Қазақша рефераттар

Электрондық оқулықтың құрылымы

Электрондық оқулық және оның құрылымы

Орта білім беру жүйесін ақпараттандырудың мемлекеттік бағдарламасындағы негізгі бағыттардың бірі — оқыту процесін ақпараттандыру. Бұл бағытты іске асыру үшін жаңа буын оқулықтарын электрондық форматқа көшіру қажет.

Электрондық оқулықтың мазмұны оқушының зияткерлік ойлау қабілетін дамытуға бағытталуы тиіс. Ол жинақтылық, жүйелілік, эстетикалық көркемдік, жылдамдық сияқты маңызды қасиеттерді қанағаттандыруы қажет.

Оқыту форматы

Электрондық оқулықтар көбіне қашықтан оқытуға негізделіп жасалады және сол форматта қолдануға ыңғайланады.

Өзіндік оқу

Бақылаушы, жаттықтырушы, модельдеуші бағдарламалар мен дидактикалық ойындар оқушының өздігінен оқуына және дербес жұмыс дағдыларын дамытуға мүмкіндік береді.

Көрнекілік басымдығы

Мәтінге қарағанда графикалық ақпараттың үлесі жоғары болғаны дұрыс: бұл ақпаратты тез әрі көрнекі қабылдауға жағдай жасайды.

Мазмұнды ұсынудың үш форматы

Оқулық сапасы тақырыптық мазмұнның қалай баяндалғанымен анықталады. Егер үйренуші осы оқулық бойынша сынақ немесе емтихан тапсыратын болса, материал төмендегі үш формада ұсынылуы мүмкін.

  1. 1) Мәтіндік және иллюстрациялық баяндау

    Материал мәтін, сурет, график, сызба, кесте және басқа да көрнекі құралдар арқылы беріледі. Бұл — электрондық оқулықтың дәстүрлі оқулықтан негізгі айырмашылығы.

  2. 2) Кескін (графикалық-мәтіндік) форма

    Оқу материалының негізгі идеясын айқындайтын маңызды үзінділер оқушыға меңгеруге ыңғайлы етіп графикалық-мәтіндік түрде беріледі.

  3. 3) Өзіндік тексерудің тестілік жүйесі

    Мұнда оқушының материалды қаншалықты меңгергенін анықтайтын сұрақтар мен тапсырмалар ұсынылады. Бұл тәсіл есте сақтауды күшейтіп, өткенді ұмытпай, білімді жүйелі түрде толықтыруға көмектеседі.

Электрондық оқулықтың негізгі құрылымдық элементтері

Төменде электрондық оқулықтың сыртқы құрылымын құрайтын негізгі элементтер берілген. Әр элемент оқулықтың қолданылуын жеңілдетіп, оқу тәжірибесін толықтыруға бағытталады.

Сыртқы беті

Түстік шешімі үйлесімді, эстетикалық тұрғыдан тартымды болуы керек. Көрмелік формат үшін анимациялық элементтерді де қолдануға болады.

Титульдық экран

Оқулық атауы, мекеме атауы (мысалы, ҚР Оқу-ағарту немесе Ғылым және жоғары білім саласына қатысты орган), авторлық құқық, лицензия белгілері, баспаға тапсырылған күні, авторлардың ұйымдық деректері көрсетіледі.

Мазмұны

Негізгі бөлімдер ықшам әрі түсінікті түрде берілуі тиіс, үйренушінің қажетті тақырыпқа жылдам өтуін қамтамасыз етеді.

Аннотация

Оқулықтың мақсаты, аудиториясы, қысқаша мазмұны мен қолдану ерекшеліктері көрсетіледі.

Толық оқу материалы

Кескіндер, кестелер, графиктер, бейнематериалдар сияқты мультимедиалық мазмұнмен толық беріледі.

Қысқаша мазмұн (кескін курс)

Негізгі ойлар мен тірек ұғымдар қысқа, құрылымды түрде ұсынылады.

Қосымша әдебиеттер

Тек тізіммен шектелмей, қажет болса мәтіндердің өзін де енгізу ұсынылады.

Өзіндік білімді тексеру және бақылау

Тесттер, тапсырмалар, бақылау құралдары арқылы нәтижені өлшеу және қателермен жұмыс жүргізу мүмкіндігі беріледі.

Іздеу және анықтама жүйелері

Мәтіндік іздеу, терминдер сөздігі, элементтерді басқару бойынша анықтамалық және оқулықпен жұмысты басқару құралдары қамтылады.

Қосымша қызметтік деректер

Авторлар тізімі және оқулықты пайдалану контекстіне қажет өзге де қызметтік ақпарат орналастырылады.

