Достастық
Достастық: адамдарды жақындататын байланыс
Достастық — үлкендер мен жастардың, жалпы адамдардың арасындағы маңызды қарым-қатынас түрі. Ол кезде адамдар өз жұмысы, ойы, уайымы мен қуанышын бір-бірімен бөліседі. Қазіргі өмірде қарым-қатынастың жақсысы да, қиыны да кездеседі, бірақ достастық адамға тұрақтылық пен қолдау береді.
Негізгі тіректер
- Ашықтық және толық сенім
- Адалдық
- Әрдайым көмектесуге дайын болу
- Құрмет және теңдік
Достықтың мақсаттары
Достастықтың мақсаты әртүрлі болуы мүмкін: жұмысқа байланысты серіктестік, эмоциялық жақындық, моральдық қолдау. Бұл бағыттардың бәрі нақты өмірде өзара байланысып, бірін-бірі толықтырады.
Достық қарым-қатынаста адам араласудан ләззат алады және өзін қауіпсіз сезінеді.
Терең түсіну: сөзсіз ұғынысу
Достастыққа бірін-бірі терең түсіну тән. Психологиялық тұрғыдан бұл — сөзсіз түсіну: ымдау, мимика, қимыл-қозғалыс арқылы ұғынысу. Ескі достар кей жағдайларда бір-бірінің қандай әрекет жасайтынын алдын ала шамалап, ой бағытын да аңғара алады.
Достықтың нормалары және шекарасы
Достық таныстық пен махаббаттың арасындағы ортақ кеңістікке жақын: жылы қарым-қатынас, сенім және еркін әңгіме бар, бірақ оның өзіндік ережелері мен нормалары сақталады.
Қатынасты ұстап тұратын қағидалар
Теңдік: бір тарап үстем болмайды.
Құрмет: шекара мен таңдауды мойындау.
Түсіну: тыңдай білу және асықпай ұғыну.
Қиын сәтте қолдау: сөзімен де, ісімен де көмектесу.
Сенім мен адалдық: достықтың өзегі. Осы екеуінің бірі бұзылса, қарым-қатынас әлсірейді немесе үзіледі.
Әңгіме қандай болады?
Достар көбіне өз өміріндегі жаңалықтарымен бөліседі, белгілі бір жағдайға қатысты ой алмастырады және екеуіне де қызық тақырыптарды талқылайды. Мұндай ортада адам өзін еркін сезінеді.
Шынайы достық
Шын достар эмоциямен ғана шектелмейді: бір-біріне нақты қалай көмектесе алса, солай көмектеседі. Ең бастысы — ол көмек шын жүректен жасалады.
Достықтың қалыптасуы
Достастық ерте жастан бастау алады: балада өз мәселелері мен сұрақтары пайда болып, оны жалғыз өзі шеше алмаған кезде, жақын адамға мұқтаждық туады. Ал тұрақты, саналы достық үшін парасаттылық пен әдеп қажет: әдетте 14–15 жас шамасында достық қарым-қатынас толық айқындалады.
Балаларда достық көбіне ортақ қызығушылыққа сүйенсе, ересектерде ол жұмыс пен өмірлік міндеттермен араласып жатады. Кей жағдайларда серіктестік уақыт өте тереңдеп, махаббатқа ұласуы да мүмкін.
Алауыздық: түсінбеушіліктен туатын қақтығыс
Алауыздық — адамдар арасындағы ұнамсыздық пен жек көрушілікке дейін апаратын қарым-қатынас түрі. Ол көбіне махаббат пен достықтың бұзылуынан кейін күшеюі мүмкін, бірақ кейде бұлардан тәуелсіз де пайда болады.
Неліктен алауыздық туады?
- Қызығушылықтардың әртүрлілігі және өз пайдасын ғана ойлау.
- Қызғаныш: біреуде «бәрі бар» сияқты көрінгенде, екіншісінде ішкі қарсыласу пайда болады.
- Мәселені әртүрлі түсіну және өмірлік тәжірибенің алшақтығы.
- Логикалық «бір ғана жолға» байланып қалу: басқа ойды қабылдамау.
Темперамент қақтығысы
Адамдар темпераменті, эмоциялық қарқыны және моральдық ұстанымы жағынан әртүрлі. Бір тапсырма берілгенде біреу тез әрі қызу әрекет етсе, екіншісі сабырмен, асықпай орындауы мүмкін. Осындай айырмашылықтар дұрыс реттелмесе, түсініспеушілікке, кейін алауыздыққа әкеледі.
Екі адам бірін-бірі түсінбей, екеуі де өз ойын ғана дұрыс деп есептейтін жағдайлар жиі кездеседі.
Алауыздықтың дамуы және салдары
Алауыздықтың өз «заңы» бар: ол көбіне жек көрушіліктен басталып, кейін ашық немесе жасырын өшпенділікке айналады. Мұндай кезде адамның әрекеттері қарсы тарапқа зиян келтіруге бағытталуы мүмкін.
Алауыздық орнаған соң оны жою қиын: жағымсыз эмоциялар ұмытылмай, ойға қайта-қайта оралады. Тіпті жанжал басылған күннің өзінде, адамдардың қайтадан шынайы дос болып кетуі сирек; ал махаббаттың қайта тууы тіптен мүмкін бола бермейді.
Ой түю
Достықты сақтайтын нәрсе
Сенім, адалдық, құрмет және қиын сәтте қолдау — достастықтың тірегі.
Достықтың күші
Терең түсіну жақындықты арттырып, қарым-қатынасты табиғи әрі жеңіл етеді.
Алауыздықтың бағасы
Өзара түсінбеушілік уақтылы шешілмесе, ол ұзаққа созылатын салқындық пен алшақтыққа әкеледі.