Файлдармен жұмыс істейтін командалар

Қоршам (орта) және файлдармен жұмыс

Қоршам — операциялық жүйенің (ОЖ) басқаруымен іске қосылатын және пайдаланушының осы ОЖ‑мен жұмыс істеуін жеңілдететін орта. Ол компьютердің файлдық құрылымын (дискілер, каталогтар және файлдар) экранда көрнекі түрде көрсетеді.

Негізгі мүмкіндік

Командалық жолда MS‑DOS‑тың күрделі командаларын қолмен терудің қажеті жоқ: файлдарды бірнеше пернемен-ақ іздеуге, көшіруге, орын ауыстыруға, жоюға, сұрыптауға, өңдеуге және іске қосуға болады. Қоршам бағдарламасы берілген әрекеттерді MS‑DOS командаларына (мысалы, DOS Navigator, Volkov Commander) түрлендіреді.

Windows 9.x ортасының ерекшеліктері

Ұзын әрі ақпараттық файл атауларын қолдануға болады.
Файл атауларында бос орындарға рұқсат етіледі.
Объектілерді экранның кез келген жеріне сүйреп апарып орналастыруға болады.
Контекстік мәзір мен контекстік көмекті жылдам шақыру мүмкіндігі бар.

Интерфейстің бірізділігі

Windows тобының маңызды артықшылықтарының бірі — интерфейстің (қоршамның) біріздендірілген болуы. Соның арқасында әртүрлі бағдарламаларда басқару принциптері ұқсас сақталады.

Жүйе бір мезгілде бірнеше міндетті қатар орындауға мүмкіндік береді. Әр бағдарлама жеке тікбұрышты аймақта — терезеде жұмыс істейді: терезені жылжытуға, өлшемін өзгертуге, қатарластыруға немесе таңбашаға (ярлык/пиктограмма) дейін кішірейтуге болады.

Windows нұсқалары: NT-тен XP-ке дейін

Windows NT операциялық жүйесінің алғашқы нұсқасы нарықта 1993 жылы пайда болды. Кейін 3.5 және 4.0 нұсқалары әртүрлі ұйымдарда, банктерде, өнеркәсіпте және жеке пайдаланушылар арасында кеңінен қолданылды.

Windows 2000 — Windows NT пен Windows 9.x мүмкіндіктерін біріктірген жүйе: сервистік мүмкіндіктері кеңейтілгенімен, пайдалануда бірқатар күрделіліктері болды.

Windows 2000 негізінде оңтайландырылған нұсқа ретінде Windows ME әзірленді (Windows 9.x бағытын жалғастырды).

Windows XP

2002 жылы Windows XP шығарылды. Ол Windows 2000‑да қолданылған технологиялар негізінде жасалып, үйде де, кеңседе де жұмыс істеуге ыңғайлы болды. Пайдаланушылар саны уақыт өте артты.

Жедел жад (RAM)

Кемінде 128 МБ

Қатқыл диск кеңістігі

Кемінде 2 ГБ

Windows XP жүйелік ресурстарға жоғары талап қояды.

Көпміндетті жүйелер және Unix

Windows, OS/2 және Unix сияқты жүйелер көпбағдарламалылығымен және желілік мүмкіндіктерімен күрделірек болып келеді.

Unix жүйесінің ерекшеліктері

Модульдік құрылым.
Әртүрлі ЭЕМ типтеріне жеңіл тасымалданады.
Жаңа жүйелік бағдарламаларды әзірлейтін мамандарға қолайлы құралдар жиыны мол.

Unix 1969 жылы жасалып, әсіресе телефон компаниялары арасында кең тарады: ол диалог режимінде жұмыс істеуді және желілерде белгілі бір уақыт аралығында тапсырмалардың орындалуын қамтамасыз етті.

Windows-тағы объектіге бағытталған тәсіл

Windows ОЖ-ды жасауда Microsoft объектіге бағытталған тәсілді қолданды. Пайдаланушы деңгейінде бұл тәсіл интерфейстің нақты әлемге ұқсастығын білдіреді: компьютермен жұмыс істеу — объектілермен әрекет етуге келіп тіреледі.

Қапшықтар (папкалар)

Қапшықты ашуға, жабуға, жылжытуға, қажет болса «портфельге» жинауға болады.

