Қазақша рефераттар

Линза шашыратқыш

Линзалар және линзада кескін салу (№31 — өзіндік жұмыс)

Бұл тапсырмалар линзаның негізгі ұғымдарын бекітуге арналған: фокус, оптикалық центр, жинағыш және шашыратқыш линзалар, сондай-ақ шын және жалған кескіннің қасиеттері.

I деңгей — тест тапсырмалары

  1. 1) Линзаға параллель түскен жарық сәулелері линзадан сынғаннан кейін бір нүктеде қиылысады. Ол нүкте қалай аталады?

    • AЛинзаның оптикалық центрі
    • ӘЛинзаның фокусы
    • БЛинзаның жалған фокусы

  2. 2) Суретте шыны линзаның алдында AB нәрсесі орналасқан. Дұрыс жауапты таңдаңыз.

    • AЛинза шашыратқыш
    • ӘЛинза AB нәрсенің шын кескінін береді
    • БЛинзада нәрсенің үлкейтілген кескіні пайда болады

  3. 3) Жинағыш линзамен нәрсенің жалған кескінін алу үшін, нәрсені қайда орналастыру керек?

    • AЛинзаның фокальдық жазықтығына орналастыру керек
    • ӘЕкі фокус аралығынан үлкен қашықтықта орналастыру керек
    • БЛинза мен оның фокусының арасына орналастыру керек

  4. 4) Суретте ауада тұрған шыны линза көрсетілген. Линзаның оң жағында 8 жарық көзі бар. Дұрыс жауапты таңдаңыз.

    • AБұл шашыратқыш линза
    • ӘБас оптикалық оське параллель сәулелер линзада сынғаннан кейін оның бас фокусынан өтеді
    • БЛинза жарық көзінің жалған кескінін береді

  5. 5) Егер нәрсе мен жинағыш линза арасындағы қашықтық линзаның фокус аралығына тең болса, онда линзадағы кескін қандай болады?

    • AКішірейтілген, жалған
    • ӘҮлкейтілген, шын
    • БАнық емес болады

  6. 6) Суретте ауада орналасқан шыны линзаның алдында AB нәрсесі тұр. Дұрыс жауапты таңдаңыз.

    • AAB нәрсенің кескіні жалған
    • ӘЛинзаның оптикалық центрі арқылы өтетін сәуле бағытын өзгертпейді
    • БAB нәрсенің кішірейтілген кескіні пайда болады

II деңгей — кескін салу тапсырмалары

Әр тапсырмада берілген нәрсенің линзадағы кескінін сәулелер әдісімен салыңыз және нәтижесін анықтаңыз: шын ба, жалған ба, тура ма, төңкерілген бе, үлкейтілген бе, кішірейтілген бе.

  1. 1) Берілген нәрсенің линзадағы кескінін салыңыз. Бұл қандай кескін?
  2. 2) Берілген нәрсенің линзадағы кескінін салыңыз. Ол қандай кескін?
  3. 3) Берілген нәрсенің линзадағы кескінін салыңыз. Ол қандай кескін?
  4. 4) Берілген нәрсенің линзадағы кескінін салыңыз. Ол қандай кескін?
  5. 5) Берілген нәрсенің линзадағы кескінін салыңыз. Ол қандай кескін?
  6. 6) Суретте линзаның бас оптикалық осі MM берілген. AB — нәрсе, ал A1B1 — оның кескіні. Линзаның оптикалық центрін және фокустарын сызып көрсетіңіз.

III деңгей — фокустарды және линза түрін анықтау

  1. 1) Линзаның бас оптикалық осі және бір сәуленің жүрісі көрсетілген. Линзаның фокустарын анықтаңыз.
  2. 2) Линзаның бас оптикалық осі және бір сәуленің жүрісі көрсетілген. Линзаның фокустарын анықтаңыз.
  3. 3) Бас оптикалық ось MM, A нүктесінде жарық көзі, ал A1 нүктесінде оның кескіні берілген. Линзаның оптикалық центрін және фокустарын анықтаңыз. Бұл қандай линза? Қандай кескін пайда болады?
  4. 4) Суретте MM — линзаның бас оптикалық осі. A — жарық көзі, A1 — оның кескіні. Линзаның фокустарын анықтаңыз.
  5. 5) Суретте MM — бас оптикалық ось, A — жарық көзі, A1 — оның кескіні. Линзаның түрін және фокустарын анықтаңыз.
  6. 6) MM — бас оптикалық ось, A — жарық көзі, A1 — оның кескіні. Линзаның фокустарының орнын анықтаңыз.

