Ағылшын тілі сабақтарының танымдық белсенділікті арттыру мүмкіндіктері
Ағылшын тілі сабақтарында танымдық белсенділікті арттыру мүмкіндіктері
Қазақ халқы бала тәрбиесін танымын кеңейтумен ұштастырған. Халықтық қағидада айтылғандай, «Жаман айтпай жақсы жоқ» — баланың жақсы мен жаманды, үлкен мен кішіні, нақты мен жалпыны ажырата білуін қалыптастыруға бағытталған өмірлік ұстаным.
Зерттеу барысында оқушылардың танымдық мүмкіндіктерін анықтау және дамыту процесі олардың жан-жақты дамуына бағытталған танымдық-мәдени іс-шаралардың маңызын айқындады.
Теориялық негіз және зерттеу бағыты
Оқушылардың танымдық белсенділігі мәселесі бойынша Т.И. Шамова, Г.И. Щукина, Р.С. Омарова еңбектері және басқа да арнаулы әдебиеттер талданды. Талдау нәтижесінде төмендегідей қорытындылар жасалды:
- Оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру жолдарын жүйелі және кеңінен қолдану қажет.
- Оқытудың әдістері мен формаларының дидактикалық жүйесін тиімді пайдалану оқу-танымдық әрекетті күшейтеді.
Танымдық белсенділіктің байқалатын көрсеткіштері
Мектеп оқушыларына жүргізілген бақылаулар олардың танымдық белсенділігін арттыруда мынадай көрсеткіштердің айқындалатынын көрсетті:
Білімге ұмтылыс
Білім алуға және меңгеруге тұрақты талпыныс.
Эмоциялық көріну
Танымдық үрдістің эмоциялық әсермен көрінуі.
Еріктік сапалар
Танымдық әрекетте еріктің болуы және табандылық.
Бос уақытты тиімді пайдалану
Уақытты жоспарлау, өздігінше айналысуға бейімділік.
Жаңаны білуге қызығу
Жаңа ақпаратты іздеуге және түсінуге талпыныс.
Мектепке жағымды қатынас
Оқу ортамен эмоционалдық байланыс, мотивацияның сақталуы.
Оқу әрекетінің мазмұны және оқытудың мақсаты
Баланың оқу әрекетінің мазмұнына ғылыми ұғымдар мен заңдылықтарды түсіну, сондай-ақ практикалық міндеттерді шешуге бағытталған ойлаудың жалпы амал-тәсілдерін меңгеру кіреді. Осыған байланысты ғылыми білім мен дағдыларды игеру — оқушы дамуының негізгі мақсаты әрі нәтижесі.
Негізгі тұжырым
Оқытудың мақсаты тек білім, білік, дағды берумен шектелмейді; ол оқушының тұлғалық қасиеттерін қалыптастырумен сабақтас болуы тиіс. Осы қасиеттердің бірі — танымдық қызығушылықты тұрақтандыруға бағытталған танымдық белсенділік.
Танымдық белсенділік: мәні және оны ояту жолдары
Оқушылардың танымы — өзіндік ерекшелігі бар күрделі үрдіс. Танымдық әрекет негізінде танымдық белсенділік артады. Танымдық белсенділік дегеніміз — оқушының оқуға және білімге деген ынта-ықыласы, қызығушылығы мен құштарлығының айқын көрінісі.
Оқушы белсенділігін арттыру үшін мұғалім пәнді жан-жақты меңгергенін іс жүзінде көрсете білуі маңызды. Сонымен бірге оқушының ішкі ынта-ықыласы болмаса, ол пәнді терең меңгере алмайды. Оқу еңбегінің қиындығына төзімділік танытқан оқушы ғана өзінің дербес белсенділігін дамыта алады.
Сабақтағы тиімді тәсілдер
- Қызығушылықты оятатын көрнекіліктерді мақсатты қолдану.
- Ойын әрекеті арқылы оқу тапсырмаларын белсенді меңгерту.
- Ағылшын тілі сабағында түрлі педагогикалық технологияларды жүйелі енгізу.
Төменгі сынып жасы: оқыту үрдісіндегі өзгерістер
Төменгі мектеп жасындағы баланың танымдық іс-әрекеті негізінен оқыту үрдісінде жүзеге асады. Бұл кезеңде қарым-қатынас шеңбері кеңейіп, тұлғалық өзгерістер жедел жүреді. Сондықтан педагогтерден оқыту-тәрбиелеу жұмысын нақты мақсатқа бағыттау талап етіледі.
Негізгі іс-әрекет түрі — оқу. Дәл осы оқу арқылы оқушының танымы дамиды. Оқыту үрдісінің қозғаушы күші — ұстаз бен оқушының біріккен танымдық іс-әрекеті.
Өзіндік жұмыс — белсенділікті арттырудың өзегі
Танымдық белсенділікті арттырудың тиімді жолдарының бірі — оқушының өзіндік жұмысы. Өздігінше жұмыс жасау мидың белсенді қызметін талап етеді; осының нәтижесінде ақиқатты тануға ұмтылатын ішкі белсенділік қалыптасады.
Өзіндік әрекет нәтижелері
- 1. Өз бетінше ойлану біліктері қалыптасады.
- 2. Оқуға деген ынта-ықылас артады.
- 3. Ой дербестігі нығаяды.
- 4. Өз бетімен жұмыс жүргізу дағдысы дамиды.
Ұсыныстар
Жүргізілген іс-шаралар нәтижесінде төмендегідей ұсыныстар қалыптасты:
- Танымдық іс-шараларды оқушылармен бірлесе отырып ұйымдастыру.
- Іс-шараларды оқушылардың жан-жақты дамуына бағыттау.
- Білімді жетілдіруде ұлттық дүниетаным бойынша мазмұнды дәрістер мен талқылаулар өткізу.
- Оқушылардың өздері ізденіп жүрген танымдық материалдарын тереңдетіп, жүйелеуге қолдау көрсету.
- Сабақта жаңа технологияларды кеңінен қолдану.
Қорытынды
Қай халықты алсақ та, ұрпақты Отанын сүюге, еңбекке баулуға, дәстүр-салтын сақтауға және адамгершілік қасиеттерін қалыптастыруға ұмтылу — қоғам үшін маңызды міндет. Оқушылардың дүниетанымын кеңейтуде танымдық белсенділікті арттырудың қоғамдық мәні зор: ол білімін тереңдетуге, дербестігін дамытуға және оқу әрекетіне жауапкершілікпен қарауға жетелейді.