БИЗНЕСТІ ҰЙЫМДАСТЫРУ

Құжат туралы қысқаша мәлімет

Бұл мәтін — «Бизнесті ұйымдастыру» пәніне арналған оқу-әдістемелік кешен мен жұмыс оқу бағдарламасының мазмұнын біріктіретін ресми материал. Құжат экономикалық бағыттағы білім беру бағдарламаларына арналып, пәннің мақсаты, міндеттері, мазмұны, оқу жүктемесі, тақырыптық құрылымы және ұсынылатын әдебиеттер тізімін қамтиды.

Оқу орны: Тұран–Астана университеті, Инженерлік-экономикалық факультет
Пән: Бизнесті ұйымдастыру
Көлемі: 2 кредит (90 сағат)
Оқу форматы: Дәріс 30 сағ., семинар 15 сағ., СОӨЖ 45 сағ., СӨЖ 45 сағ.

Пәннің мақсаты және күтілетін нәтижелер

Курстың негізгі мақсаты — бизнесті ұйымдастырудың теориялық негіздерін меңгерту және оны басқару тәжірибесінде қолдануға қажетті түсініктер мен құралдарды жүйелі түрде қалыптастыру.

Негізгі міндеттер

Аралас экономиканың қалыптасуы мен дамуы жағдайында мемлекетті басқару субъектісі ретінде түсіндіру.
Бизнесті ұйымдастыруды ғылым саласы әрі кәсіби қызмет түрі ретінде ашып көрсету, ғылыми мектептермен таныстыру.
Бизнесті ұйымдастыру мен бизнесті басқарудың ұқсастықтары мен айырмашылықтарын талдауға үйрету.
Ұйымдастыру жүйесінің құрамдастарын (мақсат, функция, қағида, әдіс, орган, кадрлар) кешенді түсіндіру.
Экономикалық саясатты іске асыру құралдарын және мемлекеттік билік қызмет ету механизмін таныстыру.

Студент нені меңгереді?

Бизнес субъектілерін, олардың құқықтық мәртебесін және нарықтағы әрекет ету логикасын түсінеді.
Тіркеу, қайта ұйымдастыру, банкроттық және жою рәсімдерінің базалық механизмдерін біледі.
Бизнес инфрақұрылымының элементтерін (банк, биржа, аудит, кеден, арбитраж және т.б.) ажыратады.
Жоспарлау және бизнес-жоспар құрудың құрылымын, тәуекелді есептеудің тәсілдерін қолданады.
Басқарушылық шешім қабылдауға ықпал ететін саяси және әлеуметтік-экономикалық институттарды таниды.

Пререквизиттер мен постреквизиттер

Пререквизиттер

Пән мазмұны «Экономикалық теория», «Менеджмент негіздері», «Маркетинг негіздері», «Қаржылық менеджмент», «Бухгалтерлік есеп және аудит», «Персоналды басқару», «Өндіріс менеджменті» сияқты курстардың теориялық-әдістемелік базасымен байланысты.

Постреквизиттер

Алынған білім баға белгілеу, персоналды басқару, өндірістік менеджмент және жоспарлау-аналитикалық бағыттағы пәндерді тереңірек меңгеруге негіз болады.

Пәннің мазмұны: құрылым және логика

Бағдарлама 15 дәрістен тұрады және мазмұны төрт ірі бөлімге топтастырылған. Дәрістер семинарлық және практикалық сабақтармен толықтырылады.

I бөлім — Бизнес және кәсіпкерлік ұғымдарының эволюциясы

Бизнес ұғымының қалыптасу тарихы, бизнес пен кәсіпкерліктің арақатынасы, кәсіпкерлік мәнінің классикалық және заманауи түсіндірмелері қарастырылады.

Негізгі екпін

«Кәсіпкер» және «кәсіпкерлік» категорияларының экономикалық ой тарихындағы көрінісі (А. Смит, Д. Рикардо, Ж.-Б. Сэй, Р. Кантильон, А. Маршалл, Ф. Хайек, Й. Шумпетер және т.б.).

II бөлім — Ұйымдық-құқықтық формалар және бизнес субъектілері

Бизнесті жүргізудің ұйымдық-құқықтық формаларын таңдау, фирманы құру мен тіркеу, құрылтайшылық құжаттарды дайындау, сондай-ақ банкроттық және жою рәсімдері қамтылады.

Жеке кәсіпкерлік, серіктестіктер, АҚ, кооперативтер: артықшылықтары мен шектеулері.
Франчайзинг: түрлері, ұйымдастыру қағидалары, құрылымы, басқару функциялары.
«Дәрменсіздік», «банкроттық», «санация» ұғымдары және құқықтық рәсімдер.

III бөлім — Бизнес инфрақұрылымы

Бизнестің тиімді дамуы инфрақұрылымсыз мүмкін емес. Бұл бөлімде қаржы институттары, нарықтық делдалдар, құқықтық және сервистік құрылымдар жүйесі түсіндіріледі.

Қаржы және нарық

Банктер, биржалар, бағалы қағаздар, биржалық сауда ерекшеліктері.

Қадағалау және құқық

Аудит, кеден жүйесі, салық органдары, арбитраж соттары және рәсімдер.