Құжаттар

Құжатты қарап шығуға, түзетуге, басқа орынға ауыстыруға, жоюға немесе «кәрзеңкеге» тастауға болады.

MS-DOS жүктелуі және негізгі модульдері

BIOS (ТЕСҚ-та орналасады) компьютердің барлық блоктарының қосылғанын тексеріп, енгізу/шығарудың бірқатар қарапайым операцияларын орындайды. Тексеруден кейін басқаруды бастапқы жүктеу блогына (BR) береді. BR жүйелік дискіде орналасып, IO.SYS және MSDOS.SYS модульдерін жедел жадқа оқып, іске қосады.

IO.SYS

Енгізу/шығарудың базалық жүйесіне қосымша болып саналады: BIOS-ты толықтырып, сыртқы құрылғыларды қамтамасыз ететін драйверлерді қосуға мүмкіндік береді.

MSDOS.SYS

Негізгі модуль: файлдық жүйенің жұмысын, дискілермен ақпарат алмасуды және бағдарламалардың аяқталуын қамтамасыз етеді.

COMMAND.COM

Командалық процессор: пернетақтадан командаларды қабылдайды, синтаксистік талдау жасайды, ішкі және сыртқы командаларды іске қосып орындайды, сондай-ақ қолданбалы бағдарламаларды жүктеп іске қосады.

Құрылғы драйверлері

Енгізу/шығару блогын толықтыратын және жаңа құрылғыларға қызмет көрсетуді қамтамасыз ететін арнайы бағдарламалар. Драйвер атаулары CONFIG.SYS файлында көрсетіледі.

Файл, каталог және үлгі таңбалары (* және ?)

Файл ұғымы және атауы

Файл — дискіде белгілі бір атаумен сақталатын ақпараттар жиыны. MS‑DOS-та файл атауы екі бөліктен тұрады: 1–8 таңбалы негізгі атау және 0–3 таңбалы қосымша (кеңейтілу). Атау мен қосымша нүкте арқылы, бос орынсыз бөлінеді.

Мысал

PRIMER.TXT

Мұнда PRIMER — файл атауы, ал TXT — қосымшасы.

Каталог ұғымы

Каталог — дискідегі арнайы орын: онда файл атаулары, олардың өлшемі, соңғы жаңартылу уақыты және басқа да мәліметтер сақталады.

Үлгі таңбалар (wildcards)

* — кез келген таңбалардың кез келген санын білдіреді.
? — бір орындағы кез келген бір таңбаны (бар болса) білдіреді.

*.SYS

Атауы кез келген, бірақ SYS қосымшасы бар барлық файлдар.

????.SYS

Атауы 4 таңбадан тұратын және SYS қосымшасы бар барлық файлдар.

MS-DOS командалары: ішкі және сыртқы

MS‑DOS командалары екі топқа бөлінеді: резиденттік (ішкі) және транзиттік (сыртқы).

Резиденттік (ішкі) командалар

COMMAND.COM файлының құрамына кіреді. Қарапайым және жиі қолданылатын командалар: DIR, MD, CD, RD, REN, DEL, COPY және т.б.

Транзиттік (сыртқы) командалар

Дискідегі жеке бағдарламалық файлдар түрінде сақталады; орындау алдында дискіден жүктеледі. Мысалдар: FORMAT, ATTRIB, TREE, MODE, DISKCOPY және т.б.

Каталогтармен және файлдармен жұмыс командалары

Каталогтармен жұмыс

Бұл топқа DIR, MD, RD, CD командалары жатады.

DIR — каталог мазмұнын шығару

DIR [диск:][жол]

CD — ағымдағы каталогты өзгерту

CD \жол

Мысалы:

CD \NC

MD — жаңа каталог құру

MD [диск:]жол

Мысалы:

MD A:\PRIMER

A дискісінде PRIMER каталогын құрады.

RD — бос каталогты жою

Файлдары жоқ бос каталогтар мен ішкі каталогтарды жояды.

Мысалы:

RD C:\STUDENT\BASIC\TECNO2

STUDENT каталогы ішіндегі BASIC ішкі каталогының TECNO2 ішкі каталогын жояды (каталог бос болуы керек).