ЖЫРАУЛАР ПОЭЗИЯСЫ туралы
Жыраулар поэзиясы
Ордада ханның қасында әр уақытта ақылшы жыраулар болған. Жыраулар — халық поэзиясын жасаған ақылгөй, даналар. Олар өз заманының куәсі болған елеулі оқиғаларды, тарихи кезеңдерді жырға қосқан.
Негізгі мәні
Жыраулар елдің ойы мен сөзін түйіндеген, қоғамдық пікірге ықпал еткен рухани тұлғалар болды.
Айтылу формасы
Шығармаларын көбіне ақыл-нақыл, өсиет түрінде жеткізіп, жұртқа бағыт-бағдар берген.
Тарихи өрісі мен бастаулары
Жыраулар поэзиясына дейінгі әдебиет халық жасаған ауыз әдебиеті деп аталды. Жыраулар поэзиясы Қазақ хандығы құрылғаннан бастап (XV ғасыр) кең өріс алды. XV ғасырда Асан Қайғы мен Қазтуған жыраулар өмір сүрді. Жалпы алғанда, жыраулар поэзиясы XV–XVII ғасырлар аралығын қамтиды.
Терминдер
- Жырау
- Атауы «жыр» сөзінен шыққан; елге ақыл айтқан, толғау тудырған ой иесі.
- Жыршы
- Көптеген эпостық жырларды жатқа білетін, дайын репертуары бар орындаушы.
Қоғамдағы орны
Жырауларды халық қадір тұтқан. Ел толқыған кезде, бүлік шыққанда немесе ел шетіне жау келген сәттерде жұрт олардан ақыл-кеңес сұраған. Осындай кезеңдерде жырау халықты абыржымауға шақырып, рух беріп, істің немен тынатыны жайлы болжамдар айтқан.
Толғаулардың негізгі тақырыптары
- Туған жерді, елді сүю
- Отанды қорғау
- Елді бірлікке шақыру
- Адамгершілік қасиеттерді насихаттау