Ауыл шаруашылық шикізаттары мен сауда – саттық жағдайы.

Ауыл шаруашылық шикізаттары мен сауда-саттық жағдайы

Нарықтық қоғамда дамыған елдерде ішкі жалпы өнімнің 70–75%-ы кәсіпкерліктің шамамен 70%-ын құрайтын шағын және орта бизнес арқылы қалыптасады. Қазақстан да келешекте осы деңгейге ұмтылуы тиіс. Шағын және орта кәсіпкерлікті дамыту мәселесі тәуелсіздік алғаннан бері тұрақты түрде айтылып келеді: ілгерілеу бар, алайда шешімін күткен түйткілдер де аз емес.

Әкімшілік кедергілер және бизнес ашу құны

Дүниежүзілік банктің «Бизнесті жүргізу» есебіне сүйенсек, Қазақстанда бизнес ашуға 89 тәулікке дейін уақыт кетеді, ал Эстонияда бұл үшін 5 тәулік жеткілікті. Сонымен қатар, еліміздің 50-ден астам заңында кәсіпкерлерге қатысты түрлі шектеулер мен тежеулер бар екені айтылды. Кәсіпкер тіркелген күннен бастап, жұмысын бастамай жатып тексерулерге тап болып, табыс таппай тұрып айыппұл төлеуге мәжбүр болатын жағдайлар кездеседі. Бір сөзбен айтқанда, атқарушы органдардан гөрі тексеруші құрылымдар көп деген сын орынды.

ШОБ құрылымы және несие саясатының әділеттілігі

Бүгінде Қазақстанда 899 мың шағын кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, онда 1,7 млн адам еңбек етеді. Соңғы жеті жылда олардың саны 1,5 есе өскенімен, ішкі жалпы өнімдегі шағын кәсіпкерлер өндіретін өнім көлемі 2005 жылғы 18,6%-дан 2006 жылы 15,7%-ға төмендеді. Сонымен қатар, жұмыс істемей тұрған, тоқтап қалған кәсіпорындар саны артуда. Бұл үрдіс әкімшілік және өзге де тосқауылдардың әлі де көп екенін көрсетеді.

Осы мәселені жан-жақты зерттеп, несие мөлшерлемесін шағын кәсіпкерліктің құрылымына, тәуекел деңгейіне және өндірістік цикл ерекшеліктеріне қарай саралап реттеу қажет. Бұл, әсіресе, ауыл шаруашылығында ұзақ мерзімді инвестицияны талап ететін бағыттарға қатысты өзекті.

Агроөнеркәсіп: азық-түлік қауіпсіздігі және өңдеу үлесін арттыру

Агроөнеркәсіп кешенін дамыту бойынша маңызды міндеттер қойылды. Дүние жүзінде азық-түлік бағасының қымбаттауы жағдайында елімізде азық-түлік молшылығын қалыптастыру, тамақ өнеркәсібін дамыту және ауыл шаруашылығы өнімдерін экспортқа шығару бағыттары алдыңғы қатарға шықты.

Ауыл шаруашылығы мен тамақ өнеркәсібі халық сұранысының және сатып алу қабілетінің өсу қарқынынан қалып келеді. 2000 жылмен салыстырғанда азық-түлік тауарларын тұтыну 4 еседен астам артса, өндіріс көлемі 2,5 есе ғана өскен. Соның салдарынан импорт ұлғайып, азық-түлік бағасы қымбаттауда.

Үкімет ауыл шаруашылығын барлық деңгейде жүйелі қолдауға тиіс. Ол үшін шешілмей жатқан проблемаларды терең талдап, мемлекеттік қолдауды күшейту және алдағы кезеңде азық-түлік бағасының орынсыз өсуіне жол бермейтін тетіктерді қарастыру қажет.

Заңнамалық жаңғырту және ортақ жауапкершілік

Ендігі міндет — әрбір қазақстандықтың, әрбір мекеменің және әрбір мемлекеттік қызметкердің қойылған мақсаттарға сай өз орнын айқындауы. Парламент депутаттарының маңызды міндеттерінің бірі — аймақтарға барып, көтерілген бастамаларды халыққа нақты әрі түсінікті жеткізу. Бұл бағыттағы жұмыс күшейіп келеді, оған Мәжіліс пен Сенат депутаттарының өңірлерге жасаған сапарлары да дәлел.

Бұл жұмыстардың сапалы орындалуы үшін Үкімет заң жобаларын Парламентке уақтылы әрі жоғары деңгейде әзірлеп ұсынуы маңызды. Көтерілген саяси және әлеуметтік-экономикалық мәселелерді толық қолдап, оларды заң аясында іске асыруға үлес қосу — депутаттар үшін үлкен сын әрі жауапкершілік.