Қазақша рефераттар

Грип

Кіріспе

Грипп — вирустар қоздыратын жұқпалы ауру. Бұл дерт туралы мәліметтер ерте кезеңдегі Гиппократ жазбаларында да кездеседі. Тарихта грипп індеттері көптеген адам шығынына әкелген: Жер шарындағы алғашқы ірі індеттердің бірінде 20 миллионнан астам адам қаза тапқаны айтылады. 1968–1969 жылдары Гонконгтен басталған індет кезінде де шамамен 34 мың адам қайтыс болған.

Гриппті тудыратын A вирусы алғаш рет 1931 жылы анықталды. Кейінірек ағылшын вирусологтары грипптің басқа да түрлерін қоздыратын вирустар бар екенін дәлелдеді (B және C типтері және түрлі антигендік варианттар).

Грипп пен басқа да вирустық респираторлық инфекциялар жалпы жұқпалы аурулардың шамамен 90%-ын құрайды. Қоздырғыштары — ортомиксовирустар тобы.

Эпидемиологиясы және таралуы

Грипптің қоздырғыштары ауа арқылы таралады. Қолайлы жағдайда 2–3 апта ішінде көптеген елді мекендерге жайылып үлгереді. Бұл жағдай қоғамға айтарлықтай экономикалық шығын келтіреді. Сондықтан грипптің алдын алу және сауығу шараларын жүйелі түрде ұйымдастырудың маңызы өте жоғары.

Неге тез таралады?

Ауа-тамшы жолымен жұғуы және қысқа инкубациялық кезең эпидемиялық өршуді жеңілдетеді.

Неге алдын алу маңызды?

Науқастану жиілігін азайтып, асқыну қаупін төмендетеді және қоғамға түсетін жүктемені кемітеді.

Клиникалық белгілері

Грипп диагнозы оның эпидемиологиялық және клиникалық белгілеріне сүйеніп қойылады. Аурудың жеңіл және орташа түрлері басқа респираторлық инфекцияларға ұқсас болуы мүмкін. Дегенмен гриппте дене қызуы әдетте жоғарырақ болады, уыттану белгілері айқынырақ көрініп, жалпы әлсіздік күшейеді.

Негізгі синдромдар

  • Алғашқы күндері жоғары қызба (гектикалық температура) болуы.
  • Мұрын мен ауыз қуысы шырышты қабықтарының қызаруы, құрғауы.
  • Шырышты қабаттардың серозды ылғалдануының кешігуі.
  • Көз конъюнктивасының қызаруы.
  • Қатты жөтел, көбіне құрғақ.
  • Екінші–үшінші күндері мұрыннан су ағуы және жиі түшкіру.

Уытты түрінің ерекшелігі

Уытты түрінде өкпенің белгілі бір сегменті қабынуы немесе ісіне бастауы мүмкін. Бұл өзгеріс грипптің клиникалық көрінісі бәсеңдегеннен кейін, көбіне 2–3 күн ішінде тез қайтады. Бұл белгі негізгі өкпе қабынуынан ажыратуда маңызды.

Зертханалық диагностика

Қанның жалпы талдамасында аурудың алғашқы күндерінде нейтрофильді лейкоцитоз байқалып, кейін біртіндеп лейкопения және лимфоцитоз көрінісіне ауысуы мүмкін. Лимфоцитоздың жоғарылауы көбіне аурудың беті қайтқанын көрсетеді.

Типтік диагностика көмей және мұрын шырышты қабаттарынан алынған жағынды (мазок) арқылы жүргізіледі. Сонымен қатар серологиялық тесттер мен иммунологиялық реакциялар (комплемент байланыстыру, гемагглютинация және т.б.) қолданылуы мүмкін. Көп жағдайда вирустың антигендік құрамын анықтау арқылы оның типі нақтыланады.

Емі

Гриппті емдеу тактикасы клиникалық түріне және ауырлық дәрежесіне байланысты. Кей жағдайларда, әсіресе A типті гриппте вирусқа қарсы дәрілер қолданылуы мүмкін (мысалы, ремантадин және т.б.). Дәріні таңдау мен қолдану тәртібін дәрігер анықтайды.

Негізгі ем

Симптоматикалық ем: қызуды түсіретін және антигистаминдік дәрілер. Балаларда қызу түсіру үшін жиі қолданылатын дәрі — парацетамол. Антигистаминдік дәрілерді де жасына қарай таңдаған дұрыс.

Қосымша қолдау

Науқасқа мол сұйықтық ішу, жеңіл қорытылатын тағам, жеткілікті демалыс пайдалы. Асқыну болмаса, ауру көбіне 6–7 күн ішінде басылады.

Интерферон туралы

Кейбір жағдайда дәрігер интерферон қолдануды ұсынуы мүмкін. Қолдану тәсілі мен жиілігі дәрілік нұсқаулыққа және дәрігер кеңесіне сай болуы тиіс.

Алдын алу

Гиппократтың «Ауруды емдегеннен оның алдын алу — ең тиімді әрі жеңіл» деген қағидасы бүгін де өзекті. Қазақстанда балалардағы грипп пен тыныс жолдары қабыну ауруларының алдын алу бойынша әдістемелік ұсыныстар әзірленіп, тәжірибеде қолданылғаны көрсетілген.

Иммунитетті реттеуші қоспа (жас ерекшелігіне қарай)

Төмендегі мөлшерлер түпнұсқа мәтіндегі ұсыныс ретінде келтірілді. Қолданар алдында міндетті түрде дәрігермен кеңесіңіз.

Жасы Дибазол Аскорбин қышқылы (г) Глюкоза (г)
1 жасқа дейін 0,001 0,025 0,2
1–3 жас 0,002 0,050 0,2
4–12 жас 0,003 0,1 0,5
12 жастан жоғары 0,005 0,1 0,5

Қолдану тәртібі

Қоспа жасына сәйкес мөлшерде, тамаққа дейін күніне 1 рет, 10–14 күн бойы ішеді.

Жылдық жоспар

Жылына 3 курс тағайындау ұсынылады: қараша–желтоқсан, қаңтар–ақпан және наурыз–сәуір. Курстардың аралығы кемінде 1 ай болуы тиіс.

Қорытынды ой

Қолжетімді әрі тиімді алдын алу шараларын уақытында қолдану грипптің алдын алуға немесе оның жеңіл өтуіне көмектеседі.