Қазақша рефераттар

Диагноз қою жолдары

Пән туралы қысқаша мәлімет

Бұл материал 2014–2015 оқу жылының 2-ші семестріне арналған «Ветеринариялық микробиология және вирусология – 1» пәні бойынша зертханалық сабақтардың жоспарын қамтиды. Жоспар модульдерге бөлінген, әр аптаға тақырыптар, БОӨЖ тапсырмалары және әдебиеттер көрсетілген.

Көлемі

30 сағат (зертханалық)

Құрылымы

4 модуль + межелік бақылаулар

Негізгі дағдылар

микроскопия, бояу, егу, диагностикалық реакциялар

Бағалау

1 және 2 межелік бақылау

Модуль 1. Микроорганизмдердің құрылысы мен морфологиясы

1–5-сабақ

Бұл бөлімде микробиологиялық зертхананың негізгі қауіпсіздік қағидалары, микроскоптың иммерсиялық жүйесі, бактерияларды бояу әдістері, спора мен капсуланы анықтау, сондай-ақ микроскопиялық саңырауқұлақтар, актиномицеттер және ашытқылардың морфологиясы қарастырылады.

1-сабақ (19–25.01.2015): Микробиологиялық зертхананың жұмысы және иммерсия

  • Сабақ мақсаты: иммерсиялық жүйемен дұрыс жұмыс істеу.
  • Биологиялық микроскоптың құрылысы және қолданылуы.
  • Иммерсиялық жүйенің ерекшеліктері.

БОӨЖ: микроскоптың құрылымын сызба түрінде дәптерге түсіру.

2-сабақ (19–25.01.2015): Бояулар, ерітінділер және қарапайым бояу

  • Бактериялардан препарат дайындау тәсілдері.
  • Жай (қарапайым) бояу әдісі.
  • Бактериологиялық препараттарды даярлау және бояуды меңгеру.

БОӨЖ: дайындалған препараттардың көрінісін сызу.

3-сабақ (26.01–01.02.2015): Күрделі бояулар — Грам және Циль–Нильсен

  • Грам әдісімен бояу және боялу механизмдері.
  • Циль–Нильсен әдісімен бояу және қышқылға төзімділік ұғымы.

4-сабақ (26.01–01.02.2015): Спора мен капсуланы анықтау

  • Спораны Вирц әдісімен бояу.
  • Капсуланың дайын препараттарын микроскоппен қарау.

БОӨЖ: көріністерін дәптерге сызу.

5-сабақ (02–08.02.2015): Саңырауқұлақтар, актиномицеттер және ашытқылар

  • Микроскопиялық саңырауқұлақтардың морфологиясы.
  • Актиномицеттер мен ашытқы саңырауқұлақтардың ерекшеліктері.

БОӨЖ: дайын препараттарды қарап, кескінін дәптерге түсіру.

Модуль 2. Микроорганизмдердің физиологиясы

6–14-сабақ

Бұл модуль стерилизация және дезинфекция негіздерінен бастап, қоректік орталарды дайындау, таза өсінді алу, өсінділік және ферментативті қасиеттерді бағалау, антибиотиктерге сезімталдық, ПЦР, сондай-ақ су, ауа, топырақ микрофлорасын зерттеуге дейінгі практикалық дағдыларды қамтиды.

6-сабақ (02–08.02.2015): Стерилизациялау және қоректік орталар

  • Стерилизациялау әдістері.
  • Қоректік орталар: компоненттері және жіктелуі.
  • Негізгі ұғымдар: дезинфекция, пастеризация, асептика, антисептика.

7-сабақ (09–15.02.2015): Таза өсінді алу. Аэробтар және анаэробтар

  • Микробтардың таза өсіндісін алу әдістері.
  • Аэроб және анаэроб микроорганизмдерді өсіру тәсілдері.

8-сабақ (09–15.02.2015): Өсінділік қасиеттер

  • Ет-пептонды сорпа мен ет-пептонды агарда өсу белгілерін анықтау.

9-сабақ (16–22.02.2015): Ферментативті қасиеттер және түрін анықтау

  • Протеолитикалық және сахаролитикалық қасиеттерді анықтау.
  • Шұбар қатарға егу.
  • Индол және күкіртті сутек түзілуін анықтау.

10-сабақ (16–22.02.2015): Антибиотиктер және бактериофагтар

  • Антибиотиктер мен бактериофагтардың алынуы және жіктелуі.
  • Антибиотиктерге сезімталдықты анықтау әдістері.

11-сабақ (23.02–01.03.2015): Молекулалық-генетикалық сәйкестендіру (ПЦР)

  • Полимеразды тізбекті реакцияны (ПЦР) практикада қолдану.

12-сабақ (23.02–01.03.2015): Су, ауа және топырақ микрофлорасы

  • Қоршаған орта объектілерінен сынама алу.
  • Жалпы микроб санын, коли-титр және коли-индексті анықтау.

13-сабақ (02–08.03.2015): Зертханалық жануарларды қолдану

  • Зертханалық жануарлармен танысу.
  • Егу әдістері, өлексені сою және патматериал алу.

