Қазақша рефераттар

Шартты операторлар

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

«Сырдария» университеті · «Физика-математика» факультеті · «Информатика» кафедрасы

Оқу-әдістемелік кешен (ОӘК) · «ЭЕМ-дегі практикум» пәні · 050111 «Информатика» мамандығы

Оқу форматы

Күндізгі бөлім

Курс: 1–2

Кредиттер: 1–6

Жетісай, 2005

Сағаттар бөлінісі

Лекция
30 сағ
Практика
60 сағ
СӨЖ
90 сағ
ОБСӨЖ
90 сағ
Барлығы
270 сағ

Бақылау

Қорытынды бақылау: емтихан

Емтихандар: 1 және 6 кредит

Кредит бойынша бағалау: 100 балл

Құрастырған оқытушылар

Жасұзақова М.Ж., Сопбекова Н.М.

ОӘК типтік оқу бағдарламасы негізінде әзірленіп, кафедра мәжілісінде талқыланған, факультет әдістемелік кеңесінде және факультет кеңесінде мақұлданған (хаттама деректері 2005 ж. бойынша).

Мазмұны

Абстракт

Бұл оқу-әдістемелік кешен «ЭЕМ-дегі практикум» пәні бойынша 050111 «Информатика» мамандығының студенттеріне арналған және оқытушы жұмысы мен оқу процесін тиімді ұйымдастыруға қажетті материалдарды біріктіреді.

Кредиттік оқыту технологиясы аясында пәнді меңгеру барысында студенттің білімі, машығы және біліктілігін жүйелі түрде арттыру мақсат етіледі. Жұмыс бағдарламасында оқу жұмысының түрлері бойынша сағаттар көрсетілген: ПС — практикалық сабақтар, СӨЖ — студенттің өзіндік жұмысы, ОБСӨЖ — оқытушының басшылығымен студенттің өзіндік жұмысы.

Syllabus семестрдің басында әр студентке беріледі. Ол пәнге қызығушылықты арттыруға, шығармашылық және зерттеушілік қабілеттерді дамытуға бағытталған.

Лекциялардың қысқаша конспектісі негізгі ұғымдар мен терминдерді жүйелеуге көмектеседі. Пәнді толық меңгеру үшін студент ұсынылған әдебиеттермен жұмыс істеп, өзіндік тапсырмалардың толық көлемін орындауы қажет. Тесттік тапсырмалар мен бақылау түрлері рейтингтік бағалау және қорытынды бақылауға (емтиханға) дайындалуға мүмкіндік береді.

Жалпы мәліметтер

Лектор

Аты-жөні
Жасұзақова М.Ж.
Кафедра
«Информатика»
Кабинет
№27
Телефон
220
Кафедрада болу уақыты
08:30–18:00

Сабақтарды өткізу (кесте)

Уақыт пен нақты байланыс деректері оқу жылының басында бекітілген кесте бойынша толтырылады.

Жасұзақова М.Ж. — лекция

Аудитория: №45, №49 · ОБСӨЖ: сол аудиториялар

Сопбекова Н.М. — практика

Аудитория: №24, №25 · ОБСӨЖ: сол аудиториялар

Пререквизиттер және постреквизиттер

Пререквизит

  • Мектеп информатикасы

Постреквизит

  • Программалау тілдері

Пәннің мақсаты мен міндеттері

Негізгі мақсат

Ақпараттандыру қарқынды дамып жатқан кезеңде «ЭЕМ-дегі практикум» пәні студенттерді заманауи программалық құралдарды қолдануға үйретуге бағытталған. Мақсат — математикалық және сандық модельдеу есептерін шешуде тиімді алгоритмдер құру және мемлекеттік білім беру стандарттарына сәйкес практикалық дағдыларды қалыптастыру.

Негізгі міндеттер

  • Есептерді алгоритмдеу негіздерін және тиімді алгоритмдер құруды меңгерту.
  • Жоғары деңгейлі тілдерде программалау негіздерін оқыту.
  • Қазіргі ақпараттық технологиялардың мүмкіндіктері мен даму бағыттарын таныстыру.
  • Компьютерлер, ақпараттық жүйелер және желілердің аппараттық және программалық қамтамасын түсіндіру.

