Еңбекті қорғау жөніндегі заңдарды бұзғаны үшін жауаптылық
Еңбекті қорғау талаптарын бұзғаны үшін жауапкершілік
Еңбекті қорғау жөніндегі заң талаптарын, сондай-ақ ұжымдық шарттарда еңбекті қорғау туралы белгіленген міндеттемелерді орындамаған, не қадағалау мен бақылауды жүзеге асыруға кедергі келтірген лауазымды адамдар заңда белгіленген тәртіппен әкімшілік, тәртіптік, материалдық немесе қылмыстық жауапкершілікке тартылады.
Маңызды ескерту
Қадағалау және бақылау органдары еңбекті қорғау туралы заң бұзушылықтарын анықтаған кезде, кәсіпорындар өз қаражаты есебінен еңбекті қорғау қорларына заңда белгіленген тәртіппен және мөлшерде айыппұл төлейді.
Зиянды өтеу: жаңа техника, технология және өндірістік объектілер
Еңбекті қорғау талаптарына сай келмейтін жаңа техниканы, технологияны және өндірістік объектілерді әзірлеушілер мен дайындаушылар әлеуметтік сақтандыру органдары мен тұтынушылардың құқық бұзушылықты жоюға байланысты шеккен зиянын өтеуге міндетті. Бұл өтеуге, соның ішінде, жазатайым оқиғалар мен кәсіби аурулардың салдарынан зардап шеккендерге төленетін өтемақыларға қатысты шығындар да кіреді.
Зиян мөлшері белгіленген тәртіппен төрелік сот арқылы айқындалады және өндіріп алынады.
Жобалау кезіндегі жауапкершілік
Өндіріс құралдары мен жаңа технологиялар жобаларын еңбекті қорғау нормалары мен талаптарын бұза отырып әзірлеген, әрі оларды өндіріске енгізуді талап еткен ғылыми-зерттеу ұйымдары тапсырыс берушілерге келтірілген зиянды өтеуге міндетті.
Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласындағы мемлекеттік бақылау
Осы заңның және еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау туралы өзге де нормативтік құқықтық актілердің сақталуына мемлекеттік бақылау Қазақстан Республикасының Үкіметі бекіткен ережелерге сәйкес уәкілетті органдар және олардың аумақтық бөлімшелері арқылы жүзеге асырылады.
Мемлекеттік еңбек инспекторы қызметінің кепілдігі
Мемлекеттік еңбек инспекторының өз құзыреті шегінде қызметтік міндеттерін орындауына немесе тексеру жүргізуіне кедергі келтірген, сондай-ақ жұмыс берушінің еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау жөніндегі қызметіне қатысты қажетті құжаттар мен ақпаратты беруден бас тартқан адамдар Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес жауапты болады.
Мемлекеттік еңбек инспекторларының құқықтары
Тексеру және тергеу
- Еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғаудың жай-күйін тексеру мақсатында кәсіпорындарға кедергісіз бару.
- Өндірістегі жазатайым оқиғаларды тергеуге қатысу.
Ақпарат пен құжаттарды талап ету
Жұмыс берушілерден және ұйымдардың лауазымды адамдарынан Қазақстан Республикасының еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау туралы заңдарының сақталуына қатысты қажетті ақпаратты, құжаттарды, сондай-ақ түсініктемелерді алу.
Нұсқама беру және әкімшілік шаралар
Әкімшілік құқық бұзушылық туралы заңнамаға сәйкес еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау талаптарын бұзуға кінәлі заңды тұлғаларға, лауазымды адамдарға және жеке тұлғаларға нұсқамалар беру және әкімшілік жазалар қолдану.
Қауіпті жұмыстарды уақытша тоқтата тұру
Қызметкерлердің өмірі мен денсаулығына қауіп төндіретін бұзушылықтар анықталған жағдайда жекелеген өндірістердің, цехтардың, учаскелердің, жұмыс орындарының және жабдықтарды пайдаланудың бұзушылық жойылғанға дейін тоқтатылуын (тыйым салынуын) талап ету.
Жеке қорғаныс құралдарына қатысты тыйым
Жұмыс орындарында нормативтік талаптарға сай келмейтін арнаулы киім, арнаулы аяқ киім және басқа да жеке қорғаныс құралдарын пайдалануға тыйым салу.
Жұмысқа жібермеуді талап ету
Заңда белгіленген тәртіппен оқытудан, нұсқамадан, білімін тексеруден және медициналық куәландырудан өтпеген, сондай-ақ тиісті арнаулы киім мен арнаулы аяқ киімді пайдаланбайтын және еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау туралы заңдарды бұзған адамдарды жұмыстан шектеуді талап ету.
Материалдарды құқық қорғау және сот органдарына жолдау
Еңбек қауіпсіздігі мен еңбекті қорғау туралы заңдардың бұзылуы, сондай-ақ жұмыс берушілердің мемлекеттік еңбек инспекторлары нұсқамаларын орындамауы фактілері бойынша ақпаратты, талап-арыздарды және өзге де материалдарды тиісті құқық қорғау және сот органдарына жіберу.
Өзге де құқықтар
Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де құқықтарды жүзеге асыру.
Мемлекеттік еңбек инспекторларының міндеттері
- 1 Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау туралы заң талаптарының сақталуын бақылауды жүзеге асыру.
- 2 Заң талаптарының орындалуын тексеруді уақтылы және сапалы жүргізу.
- 3 Анықталған бұзушылықтар туралы жұмыс берушілерді, ұйым басшыларын және лауазымды адамдарды хабардар ету, бұзушылықтарды жою бойынша шаралар қабылдауды қамтамасыз ету және кінәлілерді жауапқа тарту жөнінде ұсыныстар енгізу.
- 4 Ұйымдардағы еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау туралы заңның сақталуын сипаттайтын көрсеткіштерді жинау, қорытындылау, жүйелеу және талдау.
- 5 Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау мәселелері бойынша ақпараттық-түсіндіру жұмыстарын жүргізу.
- 6 Бақылау жүргізу кезінде азаматтармен және қоғамдық бірлестіктермен өзара іс-қимыл жасау.
- 7 Заң бұзушылық фактілері туралы өз құзыреті шегінде уәкілетті органды және өзге де мемлекеттік органдарды хабардар ету.
- 8 Өндірістердің, цехтардың, учаскелердің, жұмыс орындарының немесе жабдықтардың пайдаланылуы тоқтатылған жағдайларды қоса алғанда, заң бұзушылықтар бойынша материалдар әзірлеу және оларды құқық қорғау органдарына жолдау.
- 9 Азаматтардың және ұйымдардың еңбекті қорғау мәселелері бойынша арыздарын, өтініштері мен ұсыныстарын уақтылы қарау.
- 10 Еңбек қауіпсіздігі және еңбекті қорғау саласында біліктілік талаптарына сәйкес қажетті даярлықта болу.
- 11 Лауазымдық өкілеттіктерін жүзеге асыру барысында алған мемлекеттік құпияларды, сондай-ақ қызметтік және коммерциялық құпия болып табылатын мәліметтерді жария етпеу.
Қорытынды
Еңбекті қорғау талаптарын сақтау — жұмыс берушінің ғана міндеті емес, оны қамтамасыз ету тетіктері мемлекеттік бақылау арқылы күшейтіледі. Тексеруге кедергі келтіру, талаптарды елемеу немесе қауіпсіздікке сай келмейтін шешімдерді өндіріске енгізу жауапкершілікке, айыппұлдарға және келтірілген зиянды өтеу міндетіне әкеледі.