14-сабақ (02–08.03.2015): Межелік бақылау — 1

1–6 апталарда өткен тақырыптар бойынша ауызша, практикалық және микроскопиялық бақылау.

Модуль 3. Індет және иммунитет туралы негізгі ұғымдар

15–17-сабақ

Бұл бөлімде иммунологиялық диагностиканың негізгі реакциялары қарастырылады: агглютинация, преципитация, комплементті байланыстыру, иммунофлуоресценция және иммуноферменттік талдау. Негізгі мақсат — реакция компоненттерін білу және қою реттілігін меңгеру.

15-сабақ (09–15.03.2015): Агглютинация (АР) және преципитация (ПР)

  • АР және ПР компоненттерімен танысу.
  • Реакцияларды қою әдістерін үйрену.

16-сабақ (09–15.03.2015): Комплементті байланыстыру реакциясы (КБР)

  • КБР компоненттері және қою реттілігі.

17-сабақ (16–22.03.2015): ИФР және ИФА

  • Иммунофлуоресценттік реакция (ИФР): компоненттері, қою реттілігі.
  • Иммуноферменттік анализ (ИФА): қолданылуы және логикасы.

Модуль 4. Жеке микробиология

18–30-сабақ

Соңғы модульде кең таралған бактериалдық және саңырауқұлақтық инфекциялардың қоздырғыштары, олардың морфологиялық және культуральдік қасиеттері, диагноз қою жолдары, иммунитет ерекшеліктері және қолданылатын биопрепараттар жүйелі түрде қарастырылады.

18-сабақ (16–22.03.2015): Бактериалды індеттерді балау схемасы

  • Бактериялық инфекцияларды балаудың кестесі және әдістері.
  • Сызбаны талдау.

19-сабақ (23–29.03.2015): Патогенді коккалар

Сақау, желінсау, пневмококктар, диплококктар және энтерококктардың морфологиялық және культуральдік қасиеттері.

20-сабақ (23–29.03.2015): Бруцеллезді балау

Қоздырғыш, биотиптер, диагноз қою жолдары, иммунитет және биопрепараттар.

21-сабақ (30.03–05.04.2015): Колибактериоз қоздырғышы

Энтеробактериялар және эшерихиялар: морфологиясы, өсінділік қасиеттері, диагноз қою, иммунитет және биопрепараттар.

22-сабақ (30.03–05.04.2015): Сальмонеллез қоздырушылары

Сальмонеллалардың морфологиялық және культуральдік қасиеттері, диагноз қою, иммунитет және биопрепараттар.

23-сабақ (06–12.04.2015): Шошқа тілмесі және листериялар

Эризипелотрикстер (шошқа тілмесі) және листериялар: морфологиясы, өсінділік қасиеттері, диагноз қою, иммунитет және биопрепараттар.

24-сабақ (06–12.04.2015): Пастереллалар және антропозооноз оба

Пастереллалар және обаның қоздырғышы: культуральдік ерекшеліктер, диагностика, иммунитет, биопрепараттар.

25-сабақ (13–19.04.2015): Топалаң (сібір жарасы) диагностикасы

Қоздырғыштың қасиеттері, диагноз қою жолдары, иммунитет және биопрепараттар.

26-сабақ (13–19.04.2015): Патогенді анаэробтар

Қарасан, қатерлі домбығу, ботулизм және сіреспе қоздырғыштары: морфологиясы, өсінділік қасиеттері, диагностика, иммунитет және биопрепараттар.

27-сабақ (20–26.04.2015): Патогенді микобактериялар

Туберкулез және паратуберкулез қоздырғыштары: морфологиясы, культуральдік қасиеттері, диагностика, иммунитет және биопрепараттар.

28-сабақ (20–26.04.2015): Лептоспироз және кампилобактериоз

Қоздырғыштардың морфологиялық және культуральдік қасиеттері, диагноз қою жолдары, иммунитет және биопрепараттар.

29-сабақ (27.04–03.05.2015): Микоздар және микотоксикоздар

Трихофития, микроспория, фавус және аспергиллез қоздырғыштары. Диагноз қоюдың негізгі тәсілдері.

30-сабақ (27.04–03.05.2015): Межелік бақылау — 2

8–14 апталарда өткен материалдар бойынша бақылау.

Әдебиеттер

  1. 1. Толысбаев Б.Т., Бияшев К.Б., Мықтыбаева Р.Ж. Ветеринариялық санитариялық микробиология. Оқулық. Алматы, 2008. 590 бет.
  2. 2. Кіркімбаева Ж.С., Орынтаев Қ.Б. Малдың жұқпалы ауруларын бактериологиялық балау. Оқу құралы. Алматы, 2011. 245 бет.
  3. 3. Кіркімбаева Ж.С. Жекеше микробиология. Оқу құралы. Алматы, 2010. 178 бет.
  4. 4. Булашев А.Қ., Сураншиев Ж.Ә., Жумабаев Х.Ж. Жалпы микробиология. Әдістемелік нұсқау. Астана, 2005. 50 бет.