жылының басында ұстаздар ұжымынан «Ұжымдағы психологиялық ахуалды анықтау» сауалнамасы алынды.
Кикілжіңдерді басқару тренингі
Қазан айында бастауыш сынып мұғалімдеріне ұжымдағы қарым-қатынастан туындайтын кикілжіңдерді басқару бойынша тренинг өткізілді. Қосымша ретінде «Менің жұмысым, мен қандай маманмын?» жаттығуы орындалды.
Жас мамандардың бейімделуі
2010 жылғы 10 қазанда жас мамандардың бейімделуін анықтау мақсатында тренинг өткізілді. Ашық хат әдістемесі қолданылып, түрлі сұрақтар арқылы жұмыс барысындағы қиындықтар айқындалды. Диагностикалық сауал-сұрақ нәтижелері тренинг қорытындысымен біріктіріліп, анықтама жасалды.
«Өзін-өзі тану» пәні мұғалімдерімен тренинг
Ғылыми-әдістемелік жұмыс жөніндегі орынбасары Жүнісова Ф.Ү. қатысуымен «Өзін-өзі тану» курсын оқыған мұғалімдердің (Абдрахманова Сымбат, Сағидолдина Гүлназ, Сагдиева Дана, Қасымова Ботагөз, Сейдахметова Равиля, Жұбатов Бағдат, Тезекбаева Ілімжан, Омарова Ғалия, Сағындықова Мадина) білімін шыңдау, қарым-қатынас туралы түсінігін кеңейту мақсатында тренинг ұйымдастырылды.
Жеке кеңес беру (мұғалім)
Орыс тілі және орыс әдебиеті пәнінің мұғалімі Даутова Жанбике Шарипқызына темперамент типін анықтау, ішкі психологиялық күйін және қоршаған ортамен қатынасын бағалау мақсатында «Үш ағаш» әдістемесі жүргізілді. Нәтижелері бойынша кеңестер берілді.
Қорытынды
2010–2011 оқу жылының І жартыжылдығы бойынша жоспарланған жұмыстар жүйелі түрде жүзеге асырылып, диагностика нәтижелері мен психологиялық анықтамалар ұсынылды.
Психологиялық қызметтің нәтижелілігі келесі жағдайда айқын көрінеді: психолог пен педагогикалық ұжым білім беру жүйесіндегі оқыту-тәрбие жұмысында біртұтас кәсіби байланыс орнатса; психологтың бала тәрбиесіне қатысты көзқарасы ұстаздың көзқарасын толықтырып отырса; және ата-анамен тұрақты әріптестік қамтамасыз етілсе — жұмыс өз нәтижесін береді.
Ескерту: Берілген мәтін редакцияланып, грамматикасы түзетілді және құрылымдалды. Деректер түпнұсқа мазмұнға сәйкес сақталды.