Минималды нәтижелер (білім/іскерлік/дағды)

  • Модельдеу үшін алгоритм құру және программа таңдау тәсілдерін қолдану.
  • Ғылыми-техникалық есептерді ЭЕМ көмегімен шешу дағдыларын игеру.
  • Есептеу техникасы мен байланыс жүйелерін қолдануда практикалық машықтану.
  • Жергілікті және ауқымды желілердің негіздерін білу және пәндік салада қолдану.
  • Интеграцияланған офистік пакеттер мен қолданбалы программаларды тиімді пайдалану.

Жұмыс оқу жоспарынан көшірме

Жалпы жүктеме: 270 сағат (аудиториялық — 150 сағ; лекция — 30 сағ; практика — 60 сағ; СӨЖ — 90 сағ; ОБСӨЖ — 90 сағ).

Кредит Апта Жалпы сағат Лекция Практика СӨЖ ОБСӨЖ Қорытынды бақылау
I 15 45 30 10 15 15 Емтихан
II 15 45 30 10 15 15 —
III 15 45 30 10 15 15 Емтихан
IV 15 45 30 15 15 15 —
V 15 45 30 10 15 15 —
VI 15 45 30 5 15 15 Емтихан

Ескерту: бастапқы мәтіндегі кейбір баған атаулары мен мәндері толық емес/қайталанған. Кесте жоғарыдағы жалпы сағат бөлу логикасын сақтай отырып, редакциялық түрде ықшамдалды.

Оқу сабақтарының құрылымы

Лекция

Лекция студентке тақырыпты меңгеруде негізгі назарды қай жерге аудару керектігін көрсетеді және базалық ұғымдар мен терминдерді жүйелейді.

Практикалық (семинар)

Талдау, салыстыру, тұжырым жасау, проблемаларды анықтау және шешу жолдарын іздеу сияқты белсенді ойлау дағдылары қалыптасады.

СӨЖ

Студент үй тапсырмаларын орындайды және материалды өз бетімен меңгереді.

ОБСӨЖ

Материал оқытушының көмегімен меңгеріледі; оқытушы студенттің білім деңгейін тексеріп, кері байланыс береді.

Студентке арналған ережелер (Rules)

  • 1) Сабаққа кешікпеңіз.
  • 2) Сабақ кезінде сөйлеспеңіз, бөгде материал оқымаңыз, сағыз шайнамаңыз; ұялы телефонды сөндіріңіз.
  • 3) Сабаққа іскерлік киім үлгісінде келіңіз.
  • 4) Сабақтан қалмаңыз; науқастыққа байланысты қалсаңыз, деканатқа анықтама тапсырыңыз.
  • 5) Жіберілген сабақтар оқытушы кестесіне сәйкес өтеледі.
  • 6) Тапсырмалар орындалмаған жағдайда қорытынды баға төмендетіледі.

Тақырыптар бойынша сағаттардың бөлінуі (қысқаша)

1–3 кредит: Алгоритмдеу және QBasic негіздері (лекция + практика)

  • Алгоритм және қасиеттері; жазылу тәсілдері; сызықтық алгоритм
  • Тармақталу, таңдау, қайталану командалары
  • Көмекші алгоритмдер; нақты параметрлер
  • Таблицалық шамалар; бірөлшемді құрылымдар
  • Жолдық шамалар және олардың қасиеттері
  • Программалау тілдері, компиляторлар, QBasic редакторы
  • Енгізу/шығару операторлары: Input, Read, Data, Restore
  • Қарапайым графика: экранды тазалау, Locate
  • Шартты операторлар және шартсыз өту
  • Циклдер, массивтер, матрицалар, функциялар

4 кредит: Windows және MS Word практикумы

  • Windows туралы жалпы мәлімет; негізгі функциялар мен ұғымдар
  • Белгілер, жарлықтар, бумалар; технологиялық принциптер
  • Жүйені іске қосу/аяқтау; файлдар және қаптамалар
  • Қолданбаларды/құрылғыларды орнату
  • MS Word интерфейсі; құжатты басып шығару
  • Мәтін дайындау және форматтау; формулалар редакторы
  • Кестелер, графиктер, объектілермен жұмыс
  • Диаграмма тұрғызу және форматтау

5–6 кредит: Microsoft Excel (лекция + практика)

  • Excel туралы жалпы мәлімет; іске қосу; терезе және мәзір
  • Жұмыс парағы/кітап; блоктарды ерекшелеу; ұяшықтар
  • Сандар/мәтін енгізу; формула құру; пішімдеу
  • Диаграммалар жасау, түзету және форматтау
  • Деректер қорын басқару: сұрыптау, сүзгілеу, автосүзгі
  • Деректерді талдау, формалар, жазуларды іздеу/өшіру
  • Кітаптар/парақтар арасындағы байланыс; арнайы қою
  • Электрондық кестені сандық модельде қолдану; есеп беру кестелері

