Жансүгіровтың баспа бетін көрген алғашқы туындылары - Сарыарқаға, Тілек деген өлеңдері
Реферат
Орындаған
Нұрланова Дария
Қабылдаған
Тұрсынбекова Әлия
Ы. Алтынсарин атындағы №65 мектеп-гимназиясы
Ілияс Жансүгіров
Ілияс Жансүгіров (5 мамыр 1894 жыл, Алматы облысы Ақсу ауданы — 1938 жыл) — ақын, қоғам қайраткері.
Өмір жолы
Алғашында әкесінен және ауыл молдаларынан сауат ашқан. Қарағаш ауылындағы жәдитше бастауыш мектепті бітіріп, кейінгі біраз уақытын ауылда өткізеді.
1925 жылы Мәскеудегі Журналистика институтына оқуға түсіп, 1928 жылы тәмамдаған соң, «Еңбекші қазақ» газетіне қызметке жіберіледі.
Шығармашылықпен қатар Қазақстан Жазушылар одағын ұйымдастыру ісіне белсене қатысады. 1934–1937 жылдары Қазақ саяси баспасының редакторы болды, ал 1933–1936 жылдары Қазақ АКСР-і ОАК-нің мүшесі қызметін атқарды.
Шығармашылық бастаулары
Жансүгіров өлең жазуды 1912 жылы бастады. Оның «Балдырған» және «Қызыл жалау» атты өлең дәптерлері кейінірек, 1957 жылы Ұлттық кітапханадан табылды.
Баспа бетін көрген алғашқы туындылары — «Сарыарқаға» және «Тілек» өлеңдері. Олар 1917 жылы Семейде шығып тұрған «Сарыарқа» газетінде жарияланған.
1923 жылы «Сана» журналында «Мерген Бөкен» әңгімесі жарық көрді. Одан кейін оның өлеңдері «Тілші», «Ақжол», «Кедей еркі» газеттерінде жиі жарияланып тұрды.
Осы кезеңнен бастап Ілияс Жансүгіров қалың оқырманға қаламы ұшталған, терең ойлы талантты ақын ретінде кеңінен танылды.
Қоректенген арналар
-
Қазақ ауыз әдебиеті
Халықтық дәстүр мен көркемдік ойлау.
-
Абай поэзиясы
Өлең мәдениеті мен идеялық тереңдік.
-
Әлем әдебиеті
Озық үлгілермен үздіксіз үндесу.
Аудармалары және әдеби байланыс
Ілияс Жансүгіров А. С. Пушкин, М. Ю. Лермонтов, Н. А. Некрасов, Максим Горький, Генрих Гейне, Виктор Гюго, Ғ. Тоқай және К. Лахути шығармаларын қазақ тіліне аударып, қазақ әдебиетінің әлем әдебиетімен байланысын кеңейтті.
1936 жылы А. С. Пушкиннің 100 жылдығына орай «Евгений Онегин» романын аударып, өз кітабына енгізген. Алайда соғыс жылдары бұл шығарма басқа адамның атымен жарияланғаны айтылады. Ілияс Жансүгіров ақталғаннан кейін туыстары сот арқылы оның аудармашылық еңбегін дәлелдеді.
Қазақ әдебиетіндегі орны
Ілияс Жансүгіров қазақ әдебиетінің барлық жанрларында қалам тербеп, елеулі туындылар берген әмбебап дарын болды. Әсіресе поэзиядағы аса қуатты суреткерлік таланты арқылы қазақ әдебиетінің мақтанышына айналған шығармалар тудырды.
Алғашқы жинағы 1928 жылы, 34 жасында жарық көрді. Кейін 5–6 жылдың ішінде шығармашылық қарқынын күшейтіп, Абайдан кейінгі дәуірдің аса көрнекті ақындарының біріне айналды.
Классика
«Күй»
Саз бен сезімді астастырған поэтикалық әлем.
Классика
«Күйші»
Көркемдік қуаты жоғары образдар жүйесі.
Классика
«Құлагер»
Қазақ поэзиясының биік белесі саналатын туынды.
Ілияс поэзиясы — ойға қанат, сезімге нәр беретін, ешқашан ескірмейтін, мәңгі жас поэзия.
Есте қалдыру
Республикада бірнеше мектепке, көшеге, ауданға, сондай-ақ шаруашылық нысандарына Ілияс Жансүгіровтің есімі берілген. Талдықорған қаласындағы Жетісу мемлекеттік университеті де ақын есімімен аталады.
Сол қалада ақынның өмірі мен шығармашылығына арналған әдеби-мемориалдық мұражай жұмыс істейді.