Жұқа линзаның формуласы (№32 — өзіндік жұмыс)

Бұл бөлімде оптикалық күш ұғымы, фокус аралығының таңбасы және жинағыш/шашыратқыш линзалардың есептердегі қолданылуы бекітіледі.

I деңгей — тест тапсырмалары

  1. 1) Линзаның оптикалық күші 5 дптр. Дұрыс жауапты таңдаңыз.

    • AШашыратқыш линза
    • ӘЖинағыш линза
    • БЛинзаның фокус аралығы 2 м

  2. 2) Линзаның фокус аралығы 50 см. Дұрыс жауапты таңдаңыз.

    • AЛинзаның оптикалық күші 0,02 дптр
    • ӘЛинзаның оптикалық күші 2 дптр
    • БЕгер нәрсе линзадан 75 см қашықтыққа қойылса, кескін жалған болады

  3. 3) Бірінші линзаның оптикалық күші 4 дптр, екіншісінікі — 1,5 дптр, үшіншісінікі — 0,5 дптр. Дұрыс жауапты таңдаңыз.

    • AБірінші линзаның фокус аралығы ең үлкен
    • ӘЕкінші линзаның фокус аралығы 25 см
    • БҮшінші линза шашыратқыш

  4. 4) Жинағыш линзадан 50 см қашықтықта майшам қойылған. Линзаның фокус аралығы 25 см. Дұрыс жауапты таңдаңыз.

    • AЛинзаның оптикалық күші 0,04 дптр
    • ӘЛинза нәрсенің жалған кескінін береді
    • БМайшамның кескіні линзадан 50 см қашықтықта орналасады

  5. 5) Әже кітапты көзілдіріксіз оқи алмайды, егер кітап пен көздің арақашықтығы 40 см-ден кіші болмаса. Дұрыс жауапты таңдаңыз.

    • AӘженің көзі жақыннан жақсы көреді
    • ӘӘжеге шашыратқыш линзадан жасалған көзілдірік керек
    • БКөздің тор қабығында төңкерілген кескін пайда болады

  6. 6) Бала өзенде жүзіп бара жатқан кемені суретке түсірді. Дұрыс жауапты таңдаңыз.

    • AОбъектив көмегімен кеменің үлкейтілген кескіні алынды
    • ӘОбъектив көмегімен жалған кескін алынды
    • БОбъектив жинағыш линза сияқты әсер етеді

II деңгей — есептер

  1. 1) Линзалардың оптикалық күштері: -0,5 дптр, 2 дптр, -1,5 дптр. Олардың ішінде шашыратқыш линза бар ма? Фокус аралығы қандай?
  2. 2) Бірінші линзаның оптикалық күші 4 дптр, ал екінші линзаның фокус аралығы 0,4 м. Қайсысының оптикалық күші неше есе үлкен?
  3. 3) Фокус аралығы 40 см. Линзаның оптикалық күші қандай?
  4. 4) Линзалардың оптикалық күштері 1,5 дптр және 3 дптр. Қай линзаның оптикалық күші қанша есе көп?
  5. 5) Көздің жақыннан көру және алыстан көру кемшіліктерін қалай түзетуге болады?
  6. 6) Шашыратқыш линзаның фокусына жарық көзін орналастырса, оның кескіні қайда орналасады?

III деңгей — күрделірек есептер (жауаптары берілген)

  1. 1) Дене шашыратқыш линзадан 15 см қашықтықта, ал оның кескіні линзадан 6 см қашықтықта. Линзаның фокус аралығын анықтаңыз.

    Жауабы: −0,1 м

  2. 2) Фокус аралығы 20 см линзада дене 15 см қашықтықта орналасса, кескінді линзадан қандай қашықтықта көруге болады?

    Жауабы: −0,6 м

  3. 3) Линзадан 30 см қашықтықтағы дененің кескіні линзаның екінші жағында дәл сондай қашықтықта орналасқан. Фокус аралығы қандай? Оптикалық күші ше?

    Жауабы: 0,15 м; 6,7 дптр

  4. 4) Оптикалық күші 10 дптр жинағыш линзадан жарық көзі 12,5 см қашықтықта орналасқан. Кескінді линзадан қандай қашықтықта алуға болады?

    Жауабы: 0,5 м

  5. 5) Фокус аралығы 0,2 м шашыратқыш линзадан 10 см қашықтықта қойылған дененің кескіні линзадан қандай қашықтықта көрінеді?

    Жауабы: −20 см

  6. 6) Фокус аралығы F = 30 см шашыратқыш линзада кескін 2F/3 қашықтықта болуы үшін, денені линзадан қандай қашықтықта орналастыру керек?

    Жауабы: 60 см