Жобалау кезінде қойылатын негізгі сұрақтар

Электрондық оқулықты жасақтаушылардың алдында, әдетте, төмендегідей практикалық сұрақтар тұрады:

  • Неден бастау керек?

  • Электрондық оқулықтың типі қалай таңдалады?

  • Негізгі мақсат пен күтілетін нәтиже қандай?

  • Бөлімдер үйренушіні ынталандыратындай қалай құрастырылады?

  • Сценарий қалай жазылады және мазмұн қалай құрылымдалады?

  • Үйренуші қызметі (өзіндік жұмыс, кері байланыс) қалай ұйымдастырылады?

  • Нәтижелер қалай бақыланады және бағаланады?

  • Электрондық оқулықты құру үдерісі қалай сипатталады және құжатталады?

Электрондық оқулыққа қойылатын талаптар

Негізгі қағидалар

  • Жан-жақтылық: оқу үдерісін әртүрлі форматта қолдауы.
  • Ізгілік (қолжетімділік): кез келген үйренуші өзіне қажет білімді ала алуы.
  • Бейімделгіштік: мазмұн баршаға бірмәнді, алайда әртүрлі формада берілуі мүмкін.
  • Модульдік: құрылымды дәстүрлі оқулық логикасына сүйене отырып құрастыру.
  • Экономикалық тиімділік: сұраныс пен пайдаланудың тұрақтылығын ескеру.
  • Тұтынушыға бағдарлау: үйренуші тәжірибесіне ыңғайлы интерфейс пен навигация.

Мазмұн сапасын күшейтетін тұстар

Көрнекілік: күрделі ұғымдарды диаграмма, кесте, анимация арқылы түсіндіру.

Интерактив: тапсырма, тест, кері байланыс арқылы белсенді оқуды қолдау.

Навигация: мазмұн, іздеу, терминдер сөздігі арқылы жылдам бағдарлау.

Электрондық оқулықтың құрамы

Төмендегі компоненттер электрондық оқулықтың толыққанды экожүйесін құрайды. Аталған құрам арқылы оқулықтың құрылымы қалыптастырылады.

Негізгі ақпарат

  • Аннотация
  • Пән туралы қысқаша ақпарат
  • Жұмыс бағдарламалары
  • Ұсынылатын білім беру бағдарламалары

Әдістемелік қолдау

  • Оқулықпен және бөлімдерімен жұмыс жасауға арналған нұсқаулар
  • Практикалық жұмыстарға арналған әдістемелік құрал
  • Лабораториялық жұмыстарға арналған нұсқаулықтар
  • Консультация түрлері мен кестесі (телекоммуникация арқылы)

Теория және оқу құралдары

  • Теориялық материалдар (лекция конспектілері)
  • Теорияға негізделген оқу құралы
  • Қосымша авторлық материалдар (озат мұғалімдер)

Тапсырмалар және бақылау

  • Практикалық және бақылау жұмыстарының тапсырмалары
  • Бақылау тапсырмалары
  • Бағалау критерийлерін айқындайтын тапсырмалар
  • Бақылау тестілерінің жинағы

Анықтамалық ресурстар

  • Глоссарий
  • Әдебиеттер тізімі
  • Интернет-ресурстарға сілтемелер

Жұмыс кеңістігі

  • Үйренушінің жұмыс папкасы
  • Мұғалімнің жұмыс папкасы

Құрастыру алгоритмі

Электрондық оқулықты құрастыру, әдетте, төмендегі кезеңдер арқылы жүзеге асырылады:

  1. 1

    Оқу пәнінің мазмұндық көлемін бағалау.

  2. 2

    Оқу элементтерін үйренушінің білім, білік және дағды қалыптастыру деңгейіне сай анықтау.

  3. 3

    Оқу материалын өздігінен білім алу деңгейлері бойынша бөлу.

  4. 4

    Тараулар, тақырыптар, сабақтар арасындағы мағыналық байланыстар жүйесін айқындау.

  5. 5

    Электрондық сөздік-анықтаманы (глоссарий) дайындау.

  6. 6

    Әр тақырып бойынша динамикалық және статикалық компьютерлік слайдтардан тұратын лекция конспектілерін дайындау.

  7. 7

    Тест материалдарын дайындау (қиындық деңгейі бойынша 3 деңгей: жабық, ашық және стандарттан тыс есептер).

  8. 8

    Көрнекі материалдарды электрондық форматта дайындау.

  9. 9

    Өзіндік және практикалық сабақтарға арналған материалдарды дайындау.

  10. 10

    Электрондық баспаны дайындауды мультимедиялық лаборатория мамандары (бағдарламалаушы, дизайнер, инженер) жалғастырады.