IV бөлім — Басқару, салық және жоспарлау

Бизнес менеджменті, салық салу принциптері, ақпаратпен жұмыс істеу, коммерциялық құпияны қорғау, келісімшарттар жасау және бизнес-жоспарлау тақырыптары жүйеленеді.

Бизнес-жоспарлау өзегі

Тәуекел факторларын есептеу, шығындар мен пайданы жоспарлау, ақша ағындарының балансы, актив-пассив балансы, шығынсыздық нүктесі және жобаны бағалау критерийлері.

Негізгі тақырыптық бағыттар

Пән мазмұны бизнес түсінігінен бастап, субъектілерді қалыптастыру, инфрақұрылым, салық және басқару құралдарына дейінгі толық циклді қамтиды.

Бизнес түрлері және жіктелуі

Өндірістік, коммерциялық, қаржылық, кеңес берушілік кәсіпкерлік.
Меншік формалары: жеке, мемлекеттік, муниципалдық.
Меншік иелері саны: жеке және ұжымдық.
Шағын, орта, ірі және венчурлық бизнес ерекшеліктері.

Ірі және халықаралық бизнес

Корпоративтік кәсіпкерлік және құрылымдар: холдинг, концерн, ассоциация, консорциум, синдикат, картель, трест, қаржылық-өнеркәсіптік топ.
Фирмаларды біріктіру принциптері және корпоративтік басқару кодексі.
Халықаралық бизнеске шығу мотивтері және ұйымдық формалар.

Инновация және венчурлық модель

Инновацияның әлеуметтік-экономикалық мәні және түрлері.
Венчурлық бизнестің ерекшеліктері және инновациялық технологиялар.
Технопарктер және инновацияларды мемлекеттік қолдау құралдары.

Семинар және практикалық сабақтардың тақырыптары

Төмендегі тізім пәннің қолданбалы бөлігін құрайды: құжат дайындаудан бастап, бизнес-жоспардың қаржылық есептерін құруға дейінгі дағдыларды бекітеді.

Бизнес түсінігі және даму тарихы.
Кәсіпкерліктің түрлері мен формалары.
Мекеме құруға қажетті құжаттарды дайындау.
Шағын бизнестегі қаржы.
Бизнес-жоспардың бөлімдері және мақсаттары.
Бәсекелестік стратегиясын таңдау мүмкіндіктері.
Кәсіпкерліктің құқықтық-ұйымдық формалары.
Бизнес-жоспар бөлімдерінің құрылымы.
Серіктестік жарғысын әзірлеу.
Бизнес-жоспардың қаржылық құжаттары.
Өткізу көлемін жоспарлау.
Ақша кірістері мен шығыстарының балансын құру.
Өнімнің өзіндік құнын калькуляциялау.
Пайда мен залал туралы есеп.
Бизнес тиімділігі және тәуекелділік.

Ұсынылатын әдебиеттер (іріктеме)

Тізім төменде пәннің құқықтық және әдістемелік негіздерін ашатын негізгі дереккөздердің ықшамдалған нұсқасы ретінде берілді.

Қазақстан Республикасының нормативтік базасы

ҚР Азаматтық кодексі.
«Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» ҚР кодексі (Салық кодексі).
«Банкрот туралы» ҚР заңы (1997 ж. 21 қаңтар).
Шағын кәсіпкерлікті дамыту және қолдау жөніндегі мемлекеттік бағдарламалар.

Оқу құралдары мен әдістемелік әдебиеттер

Курс кәсіпкерлігі: ЖОО-ға арналған оқулықтар.
В.З. Черняк. Бизнес-жоспарлау (оқулық).
Ю.Н. Лапыгин. Бизнес-жоспар: компания дамуының стратегиясы мен тактикасы.

Ескерту

Бастапқы мәтінде кейбір бөлімдер қайталанып берілген және бірқатар атауларда орфографиялық ауытқулар кездеседі. Бұл нұсқада мазмұн сақталып, тілдік қателер түзетілді, құрылым ықшамдалып, оқу логикасы айқындалды.

Жұмыс оқу бағдарламасынан маңызды деректер

Оқу мақсаттары

Пән болашақ мамандарда кәсіби білімді, есептеу-аналитикалық құзыреттерді және әлеуметтік-экономикалық жоспарлаудың оңтайлы шешімдерін таңдауға қажетті дағдыларды қалыптастыруға бағытталған. Нарық талаптарын және ресурстық мүмкіндіктерді ескере отырып, өндіріс, тауар және қызмет көрсету саласында бизнес-жоспарды іске асыру тетіктері қарастырылады.

Оқу тапсырмалары

Бизнесті ұйымдастырудың принциптері мен элементтерін жүйелі талдау.
Жоспарлау түрлері мен стратегиялық жоспарлау әдістерін меңгерту.
Нарық қажеттіліктерін және ресурстар мүмкіндігін ескере отырып, өндірістік-қаржылық қызметті бағыттауды үйрету.
Өз бетінше жоспар-жоба әзірлеу және оны тәжірибеде қолдану дағдысын қалыптастыру.

Календарлық-тақырыптық жоспар туралы

Бастапқы мәтіннің соңғы бөлігі тақырыптық жоспардың тек бастапқы жолдарын ғана қамтиды (мысалы, «Бизнесті ұйымдастыру принциптері мен негіздері»). Толық жоспар берілмегендіктен, бұл бөлім мазмұндық түрде жинақталып ұсынылды.