Лекциялардың қысқаша курсы (үзінді)

Лекция 1: Алгоритм және оның қасиеттері

Жоспар

  1. Алгоритм анықтамасы
  2. Алгоритмнің негізгі қасиеттері
  3. Алгоритмді жазу тәсілдері
  4. Алгоритмдік тіл
  5. Сызықтық алгоритм
  6. Тармақталу командасы

Негізгі ұғым

Алгоритм — берілген есепті шешу немесе мақсатқа жету үшін орындаушыға қандай әрекеттерді қадамдап, дәл және түсінікті орындау керектігін көрсететін нұсқаулар жиынтығы.

«Алгоритм» атауы IX ғасырдағы ұлы математик Әл-Хорезмидің (латынша algorithmi) есімімен байланысты. Алғашында бұл ұғым көптаңбалы сандарға арифметикалық амалдар орындау ережелерін білдірсе, кейін кез келген есепті шешуге жеткізетін әрекеттер тізбегін сипаттайтын жалпы терминге айналды.

Алгоритм қасиеттері

  • Дискреттілік: алгоритм аяқталған қадамдардан тұрады; келесі қадам алдыңғысы орындалғаннан кейін ғана орындалады.
  • Анықтылық: әр қадам бірмәнді, күмәнсіз болуы керек; бір алгоритмді әр орындаушы бірдей нәтижемен орындайды.
  • Жалпылық: алгоритм тек бір есепке емес, ұқсас есептер класына қолданылатын жалпы түрде құрылады.
  • Нәтижелілік: қадамдардың шекті саны есепті шешуге әкелуі тиіс.

Алгоритмді жазу тәсілдері

  • Сөзбен сипаттау
  • Алгоритмдік тіл
  • Графикалық тәсіл (блок-схема)
  • Программалау тілі

Мысал (сызықтық алгоритм)

Берілген: y = (4x + 3)(8x + 6)

Алг «Өрнектің мәнін табу»
Арг x
Нәт y
Басы
  R1 := 4*x
  R2 := R1 + 3
  R3 := 8*x
  R4 := R3 + 6
  y  := R2 * R4
Соңы

Тек бірінен кейін бірі орындалатын командалардан құралған мұндай құрылым сызықтық алгоритм деп аталады.

Тармақталу командасы (үлгі)

Егер шарт
Онда  1-серия
әйтпесе 2-серия
бітті

Шартқа байланысты екі серияның тек біреуі орындалады. Кей жағдайда «әйтпесе» бөлігісіз қысқа түрі де қолданылады.

Әдебиеттер (берілген тізім)

  • О. Камардинов — «Есептеуіш техника және программалау»
  • Е.В. Алтухов, П.А. Рыбалко, В.С. Савченко — «Основы информатики и вычислительной техники»

Лекция 2: Қайталану (цикл) командасы

Жоспар

  1. «Әзір» қайталану командасы
  2. «Дейін» қайталану командасы
  3. «Үшін» қайталану командасы

Неге цикл маңызды?

Көптеген есептерде бір амалдарды бірнеше рет қайталау қажет. Цикл командалары ЭЕМ-нің жоғары жылдамдығын тиімді пайдаланып, ұзақ әрекеттер тізбегін қысқа алгоритм арқылы сипаттауға мүмкіндік береді.

«Әзір» циклі (үлгі)

әзір шарт
цб
  серия
цс

Серия шарт сақталғанша қайталанады. Егер шарт бастапқыда сақталмаса, серия бірде-бір рет орындалмайды.

Ескерту: бастапқы мәтін осы жерде үзіледі, сондықтан лекцияның толық сипаттамасы берілмеді.

Әдебиеттер (берілген тізім)

  • А.П. Ершов, М. Лапцик — «Информатика мен есептеу техника негіздері»
  • Е.В. Алтухов, П.А. Рыбалко, В.С. Савченко — «Основы информатики и вычислительной техники»

Бақылау түрлері (кредит мазмұнына сәйкес)

  • Тесттік сауалнамалар
  • Жазбаша бақылау жұмысы
  • Коллоквиум
  • Сөзжұмбақтар
  • Басқа да бақылау түрлері (оқытушы анықтайды)

Бағалау жүйесі рейтингтік бақылауға негізделеді және қорытынды бақылаумен (емтихан) аяқталады.